Toàn cảnh Thành Cổ Quảng Trị sau chỉnh trang, hạ tầng giao thông nội bộ và cảnh quan được nâng cấp đồng bộ. Ảnh: Minh Tân

Hạ tầng đồng bộ, gấp rút về đích trước Tết

Những ngày cuối tháng Chạp, tại khu vực đài tưởng niệm trung tâm Thành Cổ Quảng Trị, 81 cây mai vàng vừa được trồng thành hàng đã bắt đầu bén rễ. Con số 81 được lựa chọn tương ứng với 81 ngày đêm chiến đấu bảo vệ Thành Cổ năm 1972.

Đây cũng là hạng mục cảnh quan cuối cùng được hoàn thiện khi dự án bảo tồn, tôn tạo Khu Di tích quốc gia đặc biệt Thành Cổ Quảng Trị và các địa điểm lưu niệm bước vào giai đoạn nghiệm thu, chuẩn bị bàn giao trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ.

Sau thời gian triển khai với tổng mức đầu tư 90 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương, phần lớn các hạng mục đã hoàn thành. Công trường hiện chỉ còn các tổ thợ vệ sinh mặt bằng, chỉnh trang cây xanh, rà soát kỹ thuật và xử lý những chi tiết nhỏ.

Hệ thống kè hồ, thoát nước được gia cố, khắc phục tình trạng sạt lở và ngập úng sau mưa lớn. Ảnh: Minh Tân

Từ cổng chính bước vào, mặt đường nội bộ dài gần 5km đã được lát đá tự nhiên đồng bộ. Hệ thống bó vỉa, lối đi bộ, bậc lên xuống được hoàn thiện, tạo bề mặt bằng phẳng, hạn chế trơn trượt.

Tuyến phòng lộ quanh thành dài hơn 2km cũng được cải tạo kết cấu mặt đường, bảo đảm lưu thông cho khách tham quan và phương tiện phục vụ quản lý. So với tình trạng xuống cấp, lồi lõm trước đây, việc đi lại hiện nay thuận lợi hơn nhiều, nhất là với người cao tuổi và cựu chiến binh. Chiều muộn, khuôn viên đã trở thành nơi đi bộ, tập thể dục của những người lớn tuổi ở quanh khu vực di tích.

Khu vực bờ hồ, toàn bộ hệ thống kè cũ được gia cố bằng bê tông cốt thép kết hợp ốp đá hộc tự nhiên. Những vị trí sạt lở, thấm nước được xử lý dứt điểm. Hệ thống mương thoát nước, hố ga thu nước và bể xử lý nước thải được xây dựng đồng bộ, khắc phục tình trạng ứ đọng từng xảy ra sau mưa lớn.

Những tuyến đường dạo lát đá tự nhiên dài gần 5km hoàn thiện, tạo thuận lợi cho người dân và cựu chiến binh thăm viếng. Ảnh: Minh Tân

Tại các điểm di tích gốc như Cổng Hậu, Lao Xá, lớp cây dại bám kín tường thành đã được phát quang. Bề mặt tường được chống thấm, gia cường kết cấu nhưng vẫn giữ nguyên chất liệu, màu sắc cũ. Nguyên tắc bảo tồn yếu tố gốc được đặt lên hàng đầu, hạn chế tối đa can thiệp thô.

Các biển giới thiệu, hệ thống chiếu sáng, nhà vệ sinh, điểm nghỉ chân, lối tiếp cận cho người khuyết tật được bổ sung đồng bộ, góp phần hoàn thiện hạ tầng phục vụ khách tham quan.

Song song với khu vực Thành Cổ, các điểm vệ tinh như Trường Bồ Đề và Nhà thờ Long Hưng cũng được tu bổ kiến trúc, gia cố an toàn, cải tạo sân vườn, lát đá, lắp đặt hệ thống kỹ thuật. Các điểm di tích trước đây rời rạc nay được kết nối thành tuyến tham quan liên hoàn, thuận tiện cho tổ chức hoạt động dâng hương, tưởng niệm và giáo dục truyền thống.

81 cây mai vàng tri ân

Giữa tổng thể chỉnh trang đó, 81 cây mai vàng trở thành chi tiết nổi bật. Toàn bộ cây được trồng tập trung phía Bắc đài tưởng niệm trung tâm, bố trí theo hàng, khoảng cách đều, không che khuất tầm nhìn.

