Nhà báo Hoàng Nam tác nghiệp giữa biển trời tổ quốc. Ảnh: H.N

Dấn thân đi tìm sự thật giữa đại ngàn 

Nhắc đến hai chữ “dấn thân”, nhà báo Hoàng Nam, phóng viên Báo Tiền Phong thường trú tại Quảng Trị, nhớ ngay đến vụ việc chấn động xảy ra năm 2012 khi ba cây sưa cổ thụ trong Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng bị đốn hạ. Thời điểm đó, dư luận xôn xao trước thông tin ba cây sưa cổ thụ bị đốn hạ trong vùng lõi Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha – Kẻ Bàng. Giá trị số gỗ được đồn đoán lên đến cả nghìn tỉ đồng. Điều bất thường là trong khi nhiều chuyến hàng gỗ sưa đã âm thầm chuyển ra khỏi rừng, thì phần lớn lãnh đạo cơ quan chức năng của tỉnh Quảng Bình lúc đó đều nói chưa nắm được thông tin.

Không chấp nhận đứng ngoài cuộc, nhà báo Hoàng Nam quyết định tự mình vào hiện trường. “Thời điểm đó tôi nhận được nhiều nguồn tin từ những người đang tham gia vận chuyển gỗ thuê. Bên ngoài cửa rừng rất yên ắng, nhưng bên trong lại là một khung cảnh hoàn toàn khác” -  anh nhớ lại.

Theo lời kể của nhà báo Hoàng Nam, giữa đại ngàn xuất hiện hàng loạt nhóm người từ nhiều nơi đổ về. Các nhóm giang hồ lập chốt thu tiền, làm luật với người gùi thuê, thương lái, thậm chí là trấn cướp. Các điểm tập kết gỗ hoạt động nhộn nhịp ngày đêm. Tiền được giao dịch với số lượng lớn đến mức không còn đếm, mà dùng cân để cân tiền rồi ước lượng giá trị.

Vùng lõi rừng Phong Nha - Kẻ Bàng thời điểm 3 cây sưa bị đốn hạ. Ảnh: H.N

Những ghi nhận từ thực tế đã trở thành chất liệu cho loạt bài điều tra được đăng tải trên Báo Tiền Phong, góp phần đưa vụ việc ra ánh sáng và tạo nên sự quan tâm lớn trong dư luận.

“Nếu không trực tiếp đến hiện trường thì rất khó hình dung được những gì đang diễn ra. Nhiều sự thật chỉ có thể được tìm thấy khi người làm báo chấp nhận bước ra khỏi vùng an toàn của mình” - nhà báo Hoàng Nam chia sẻ. 

Nhà báo Hoàng Nam phải học cách tự sinh tồn giữa đại ngàn trong lần dấn thân tìm sự thật về 3 cây sưa nghìn tỉ. Ảnh: H.N

 Một tuần giữa sóng gió Hoàng Sa 

Hai năm sau vụ sưa nghìn tỷ, nhà báo Hoàng Nam tiếp tục có mặt trong một sự kiện đặc biệt của đất nước. Năm 2014, anh được cơ quan cử tham gia Đoàn tác nghiệp tại khu vực Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 trên vùng biển Việt Nam.

Nhà báo Hoàng Nam kể: Đêm trước ngày lên đường, một chỉ huy chiến dịch nói với anh, có một cơn bão rất mạnh đang tiến vào khu vực Hoàng Sa. Ông khuyên anh nên ở lại vì chuyến đi quá nguy hiểm.

Hôm sau trong cuộc họp quán triệt trước giờ khởi hành, vị Tư lệnh Hải quân vùng 3 cũng nói rõ, bất kỳ ai nếu cảm thấy không đủ điều kiện đều có thể ở lại.

“Tôi chọn lên đường với lý do rất đơn giản: Những người lính, những kiểm ngư viên ngoài kia đang đối mặt hiểm nguy để bảo vệ chủ quyền biển đảo, người làm báo cũng cần có mặt để ghi lại những khoảnh khắc ấy cho Nhân dân cả nước được biết” – anh Nam tâm sự.

Con tàu chở Đoàn công tác chòng chành giữa biển động. Trên đường ra Hoàng Sa, anh thấy nhiều tàu nhỏ của lực lượng chấp pháp đang hướng vào bờ tránh bão.

Anh Nam nói trong lòng lúc đó cũng có chút lo lắng, nhưng mỗi lần nghĩ đến biển đảo quê hương nỗi lo ấy lại được thay bằng niềm tự hào.

Sau một tuần cùng với lực lượng chấp pháp vật lộn với sóng to gió lớn làm nhiệm vụ bảo vệ biển đảo, đúng 21 giờ 3 phút Trung Quốc âm thầm cho rút giàn khoan trước thời khắc cơn bão ập đến. Tin vui vỡ oà và lan nhanh trên những con tàu đang làm nhiệm vụ giữa biển khơi.

