Nghị quyết 80-NQ/TW xác lập "thế trận an ninh văn hóa", quyết tâm làm sạch môi trường số và bảo vệ chủ quyền văn hóa quốc gia. Ảnh: B.S

Sự bùng nổ của các nền tảng trực tuyến xuyên biên giới không chỉ mang lại cơ hội hội nhập mà còn kéo theo những hệ lụy phức tạp về xâm nhập văn hóa.

Thực tiễn cho thấy, các yếu tố ngoại lai phản cảm, phi văn hóa đang gây ra sự xung đột giá trị và tác động tiêu cực đến việc giữ gìn bản sắc dân tộc.

Nghị quyết 80-NQ/TW chỉ rõ, thế giới đang chuyển biến nhanh với sự cạnh tranh gay gắt giữa các nền văn hóa, đòi hỏi Việt Nam phải có những quyết sách đột phá để định vị quốc gia.

An ninh văn hóa hiện nay không còn bó hẹp ở đời sống thực mà đã mở rộng thành an ninh con người và chủ quyền văn hóa số. Việc thiết lập một "thế trận văn hóa" gắn với quốc phòng, an ninh là nhiệm vụ cấp bách để bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trước các luồng thông tin xấu độc.

Đây là cuộc chiến bảo vệ "sức đề kháng" của cộng đồng trước các tác động lệch chuẩn từ bên ngoài.

Nhìn nhận dưới góc độ pháp lý, tiến sỹ Trần Văn Duy - cố vấn pháp lý Công ty Luật Sao Kim, Đoàn Luật sư TP Hà Nội nhận định: “Trước đây, chúng ta thường lúng túng khi áp dụng luật pháp quốc gia đối với các nền tảng xuyên biên giới. Việc Nghị quyết 80 đặt mục tiêu bảo vệ chủ quyền văn hóa số cho thấy tư duy đã chuyển dịch từ quản lý địa giới hành chính sang quản trị không gian số. Đây là cơ sở then chốt để xây dựng Luật về Công nghiệp văn hóa và thiết lập quyền tài phán quốc gia trên không gian mạng”.

Một trong những đột phá quan trọng nhất trong phương thức quản lý mới là sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Trong kỷ nguyên số, khi dòng chảy thông tin là khổng lồ và tức thời, việc kiểm soát nội dung trước khi đăng tải không còn khả thi. Thay vào đó, Nhà nước sẽ xây dựng các quy trình, tiêu chuẩn và quy chuẩn minh bạch để quản lý kết quả thực hiện.

Hệ thống quản trị mới dựa trên nguyên tắc minh bạch và trách nhiệm giải trình, lấy việc số hóa quy trình làm thước đo. Để thực hiện hậu kiểm hiệu quả, Nghị quyết yêu cầu ứng dụng công nghệ số sâu rộng trong việc giám sát và định hướng nội dung trực tuyến. Các tiêu chuẩn cụ thể đối với sản phẩm và môi trường văn hóa số sẽ được ban hành, tạo hành lang pháp lý để xử lý các vi phạm một cách nhanh chóng và chính xác.

"Trong một môi trường dữ liệu khổng lồ, 'tiền kiểm' là một rào cản gây nghẽn mạch sáng tạo, nhưng 'hậu kiểm' thông minh lại là một màng lọc chủ động", tiến sỹ Trần Văn Duy phân tích thêm.

Theo ông, việc ban hành Bộ quy tắc ứng xử trên không gian mạng chính là cách Nhà nước trao "quyền tự trị" cho người dùng và doanh nghiệp dưới sự giám sát của pháp luật. Khi ranh giới giữa cái "được làm" và "không được làm" trở nên minh bạch trên nền tảng số, các hành vi xâm nhập ngoại lai phản cảm sẽ bị nhận diện và xử lý ngay lập tức bằng các thuật toán giám sát và chế tài pháp lý nghiêm khắc.

Làm sạch môi trường mạng không thể chỉ dựa vào mệnh lệnh hành chính mà cần sự hỗ trợ đắc lực từ hạ tầng dữ liệu và công nghệ. Nghị quyết 80-NQ/TW nhấn mạnh việc ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI), Dữ liệu lớn (Big Data) và công nghệ Blockchain để phân tích, giám sát và bảo vệ bản quyền trên môi trường số. Việc xây dựng bản đồ số văn hóa và hệ thống tiêu chuẩn dùng chung sẽ giúp nhận diện và ngăn chặn các nội dung phản cảm từ sớm, từ xa.

Song song với giải pháp kỹ thuật là giải pháp về ý thức dân sự, Bộ quy tắc ứng xử trên không gian mạng được ban hành nhằm nâng cao trách nhiệm công dân và ý thức pháp luật của người dùng mạng. Mục tiêu là xây dựng một môi trường thông tin số lành mạnh, nơi mỗi cá nhân đều có ý thức bảo vệ vẻ đẹp văn hóa dân tộc và bài trừ các thông tin xấu độc.

Biện pháp "thanh lọc" hiệu quả nhất chính là việc lấp đầy không gian mạng bằng các dòng văn hóa lành mạnh, bác học và dân tộc. Nghị quyết khuyến khích tạo điều kiện thuận lợi để phát triển dòng văn hóa chủ lưu, lấy nguyên tắc "dân tộc hóa" và "khoa học hóa" làm kim chỉ nam.

Khi những giá trị nhân văn, chân - thiện - mỹ được lan tỏa mạnh mẽ trên các nền tảng số, chúng sẽ tự động đẩy lùi các trào lưu thực dụng và lệch chuẩn.

Đồng thời, việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và thương hiệu sáng tạo của người Việt trên không gian mạng cũng là cách để khẳng định chủ quyền văn hóa số. Các cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện sẽ đóng vai trò hạt nhân trong việc định hướng dư luận, phản bác tin giả và bảo vệ thuần phong mỹ tục của dân tộc.

Nghị quyết 80-NQ/TW đã vạch ra một lộ trình rõ ràng: Không chỉ dừng lại ở việc xử lý vi phạm, mà là kiến tạo một hệ sinh thái văn hóa số bền vững. Với sự kết hợp giữa "xây" và "chống", giữa quản lý nhà nước và ý thức cộng đồng, biên cương văn hóa của Việt Nam trên không gian số sẽ được bảo vệ vững chắc, góp phần gia tăng sức mạnh tổng hợp quốc gia trong kỷ nguyên mới.