Vụ trưởng Vụ Tiếp dân và Xử lý đơn thư Nguyễn Hồng Điệp

Theo thống kê, Trụ sở Tiếp công dân của T.Ư Đảng và Nhà nước, trong thời gian thực hiện Chỉ thị 14/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, có 57/63 tỉnh, TP có công dân đến Trụ sở KN,TC từ 3 lần trở lên. Các địa phương có nhiều vụ việc KN,TC kéo dài là: Hà Nội, Bắc Giang, Vĩnh Phúc, Hải Phòng, Hưng Yên, Hà Nam, Bắc Ninh, Hải Dương, Nam Định, An Giang, TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai… Trong đó, các tỉnh khu vực phía Bắc chiếm 567 vụ. Đứng đầu trong danh sách này là Hà Nội với 229 vụ KN,TC kéo dài. Tiếp đó là Bắc Giang, 48 vụ, Hưng Yên 29 vụ… Các tỉnh khu vực miền Trung có 101 vụ việc, trong đó Thanh Hóa đứng đầu với 24 vụ việc. Các tỉnh khu vực phía Nam có 214 vụ việc KN,TC kéo dài, trong đó, Đồng Nai 24 vụ, An Giang 21 vụ và Bình Dương 19 vụ việc…

Nhìn vào từng hồ sơ cụ thể, việc đeo bám của công dân đối với các cơ quan T.Ư, với Trụ sở Tiếp dân của T.Ư Đảng và Nhà nước, thậm chí đeo bám nhà riêng các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước cũng là một thực tế đáng lo ngại. Đơn cử, từ tháng 4 - 6/2013, ông Vũ Văn Lâm, xã Yên Đức, huyện Đông Triều, Quảng Ninh, 12 lần lên Trụ sở KN Quyết định số 2638/QĐ-UB ngày 17/10/2012 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc gia hạn cấp mỏ cho Cty TNHH Sản xuất vật liệu xây dựng Yên Đức gây ảnh hưởng đến môi trường và cuộc sống của người dân. Ông Lâm cũng TC một lãnh đạo lợi dụng chức vụ quyền hạn, chiếm đoạt khoáng sản núi Lải.

Từ tháng 1 - 5/2013, ông Vũ Văn Sỹ, phường Bắc Sơn, thị xã Uông Bí, Quảng Ninh, KN Quyết định số 1591/QĐ-UBND ngày 28/6/2012 của UBND tỉnh về việc giải quyết KN của ông liên quan đến việc thu hồi đất để thực hiện dự án cải tạo tuyến đường sắt 1.000m Vàng Danh - Cảng Điền Công. Về việc này, tại Thông báo số 705/TB-UBND của UBND TP Uông Bí ngày 17/10/2011 đã thừa nhận sai phạm trên... Công dân đề nghị chính quyền địa phương và chủ đầu tư đo lại hiện trạng đất và xin lỗi công dân.

Hay như trường hợp bà Nguyễn Thị Chính, xã Bình Dương, huyện Đông Triều, Quảng Ninh, từ ngày 14/5 - 1/8/2013 đã 9 lần đến Trụ sở đề nghị các cơ quan có thẩm quyền xem xét lại việc xây dựng nhà tình nghĩa cho gia đình (theo bà là không bảo đảm chất lượng…).

Coi đối thoại là khâu then chốt

Nhìn lại Thông báo số 130-TB/TW ngày 10/1/2008 của Bộ Chính trị về tình hình, kết quả giải quyết KN,TC, chúng ta đều nhận thấy trong 9 giải pháp được nêu đã có nhiều giải pháp đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả rõ rệt. Đó là tăng cường và phát huy trách nhiệm của các cấp ủy Đảng trong giải quyết KN,TC; đẩy mạnh công tác xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, đồng bộ, thống nhất, trong đó với ngành Thanh tra phải kể đến việc xây dựng Luật KN, Luật TC và nhiều văn bản hướng dẫn thực hiện; củng cố, kiện toàn tổ chức, bộ máy làm công tác tiếp dân, giải quyết KN,TC... 

Báo cáo tổng kết việc thực hiện Chỉ thị 14/CT-TTg, Kế hoạch 1130 mới đây nhất của ngành Thanh tra cũng chỉ rõ, một trong những kết quả quan trọng nhất của Kế hoạch là tạo được sự quyết tâm, nhất trí cao của cả hệ thống chính trị mà trực tiếp là cấp ủy, chính quyền địa phương và các bộ, ngành T.Ư. "Hậu" Kế hoạch 1130, đây là giải pháp cần ưu tiên hàng đầu để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tiếp dân, giải quyết KN,TC

Để giải quyết KN,TC có hiệu quả, người dân và cả hệ thống chính trị phải tham gia vào việc hoạch định những chính sách, chủ trương lớn; tham gia vào xây dựng qui hoạch, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội cụ thể của từng địa phương, từng thời kỳ; tham gia vào việc thực hiện, giám sát và thanh tra, kiểm tra việc thực hiện những chủ trương đó. 