“Đối với tôi, đó là lần cảm nhận rõ nhất, rằng nghề báo không chỉ ghi lại lịch sử, mà còn phải có mặt trong những thời khắc lịch sử” – nhà báo Hoàng Nam tâm sự về chuyến dấn thân của mình. 

Dấn thân trong thời đại số 

Nếu thế hệ phóng viên đi trước gắn với những cuộc điều tra, những chuyến đi dài ngày ở hiện trường, thì tinh thần dấn thân của lớp phóng viên trẻ hôm nay lại được thể hiện bằng nhiều cách khác.

Phóng viên Trần Anh, thường trú Báo Nông thôn Ngày Nay/Điện tử Dân Việt tại Quảng Trị cho rằng, công nghệ đang thay đổi cách làm báo nhưng không làm thay đổi bản chất của nghề.

“Dấn thân không nhất thiết phải là những điều quá lớn lao. Với tôi, đó là việc luôn sẵn sàng có mặt ở những nơi người dân cần báo chí nhất” - phóng viên Trần Anh chia sẻ.

Là địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, Quảng Trị trở thành địa bàn tác nghiệp quen thuộc của phóng viên Trần Anh mỗi mùa mưa bão. Cuối tháng 9/2025, khi cơn bão số 10 đổ bộ vào địa phương trong đêm, rạng sáng hôm sau anh đã lên đường ghi nhận hiện trường. Nhiều tuyến đường bị cây xanh chắn ngang. Cột điện gãy đổ. Mưa lớn vẫn kéo dài khiến việc di chuyển gặp rất nhiều khó khăn.

“Tuy nhiên, nhờ các thiết bị tác nghiệp hiện đại, những hình ảnh đầu tiên về thiệt hại sau bão đã được gửi ngay về tòa soạn để phục vụ bạn đọc” - Trần Anh kể.

Phóng viên Trần Anh trò chuyện, ghi nhận tâm tư, nguyện vọng của giáo viên vùng cao tại xã Thượng Hóa. Ảnh: Trần Anh

Không chỉ có mặt ở tâm bão, Trần Anh còn thường xuyên tìm đến các bản làng vùng sâu, vùng xa để ghi nhận đời sống của người dân. Một trong những chuyến "dấn thân" để lại nhiều cảm xúc nhất là hành trình vào vùng cao Thượng Hóa để gặp gỡ giáo viên và học sinh nơi biên giới. Từ những câu chuyện về hành trình đến trường của trẻ em miền núi, anh đã thực hiện tác phẩm tham gia loạt bài “Miễn học phí - Có thể hay không thể” của Báo điện tử Dân Việt. Loạt bài sau đó đoạt giải Nhì Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp Giáo dục Việt Nam” năm 2024. 

Không chỉ phản ánh mà còn kiến tạo 

Theo phóng viên Trần Anh, vai trò của báo chí hiện đại không dừng lại ở việc phản ánh thực tiễn, mà còn góp phần tạo ra những giá trị mới cho xã hội. Từ suy nghĩ đó, anh đã đề xuất ý tưởng và phối hợp với Hội Nông dân tỉnh Quảng Trị tổ chức Diễn đàn “Cùng nông dân Quảng Trị bán hàng trực tuyến” vào cuối năm 2025. Diễn đàn quy tụ các chuyên gia thương mại điện tử, các hợp tác xã, chủ thể OCOP và đông đảo hội viên nông dân trên địa bàn. Thông qua hoạt động này, nhiều nông dân lần đầu tiên được tiếp cận với các nền tảng bán hàng trực tuyến, livestream quảng bá sản phẩm và các giải pháp chuyển đổi số trong nông nghiệp.

“Tôi mong muốn báo chí có thể trở thành cầu nối giúp người dân tiếp cận công nghệ, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm địa phương” - Trần Anh chia sẻ.

Diễn đàn “Cùng nông dân Quảng Trị bán hàng trực tuyến” do Báo Nông thôn Ngày Nay/Dân Việt phối hợp với Hội Nông dân tỉnh Quảng Trị tổ chức. Ảnh: Trần Anh

Nhìn từ câu chuyện của nhà báo Hoàng Nam và phóng viên Trần Anh có thể thấy rằng công nghệ đang làm thay đổi diện mạo của nghề báo, nhưng không thể thay thế những giá trị cốt lõi của nghề. Từ những cánh rừng sâu của Phong Nha - Kẻ Bàng, những con sóng dữ ngoài Hoàng Sa, đến các vùng ngập lũ, hay những diễn đàn chuyển đổi số cho nông dân, người làm báo vẫn đang hiện diện ở những nơi cuộc sống cần họ nhất.

Và dù ở bất kỳ thời đại nào, tinh thần dấn thân vẫn luôn là ngọn lửa giữ cho nghề báo sức sống riêng của mình.