Việc lựa chọn số lượng 81 không chỉ nhằm tạo cảnh quan mà còn mang ý nghĩa lịch sử, gắn với 81 ngày đêm chiến đấu khốc liệt. Cùng với mai vàng, các loại cây thấp như liễu, chuỗi ngọc, trang nhật được trồng dọc lối đi, tạo lớp xanh nền, hạn chế tác động thô vào cấu trúc di tích.

Ông Trương Hữu Hiếu, Phó Giám đốc Ban Quản lý Dự án Đầu tư xây dựng tỉnh Quảng Trị, cho biết: “Chúng tôi xác định đây là công trình có ý nghĩa chính trị, lịch sử đặc biệt quan trọng. Ban đã yêu cầu các nhà thầu tập trung tối đa nhân lực, thi công liên tục, tranh thủ thời tiết thuận lợi để hoàn thành các hạng mục chính trước Tết. Mục tiêu là bảo đảm an toàn, chất lượng nhưng vẫn phải kịp thời gian, để người dân và thân nhân liệt sĩ có không gian trang nghiêm khi về thăm viếng".

81 cây mai bắt đầu bén rễ, tạo điểm nhấn cảnh quan và thông điệp tri ân lịch sử. Ảnh: Minh Tân

Đến nay, phần lớn khối lượng xây lắp đã cơ bản hoàn thành, hiện tập trung vào hoàn thiện cảnh quan, vệ sinh môi trường, nghiệm thu kỹ thuật và chuẩn bị bàn giao đưa vào sử dụng. Với đặc thù là di tích lịch sử quốc gia đặc biệt, mỗi can thiệp kỹ thuật đều phải thận trọng, bảo tồn tối đa yếu tố gốc. Tiến độ vì vậy được tính toán theo từng bước, ưu tiên bền vững thay vì chạy theo hình thức.

Thành Cổ Quảng Trị từ lâu là “địa chỉ đỏ” của người dân cả nước và bạn bè quốc tế. Mỗi dịp Tết và ngày lễ lớn, hàng vạn lượt người tìm về thắp hương, tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Hạ tầng được nâng cấp, chỉnh trang cảnh quan không chỉ giải quyết bài toán xuống cấp sau nhiều năm khai thác mà còn góp phần nâng cao trải nghiệm tham quan, bảo đảm an toàn cho du khách, nhất là người cao tuổi, cựu chiến binh.

Ông Ngô Quốc Phong, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Quảng Trị, đơn vị trực tiếp quản lý, khai thác di tích, chia sẻ: “Mỗi năm, đặc biệt dịp Tết, lượng người về Thành Cổ rất đông. Hạ tầng được đầu tư đồng bộ sẽ giúp việc đón tiếp, tổ chức các hoạt động tri ân, dâng hương thuận lợi hơn. Quan trọng nhất là không gian di tích được tôn tạo khang trang nhưng vẫn giữ tính nguyên gốc, bảo đảm sự trang nghiêm, thành kính".

Dịp Tết, đông đảo cựu chiến binh, người dân, du khách và thân nhân liệt sĩ về dâng hương, tri ân các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống tại Thành Cổ. Ảnh: Minh Tân

Theo ông, khi dự án hoàn thành, các điểm như Trường Bồ Đề, Nhà thờ Long Hưng hay hệ thống đường dạo, cảnh quan hồ nước sẽ tạo thành chuỗi tham quan liên hoàn, góp phần kết nối du lịch “về nguồn” của tỉnh.

Chiều muộn, khi mặt hồ lặng gió, các tổ công nhân vẫn cặm cụi rửa sạch những phiến đá cuối cùng, gom nốt vật liệu còn sót lại. Công trường gần như đã kết thúc. Trên nền đất mới, 81 cây mai vàng bắt đầu bén rễ, chuẩn bị cho mùa hoa đầu tiên.

Khi những ngày đầu Xuân Bính Ngọ cận kề, Thành Cổ Quảng Trị đang dần khoác lên diện mạo mới, sạch sẽ, trang nghiêm hơn. Thành Cổ Quảng Trị sẵn sàng mở cửa, đón dòng người từ khắp nơi trở về thắp hương, tưởng nhớ những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.