Ngôi nhà Mường cổ, nơi thờ tự Thần Cao. Ảnh: Hồng Bài Người già trong làng Cao kể lại, lễ rước kiệu đã có cách đây hơn 100 năm. Đây là phong tục riêng, một nét đặc trưng của đồng bào dân tộc Mường. Theo truyền thuyết, ông Thần Cao là người đã có công khai phá vùng đất này, làm ruộng, lập làng, sinh con đẻ cái. Người dân lấy tên ông Thần Cao đặt tên cho làng. Hiện nay có 4 gia đình gồm: Bùi Văn Sính, Bùi Văn Bội, Bùi Văn Thành, Bùi Đức Thuận là nhà gốc của làng. Tổ tiên của 4 gia đình trên là người đầu tiên đặt chân lên đất làng Cao, dựng nhà, khai vỡ đất làm ruộng làm nên làng Cao. Nay làng Cao đã có trên 150 hộ.

Chuẩn bị hương lễ, kiệu chuẩn bị đưa kiệu ra đường làng Ảnh: Hồng BàiVới người Mường Cao, lễ rước kiệu là đặc biệt quan trọng, đánh dấu sự khởi đầu của năm mới. Sau nghi lễ cúng Thần Cao trong đình làng, kiệu rước Thần Cao được 8 thanh niên khỏe mạnh, chưa vợ thay nhau khênh kiệu đi khắp làng. Đầu tiên là lễ cúng thần và sắm kiệu tại nhà thờ tự là gia đình ông Bùi Ngọc Ngã. Sau đó đội rước đưa kiệu lên vai trong tiếng cồng chiêng rộn rã, đi ra khỏi làng. Đội rước kiệu lúc đi, lúc chạy, lúc băng qua ruộng, lúc quay tròn. Kiệu đi đến đâu, dân làng đi theo đông nghịt. Tiếng trống, tiếng cồng chiêng liên hồi giục giã làm cho không khí lễ hội càng thêm sôi động, cuốn hút người xem. Lễ rước kiệu diễn ra trong vòng 3 tiếng đồng hồ liên tục.

Kiệu được rước từ làng ra đồng. Ảnh: Hồng BàiXưa kia, lễ hội rước kiệu diễn ra 3 - 4 ngày. Những ngày này, ông Thần Cao đi thăm vợ ở làng Sáng, thăm con ở làng Trại, rồi quay về làng Cao mới hạ lễ, kết thúc hội. Nay, lễ hội rước kiệu được rút ngắn lại trong 1 ngày nhưng vẫn giữ được đầy đủ các nghi lễ.

Kiệu đi đến đâu dân làng đi đến đó, đông nghịt đường. Ảnh: Hồng Bài Hàng nghìn người dân khắp nơi đến xem lễ hội. Ảnh: Hồng BàiMâm cỗ cúng Thần Cao tại đền làng Cao  Ảnh: Hồng Bài  Sau lễ rước kiệu, nhân dân trong làng và các làng trong xã tổ chức các trò chơi dân gian như ném còn, bắn nỏ, kéo co, thi nấu ăn, làm mâm cỗ... giao lưu văn nghệ, thể thao. Hội vui thâu đêm đến sáng. Sáng mùng 8, cả làng mở hội xuống đồng làm đất, cấy lúa mùa.

Kiệu đi đến đâu dân làng đi đến đó, đông nghịt đường. Ảnh: Hồng Bài Hàng nghìn người dân khắp nơi đến xem lễ hội. Ảnh: Hồng BàiMâm cỗ cúng Thần Cao tại đền làng Cao  Ảnh: Hồng Bài  Sau lễ rước kiệu, nhân dân trong làng và các làng trong xã tổ chức các trò chơi dân gian như ném còn, bắn nỏ, kéo co, thi nấu ăn, làm mâm cỗ... giao lưu văn nghệ, thể thao. Hội vui thâu đêm đến sáng. Sáng mùng 8, cả làng mở hội xuống đồng làm đất, cấy lúa mùa.