Thực tế hiện nay ở không ít địa phương cho thấy, khi nhân dân khiếu kiện, các tổ chức chính trị mới biết về dự án, về tổ chức triển khai… để thực hiện tuyên truyền vận động người dân. Trong khi ngược lại, là người trực tiếp bị ảnh hưởng quyền lợi, người dân lại rất hiểu câu chuyện mình đang KN. Do vậy, vận động tuyên truyền không phát huy được hiệu quả. Ở nhiều địa phương khác, chỉ khi KN,TC “nóng”, đông người, bức xúc mới huy động các cơ quan, ban, ngành vào cuộc, nhưng quan điểm giải quyết lại không thống nhất nên càng tạo thành điểm nóng, có lý do để không chấm dứt được KN,TC.

Giải pháp quan trọng không kém cần ưu tiên thực hiện trong tiếp dân giải quyết KN,TC đó là thực hiện đối thoại với công dân. Điều này đã được luật hóa rất chi tiết vào Luật KN, Luật TC và các văn bản hướng dẫn thực hiện. Tuy nhiên, trong thực tế công tác tiếp dân, giải quyết KN,TC thời gian qua, chính quyền nhiều cấp, nhiều địa phương còn né tránh khâu đối thoại với công dân. Một tâm lý không kém phần phổ biến của cán bộ, cơ quan giải quyết KN,TC là, đối thoại đồng nghĩa với việc chính quyền sai. Điều đó hoàn toàn không đúng. 

Thực tế tiếp dân, giải quyết KN,TC thời gian qua cho thấy, ở nơi nào, cấp ủy, chính quyền địa phương coi trọng đối thoại với công dân thì nơi đó ít phát sinh KN,TC. Cấp ủy, chính quyền nơi đó cũng nhận được sự đồng thuận cao của người dân, không có KN,TC đông người, phức tạp, kéo dài. Đối thoại thẳng thắn với công dân trong tiếp dân, giải quyết KN,TC cũng cho thấy sự rõ ràng, minh bạch về thông tin, sự thượng tôn của pháp luật. Đồng thời, đây cũng chính là quá trình tuyên truyền pháp luật đến người dân, để người dân hiểu pháp luật và thực hiện; lắng nghe ý kiến, nguyện vọng, đóng góp của nhân dân vào quá trình xây dựng thể chế, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây cũng là một trong những giải pháp quan trọng mà Thông báo 130 của Bộ Chính trị yêu cầu cấp ủy, chính quyền các địa phương và các cơ quan hành chính Nhà nước thực hiện. 

Một lý do khác để coi đối thoại là khâu then chốt trong tiếp dân, giải quyết KN,TC, đó là trong đối thoại và thông qua đối thoại, người dân thấy mình được tôn trọng, được tham gia vào quá trình xây dựng đất nước. Đó thực sự là diễn đàn để người dân thể hiện quyền làm chủ đúng như quan điểm của Đảng ta khi xây dựng Nhà nước “của dân do dân và vì dân”, mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đều có sự tham gia của người dân “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”.

Giải pháp thứ ba cần ưu tiên để nâng cao chất lượng tiếp dân, giải quyết KN,TC, đó là nâng cao trách nhiệm của thủ trưởng các cơ quan hành chính Nhà nước. Thực ra, giải pháp này đã được xác định trong Thông báo số 130-TB/TW, Nghị quyết số 30 của Quốc hội, Chỉ thị số 14/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Kế hoạch 1130 của ngành Thanh tra đã chỉ rõ. Thông báo số 130-TB/TW của Bộ Chính trị yêu cầu “thủ trưởng các cơ quan Nhà nước, trước hết là chủ tịch UBND các cấp phải có kế hoạch giải quyết cụ thể, chỉ đạo, phân công các ngành chức năng tập trung rà soát, phối hợp để giải quyết dứt điểm các vụ việc khiếu kiện đông người, phức tạp và những vụ việc còn tồn đọng, không để khiếu kiện vượt cấp; dành thời gian thích đáng cho công tác tiếp dân, giải quyết KN,TC, tăng cường đi cơ sở”. 

Đánh giá kết quả thực hiện Kế hoạch 1130 của Thanh tra Chính phủ và ngành Thanh tra cũng chỉ rõ, vẫn còn tình trạng lãnh đạo địa phương né tránh, đùn đẩy, chậm giải quyết KN,TC của công dân. Nhiều lãnh đạo địa phương chỉ coi tiếp dân theo qui định của Luật là hình thức hay giống với tiếp xúc cử tri thông thường. Tôi cho rằng cần xác định rõ, việc tiếp dân của thủ trưởng, người đứng đầu các cơ quan hành chính Nhà nước phải gắn với giải quyết KN,TC. Cùng với đó, cũng cần xây dựng chế tài đối với những cá nhân là lãnh đạo mà không tuân thủ các qui định của Luật KN, Luật TC về công tác này. Chỉ có như vậy việc tiếp dân mới không gây lãng phí về thời gian, tiền của của Nhà nước và công tác giải quyết KN,TC mới thực sự hiệu quả.

Nguyễn Hồng Điệp

Vụ trưởng Vụ Tiếp dân và Xử lý đơn thư