Các chuyên gia, nghệ nhân tiến hành kiểm tra, xử lý và phục hồi phần tay ngai bị hư hại theo kỹ thuật bảo tồn truyền thống tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế. Ảnh: LC

“Ngai vua triều Nguyễn” là hiện vật đặc biệt quan trọng thuộc hệ thống di sản cung đình Huế, được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia theo Quyết định số 2382/QĐ-TTg ngày 25/12/2015. Trước thời điểm xảy ra sự cố, hiện vật được trưng bày tại không gian nội thất điện Thái Hòa, thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế.

Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, ngày 24/5/2025, đối tượng Hồ Văn Phương Tâm đã có hành vi phá hoại bảo vật, làm gãy phần tay ngai bên trái với 14 mảnh vỡ bị tách rời. Ngay sau vụ việc, hiện vật được chuyển về kho bảo quản của Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế. Các mảnh vỡ phục vụ điều tra sau đó đã được cơ quan công an bàn giao lại để triển khai công tác phục chế theo quy định.

Việc phục chế được thực hiện trên cơ sở Kế hoạch số 335/KH-UBND ngày 11/8/2025 của UBND TP Huế, sau khi tiếp thu ý kiến của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. UBND TP Huế cũng đã thành lập Hội đồng chuyên môn giám sát quá trình phục chế với sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia di sản và nghệ nhân trong lĩnh vực sơn thếp truyền thống.

Quá trình phục chế diễn ra từ ngày 22/4 đến 4/5/2026 tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, do Công ty Cổ phần Tu bổ Di tích Huế thực hiện bằng nguồn kinh phí xã hội hóa. Hội đồng chuyên môn trực tiếp giám sát toàn bộ các công đoạn nhằm bảo đảm yêu cầu khoa học, kỹ thuật và nguyên tắc bảo tồn di sản.

Sau quá trình phục chế, Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” được phục hồi kết cấu, bảo đảm giữ nguyên hình dáng và giá trị nguyên bản của hiện vật. Ảnh: LC

Theo đơn vị thực hiện, việc phục chế tuân thủ nguyên tắc bảo tồn tối đa yếu tố gốc, hạn chế can thiệp xâm lấn và không làm mới hiện vật. Các mảnh vỡ nguyên bản được tận dụng tối đa để khôi phục phần tay ngai bị hư hại.

Các biện pháp kỹ thuật đã được triển khai gồm làm sạch khô, xử lý nấm mốc và mối mọt, gắn kết 14 mảnh vỡ của tay ngai bên trái, phục hồi mộng nối, xử lý các vị trí nứt gãy bằng vật liệu tương thích với nguyên bản. Quá trình phục hồi sử dụng sơn ta và vàng thật theo kỹ thuật truyền thống, đồng thời phủ lớp bảo vệ nhằm tăng độ bền nhưng không làm thay đổi giá trị thẩm mỹ nguyên gốc của hiện vật.

Toàn bộ quy trình phục chế được quay phim, chụp ảnh, lập hồ sơ và lưu trữ đầy đủ nhằm phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu và bảo quản lâu dài.

Sau phục chế, Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” đã được ổn định kết cấu, phục hồi phần tay ngai bị phá hoại, bảo đảm hình dáng, kích thước và màu sắc theo hồ sơ công nhận Bảo vật quốc gia năm 2015. Đơn vị chuyên môn khẳng định không bổ sung hay sáng tạo thêm hoa văn, họa tiết mới làm sai lệch yếu tố gốc của hiện vật.

Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho biết, việc phục chế được triển khai nghiêm túc, thận trọng, đúng quy định pháp luật và chuẩn mực chuyên môn về bảo tồn di sản, nhằm kịp thời khắc phục hậu quả vụ việc, bảo vệ an toàn hiện vật gốc và tiếp tục phát huy giá trị đặc biệt của di sản cung đình Huế.