Tổng Thanh tra Huỳnh Phong Tranh sẽ trả lời chất vấn về công tác phòng, chống tham nhũng và giải quyết khiếu nại, tố cáo, từ 9 giờ ngày 12/6. Ảnh: Thảo Nguyên

Trách nhiệm của người đứng đầu chưa thực hiện quyết liệt

Hàng năm, Thanh tra Chính phủ đã hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương tăng cường thanh tra, kiểm tra trách nhiệm đối với thủ trưởng các cơ quan quản lý Nhà nước trong thực hiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng.

Riêng Thanh tra Chính phủ đã tiến hành thanh tra, kiểm tra trách nhiệm thực hiện các quy định pháp luật về phòng, chống tham nhũng tại các bộ, ngành, tỉnh, TP trực thuộc Trung ương, tập đoàn kinh tế, tổng công ty 91.

Qua kiểm tra, thanh tra đã chỉ ra những bất cập, hạn chế, thiếu sót trong việc thực hiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng của địa phương, bộ, ngành và doanh nghiệp, đồng thời, kiến nghị chấn chỉnh và có biện pháp xử lý các trường hợp vi phạm theo quy định.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, Thanh tra Chính phủ thẳng thắn nhận định, trách nhiệm người đứng đầu trong nhiều trường hợp chưa quyết liệt, chưa phát huy hết vai trò, trách nhiệm trong việc thực hiện các quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng; việc tự kiểm tra, phát hiện tham nhũng trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị còn yếu. Đặc biệt chưa phát hiện được những vụ việc, sai phạm có tính chất nghiêm trọng về kinh tế hoặc hành vi tham nhũng.

Nguyên nhân là do khi xem xét, xử lý việc thực hiện sai hoặc có sai phạm trong việc thực hiện các quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng thường chưa làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị. Đây là một trong những nguyên nhân gián tiếp làm cho việc kiểm tra, thanh tra kém hiệu quả...

Tăng cường phòng, chống tham nhũng trong nội bộ ngành Thanh tra

Liên quan đến công tác phòng, chống tham nhũng ngay trong nội bộ ngành Thanh tra, trong 3 năm qua (2011 - 2013), ngành Thanh tra đã tiến hành xử lý kỷ luật 82 cán bộ, công chức, chiếm 0,3% trên tổng số 28.200 cán bộ, công chức (trong đó: xử lý hành chính 71 người, xử lý hình sự 11 người có dấu hiệu và hành vi tham nhũng).

Riêng Thanh tra Chính phủ đã xử lý kỷ luật 12 công chức (buộc thôi việc 1 công chức do vi phạm pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước, cách chức 1 công chức do vi phạm pháp luật về giao thông và chống người thi hành công vụ, khiển trách 10 công chức do vi phạm về quy trình nghiệp vụ và sinh con thứ ba).

Thanh tra Chính phủ cũng đã có nhiều chủ trương, biện pháp đẩy mạnh thực hiện công tác giáo dục tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, đặc biệt là lãnh đạo, chỉ đạo gắn việc tổ chức triển khai, quán triệt thực hiện Chỉ thị số 03 về học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.

Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ đã ban hành đồng bộ nhiều quy trình, quy chế nhằm chủ động phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi vi phạm của cán bộ, công chức ngành Thanh tra như: Quy chế hoạt động của Đoàn Thanh tra, Quy chế giám sát, kiểm tra hoạt động Đoàn Thanh tra, Quy định về phòng, chống tham nhũng trong ngành Thanh tra, Quy tắc ứng xử của cán bộ thanh tra, 5 chuẩn mực theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh…

Phát hiện 80 vụ có hành vi liên quan đến tham nhũng

Báo cáo của Thanh tra Chính phủ cho thấy, năm 2013, ngành Thanh tra đã phát hiện 80 vụ, 90 đối tượng có hành vi liên quan đến tham nhũng với số tiền 117,5 tỷ đồng, kiến nghị thu hồi 117,5 tỷ đồng; đã thu 59 tỷ đồng, kiến nghị xử lý hành chính đối với 4 tập thể, 28 cá nhân, chuyển cơ quan điều tra 11 vụ, 34 đối tượng; xử lý trách nhiệm 41 người đứng đầu.

Qua phát hiện và xử lý tham nhũng đã tạo được sự chuyển biến nhất định, có tác dụng răn đe và phòng ngừa tham nhũng. Song, số vụ việc tham nhũng được phát hiện, xử lý còn ít.

