Sử dụng nước sạch trong sản xuất rau an toàn tại Cty Hương Cảnh (Hà Nội) - một mô hình doanh nghiệp được hỗ trợ cơ chế chính sách tốt

Ông Cầm Văn Chính, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La cho biết, tỷ lệ dân số nông thôn được sử dụng nước sạch hợp vệ sinh là 73%, có 35% số hộ có nhà tiêu hợp vệ sinh và 25% có chuồng trại hợp vệ sinh. Kết quả thực hiện Chương trình Mục tiêu Quốc gia NS&VSMTNT những năm qua ở địa phương chưa thực sự bền vững. Hiện nguồn vốn từ 15 - 20 tỷ của Chương trình NS&VSMTNT không đáp ứng được nhu cầu về đầu tư của tỉnh.

Đại diện tỉnh Hòa Bình cho rằng, địa hình chia cắt rất lớn, có vùng còn thiếu cả nước sản xuất và nước sinh hoạt, trong khi đó nguồn vốn đầu tư hàng năm còn hạn chế. Tỉnh đang chỉ đạo huy động nguồn lực xã hội nhưng cũng mong muốn tăng thêm nguồn lực từ T.Ư; đồng thời, văn bản chỉ đạo về NS&VSMTNT cũng cần có đặc thù hơn với các địa phương.

Là một trong số ít địa phương có chỉ tiêu cơ bản về NS&VSMTNT đạt và vượt so với cả nước, tuy nhiên, Hải Dương cũng không tránh khỏi gặp khó khăn về nguồn vốn đầu tư. Lãnh đạo tỉnh này cho biết, với kinh phí được cấp 13,5 tỷ đồng năm 2012 rất khó khăn để đầu tư. Địa phương đã tìm nhiều biện pháp để bù đắp nhưng để huy động được 20% dân góp là rất khó khăn.

Theo đánh giá của Ban Chủ nhiệm Chương trình Mục tiêu Quốc gia NS&VSMTNT, do năm 2012, Bộ Kế hoạch và Đầu tư phân giao kế hoạch chậm hơn so với các năm trước nên các bộ, ngành và địa phương khó triển khai. Cụ thể, theo báo cáo của 38 tỉnh, thành phố (6 tháng đầu năm) gửi quyết định giao kế hoạch, trong đó có 3 tỉnh chưa giao cho ngành Y tế; 9 tỉnh chưa giao cho ngành Giáo dục. Khối lượng công trình thực hiện mới đạt khoảng 38% (55.988/148.001 công trình). Trong đó, công trình cấp nước tập trung chỉ đạt 46%; công trình cấp nước phân tán nhỏ lẻ đạt 43%; nhà tiêu hợp vệ sinh đạt 37% (gần 45.000/121.232 công trình); cấp nước sạch và nhà tiêu hợp vệ sinh trường học đạt 47% (264/568 công trình) và cấp nước sạch và nhà tiêu hợp vệ sinh trạm y tế đạt 40% (2/5 công trình).

Theo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát - Trưởng Ban Chủ nhiệm Chương trình Mục tiêu quốc gia NS&VSMTNT, các bộ, ngành và địa phương đã cố gắng nỗ lực và đạt kết quả tích cực. Trong năm 2011, tỷ lệ nước sạch đã đạt 78%. Tuy nhiên trên thực tế, chất lượng về nước sạch cũng còn nhiều việc phải bàn. Năm 2012, hướng đến 2015, nhiệm vụ còn lớn: Cấp nước phải đạt 85% (phải tăng thêm 7% tương đương hơn 4 triệu người nữa được cấp nước hợp vệ sinh); nước sạch hợp tiêu chuẩn y tế hiện mới đạt 37% đến năm 2015 phải đạt 45%; các hộ gia đình có nhà tiêu hợp vệ sinh phải đạt 1,4 triệu người nữa…

“Trong khi đó, ngân sách hạn hẹp khi mỗi tỉnh chỉ được phân bổ 15 - 20 tỷ đồng. Nếu chỉ dựa vào ngân sách - làm theo kiểu ngân sách T.Ư rót xuống địa phương thực hiện không thể làm được. Vì vậy, các địa phương phải tìm cách nhằm huy động sự tham gia của các nguồn lực xã hội để tổ chức triển khai thực hiện”, ông Cao Đức Phát nhấn mạnh.

Đồng tình với quan điểm này, nhiều ý kiến cho rằng, chìa khóa của Chương trình Mục tiêu quốc gia NS&VSMTNT giai đoạn tới là phải huy động rất nhiều nguồn lực và kích thích cả xã hội tham gia. Vì vậy, nhiệm vụ từ Ban Chủ nhiệm T.Ư đến các địa phương, từng ngành phải được giao cụ thể và phải chịu trách nhiệm về những chỉ tiêu đặt ra với hệ thống giám sát, thống kê, báo cáo. Đẩy mạnh truyền thông để nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân, để cả xã hội hợp sức thực hiện. Ưu tiên giải quyết vấn đề nhà tiêu vùng đồng bằng sông Cửu Long; công trình nước sạch ở vùng 2/3 diện tích bị xâm nhập mặn như Bến Tre. Bên cạnh đó, cần đầu tư 100% vốn cho các doanh nghiệp, sau đó đấu thầu quản lý sử dụng như đầu tư công trình giao thông để thu phí, tránh tình trạng nửa nọ nửa kia khó thực hiện.

Hữu Oanh