Cách đây không lâu, bộ nọ nhận được đơn thư tố cáo (TC) nặc danh, định không giải quyết, nhưng vì vấn đề đơn nêu lại rất cụ thể, đang rất nóng: Cho cán bộ cao cấp A ở lại làm việc tiếp 2 năm nữa, theo giấy khai sinh mới nộp; đành phải lập đoàn thanh tra do vụ tổ chức - cán bộ chủ trì. Sau 3 tuần làm việc, đoàn thanh tra có kết luận: Đơn TC  sai sự thật...

Hôm sau, lãnh đạo bộ lại nhận được đơn TC: Đoàn thanh tra thiếu khách quan, giấy khai sinh kia là giả. Bộ cấp tốc lập tiếp một đoàn thanh tra xem xét. Đoàn này, nhiều thành phần hơn, nhưng rồi… kết luận vẫn bị phản bác.

Đoàn thứ 3, trưởng đoàn là 1 thứ trưởng, 2 vụ trưởng và cán bộ công đoàn… Sau khi xem xét kỹ, đoàn thanh tra đưa ra kết luận: Việc cho cán bộ A ở lại làm việc là đúng luật, kiểm tra giấy khai sinh cấp ở địa phương là có thật.

Đơn TC sai.

4 ngày sau, mỗi lãnh đạo bộ và chánh thanh tra nhận được thư chuyển phát nhanh, trong đó có bản chụp có công chứng hộ khẩu của gia đình ông A, học bạ phổ thông cấp 3 của ông và em trai ông.

Chiếu theo hồ sơ và các căn cứ này thì ông A phải về hưu cách đây 4 năm, vì em trai ông, thua ông 2 tuổi cũng đã nghỉ hưu 2 năm rồi. Bộ lập tức ra quyết định để ông A nghỉ hưu nhanh chóng mà không hề nhắc đến các chứng cứ của người TC vì… quá phiền với kết luận của 3 đoàn thanh tra!

 Vì sao sự việc lại nhiêu khê đến vậy? Một lá đơn “đánh đổ” 3 đoàn, “đo ván” nhiều cuộc họp, nhiều “quân sư” cao cấp và ý chí, tài ba của 1 bộ? Vì 3 đoàn thanh tra đều “cố ý” tìm cách “nói dựa”, các kết luận thiên về sự chỉ đạo của bộ trưởng: Ông A đủ điều kiện ở lại làm việc, theo báo cáo của vụ tổ chức - cán bộ.

Có định hướng ấy, làm kỹ, hay không làm cũng kết theo đó. Vậy nên, dân gian, cấp dưới, kể cả cấp trên nữa “không hiểu sao” cũng đúng thôi!

Gần đây lại có việc “động trời” liên quan đến kết luận thanh tra của Bộ Giáo dục và Đào tạo về Hiệu trưởng Trường Đại học Thể dục - Thể thao Bắc Ninh. Dư luận ngạc nhiên vì nhiều chi tiết quan trọng bị bỏ qua không đưa vào kết luận thanh tra.

Các chi tiết quan trọng là chứng cứ, là căn cứ để khẳng định sự việc có hay không, đúng hay sai. Vậy mà, đoàn thanh tra đã căn cứ vào báo cáo của ông hiệu trưởng (đang bị TC) rằng bản gốc các quyết định (bị TC) đã mất. Vậy bị mất là ông ta có quyền sao chụp làm giả, “đạo văn”, “đạo số”? Và, đoàn thanh tra cũng vì thế mà bỏ qua ư? Sao đoàn thanh tra không tìm kiếm trong lưu trữ của trường để thấy được các bản giả chữ ký trong các quyết định ấy được phô-tô đến 6 lần? Vậy, ông Nguyễn Đại Dương, Hiệu trưởng có là chủ nhiệm đề tài trong Quyết định số 504 (ngày 30/10/2006) hay không? Cả Quyết định số 333 (ngày 1/11/2004) và Quyết định số 574 (ngày 21/11/2007) nữa, đoàn thanh tra có cố tình bỏ sót hay lại làm theo định hướng của lãnh đạo?

Nếu đoàn thanh tra chú tâm xem xét: Hồ sơ gốc, chữ ký, con dấu và hồ sơ chứng từ thanh toán… thì đâu đến nỗi có những dòng kết luận thanh tra: Chưa có căn cứ để khẳng định ông Dương làm giả các quyết định nghiệm thu và triển khai đề tài.

Hãy khoan chê dư luận “không hiểu sao” với nhiều thắc mắc tò mò, hay sự quá quan tâm! Hãy tự xem lại các bài học thanh tra, kiểm tra về chứng cứ trước khi kết luận một vấn đề, giải quyết một đơn thư khiếu nại hay TC.

Hoàng Trí