Lý giải nguyên nhân, Thanh tra Chính phủ nhấn mạnh, mục đích của hoạt động thanh tra không chỉ nhằm phát hiện hành vi phạm tội mà còn phát hiện sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp khắc phục; giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định của luật; phát huy nhân tố tích cực và bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

“Khi chuyển cơ quan điều tra xem xét xử lý hình sự do người ra quyết định thanh tra ký phải nêu rõ hành vi tội phạm, hậu quả thiệt hại do hành vi gây ra, thời gian, địa điểm xảy ra hành vi đó… Với năng lực cán bộ thanh tra, thẩm quyền và tính phức tạp của tội phạm, ngành Thanh tra gặp rất nhiều khó khăn trong việc phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật để chuyển cơ quan điều tra”, báo cáo của Thanh tra Chính phủ nêu rõ.

Đánh giái thực trạng tình hình tham nhũng, Thanh tra Chính phủ cho rằng, rất khó đo lường chính xác, nhưng có thể thấy, tính chất, thủ đoạn tham nhũng ngày càng tinh vi, rất khó phát hiện, xử lý. Tình trạng nhũng nhiễu, vòi vĩnh chưa giảm. Tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng, tài chính, ngân sách, dự án đầu tư, cấp phép xây dựng, giao đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất… vẫn còn xẩy ra, chưa thấy có dấu hiệu giảm.

Để đẩy mạnh công tác phòng, chống tham nhũng thời gian tới, theo Thanh tra Chính phủ, cần hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách, pháp luật trên các lĩnh vực, trong đó chú trọng các lĩnh vực có nguy cơ tham nhũng cao; tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động của các cơ quan nhà nước; hoàn thiện pháp luật về phòng, chống tham; tăng cường địa vị pháp lý, trách nhiệm, nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan chuyên trách về phòng, chống tham nhũng.

Cùng với đó, cần thực hiện đồng bộ, có hiệu quả 9 nhóm giải pháp phòng ngừa tham nhũng, lãng phí: công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị; quy định xử lý trách nhiệm người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng…

Giải quyết 93% vụ việc tồn đọng, phức tạp, kéo dài

Thực hiện kết luận của Bộ Chính trị, Nghị quyết của Quốc hội, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, ngày 10/5/2012, Thanh tra Chính phủ ban hành Kế hoạch số 1130/KH-TTCP để phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương tập trung kiểm tra, rà soát, giải quyết 528 vụ việc tồn đọng, bức xúc, kéo dài. Đến nay, đã giải quyết được 492/528 vụ việc (đạt 93%). Còn 36 vụ việc các bộ, ngành, địa phương đang tích cực giải quyết..

Trong số các vụ việc đã giải quyết, có 43 vụ việc công dân vẫn tiếp tục đến khiếu nại tại Trụ sở Tiếp dân của Trung ươgn Đảng và Nhà nước chiếm 9%; 53 vụ việc công dân vẫn gửi đơn khiếu nại đến Thanh tra Chính phủ.

Theo Thanh tra Chính phủ, các ngành, các cấp đã quan tâm thực hiện kiểm tra, rà soát, giải quyết các vụ việc tồn đọng, phức tạp, kéo dài; tạo được sự đồng thuận do thu hút được sự tham gia tích cực của cả hệ thống chính trị.... từ đó đã tác động tích cực đến tình hình và kết quả của công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo hiện nay.

Tuy nhiên, Thanh tra Chính phủ cũng thẳng thắn chỉ ra, nhận thức của một số địa phương về công này chưa đầy đủ dẫn đến một số vụ việc giải quyết chưa hiệu quả. Tiến độ giải quyết còn chậm so với kế hoạch, nhất là việc ra quyết định giải quyết, thực hiện quyết định giải quyết và ban hành thông báo chấm dứt và tổ chức thực hiện phương án thống nhất.

Cùng với đó, một vài địa phương trong một số trường hợp chưa mạnh dạn sửa sai; việc thực hiện quy trình rà soát có lúc còn lúng túng, thiếu thống nhất.

Thời gian tới, Thanh tra Chính phủ sẽ tiếp tục, hoàn thành việc giải quyết đối với 36 vụ việc còn lại; đồng thời tiếp tục kiểm tra, rà soát, giải quyết các vụ việc tồn đọng, phức tạp kéo dài theo Kế hoạch 2100/KH-TTCP ngày 10/5/2013 của Thanh tra Chính phủ, coi đây là việc làm thường xuyên của các ngành, các cấp.

Trong quá trình thực hiện phải tạo được sự đồng thuận, thống nhất giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan trên cơ sở tuân thủ quy định của pháp luật, tình hình thực tiễn của địa phương để thống nhất phương án giải quyết. Thực hiện đúng quy định công tác tiếp công dân thường xuyên, định kỳ, đột xuất song song với việc tổ chức đối thoại với công dân với sự tham gia của tổ chức có liên quan để xem xét, giải quyết quyền và lợi ích hợp pháp của công dân gắn với giáo dục, thuyết phục, giải thích, hướng dẫn pháp luật làm sao cho công dân hiểu rõ và chấp hành phương án đã được thống nhất giữa các cơ quan, tổ chức.

Thảo Nguyên