Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh làm việc với lãnh đạo tỉnh Bạc Liêu về Kế hoạch 1130

Nhận thức mới, cách làm mới 

Đánh giá khách quan về nguyên nhân của tình trạng KNTC về nhà đất trên phạm vi cả nước nói chung và phía Nam nói riêng vẫn diễn biến phức tạp nên phải tiến hành Kế hoạch 1130/KH-TTCP, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Chiến Bình cho rằng: Chủ trương, chính sách, pháp luật về nhà đất của chúng ta chưa đồng bộ, văn bản hướng dẫn thi hành chưa kịp thời, chưa đầy đủ. Lịch sử nhà đất phức tạp, liên quan đến chính sách pháp luật của nhiều thời kỳ, cộng với trình độ cán bộ còn hạn chế, nhận thức pháp luật của công dân chưa đầy đủ nên khi thực hiện nhiều dự án liên quan đến thu hồi nhà đất còn nhiều bất cập, phát sinh KNTC. 

Trong khi đó, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, định giá đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư, còn nhiều sơ hở, việc công khai quy hoạch gắn với dân chủ cơ sở tại nhiều địa phương chưa làm tốt, một số cơ quan chưa quan tâm đúng mức đến công tác tiếp dân, công tác thanh tra, giám sát có nơi có lúc chưa tốt, nhiều hành vi sai phạm về nhà đất chưa phát hiện, xử lý kịp thời, có trường hợp còn sai sót. Do đó, tình hình KNTC liên quan đến các quyết định hành chính về nhà đất tăng về số lượng, tính chất phức tạp, gay gắt, thái độ khiếu kiện một số công dân thiếu kiềm chế, tình trạng gửi đơn vượt cấp tràn lan, mang tính phổ biến, công dân đi khiếu nại tập trung thành đoàn đông người đến các cơ quan Trung ương trong thời gian diễn ra các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước ngày càng phức tạp.

Để bảo đảm Kế hoạch 1130/KH-TTCP thực hiện có hiệu quả, Tổng Thanh  tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh đã có nhiều văn bản chỉ đạo, định hướng, hướng dẫn các Bộ, ngành, địa phương, các Cục vụ của Thanh tra Chính phủ tăng cường phối hợp cùng chính quyền địa phương thống nhất chủ trương rà soát 528 vụ việc phức tạp, tồn đọng, kéo dài, trong đó phía Nam có 295 vụ. 

Đối với những địa bàn có nhiều vụ việc phức tạp, tồn đọng, kéo dài như: TP. Hồ Chí Minh, Bến Tre, An Giang, Bà Rịa - Vũng Tàu… đích thân Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh cùng Đoàn công tác của Thanh tra Chính phủ đã trực tiếp xuống làm việc với lãnh đạo các địa phương để cùng nắm bắt thực tế quá trình thực hiện Kế hoạch 1130/KH-TTCP và thống nhất hướng giải quyết đúng pháp luật, phù hợp thực tiễn đối với nhiều vụ việc. 

Qua những chuyến đi làm việc tại địa phương, hàng loạt vướng mắc về cơ chế, quy trình liên quan đến rà soát, đối thoại, ban hành thông báo chấm dứt thụ lý hành chính… đã được Tổng Thanh tra Chính phủ hướng dẫn, giải thích nhằm tạo hành lang pháp lý thuận lợi để lãnh đạo địa phương giải quyết KNTC của công dân nằm trong danh sách Kế hoạch 1130/KH-TTCP đúng pháp luật, bảo vệ quyền lợi cho nhân dân, nâng cao vai trò cơ quan quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực này. 

Ngoài ra, Tổng Thanh tra cũng bố trí nhiều thời gian để làm việc với cán bộ chủ chốt Cục III với sự tham gia của Phó Tổng Thanh tra Nguyễn Chiến Bình, nhằm kiểm tra, đôn đốc tiến độ thực hiện 295 vụ việc của Kế hoạch 1130/KH-TTCP tại phía Nam. Trên cơ sở hồ sơ, chứng cứ đã thu thập được trước đây về nguồn gốc, diễn biến, quá trình giải quyết các vụ việc của địa phương, các Bộ, ngành, ý kiến của Thủ tướng Chính phủ, lãnh đạo Thanh tra Chính phủ đã chỉ đạo Cục III thành lập hàng chục Tổ công tác xuống địa phương xác minh, làm rõ, chú ý hiện trạng nhà đất mà công dân KN; Đối thoại với công dân đúng hướng dẫn của Tổng Thanh tra về quy trình thực hiện Kế hoạch 1130/KH-TTCP theo tinh thần tôn trọng lịch sử, phù hợp pháp luật, chú ý bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân, đặc biệt là đối tượng chính sách, người có công, người dân có hoàn cảnh khó khăn. 

Trên phạm vi rộng hơn, Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh đã chủ trì nhiều hội nghị tổng kết công tác tiếp công dân, giải quyết KNTC của các tỉnh, thành phía Nam tại Cần Thơ, Long An để quán triệt chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước và hướng dẫn của Thanh tra Chính phủ đối với lĩnh vực này. 

Tại các địa phương có nhiều vụ việc KN kéo dài qua nhiều cấp, nhiều ngành giải quyết nhưng công dân vẫn tiếp khiếu như An Giang, Long An, Bến Tre, Bình Thuận, Đồng Nai… thì lãnh đạo Thanh tra Chính phủ cùng Chủ tịch UBND các tỉnh thành đã chủ động mời công dân tham gia đối thoại ngay tại cơ sở với sự tham gia của Đoàn Đại biểu Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Luật sư… để thống nhất hướng xử lý đúng pháp luật, hạn chế tiếp khiếu. 

Hiệu quả từ những buổi đối thoại được tổ chức trong không khí dân chủ, đầy đủ thành phần đã giúp công dân nhận thức đúng, nhận thức đầy đủ quy định pháp luật, còn lãnh đạo địa phương, cán bộ ngành Thanh tra lại có thêm kinh nghiệm trong giải quyết các vụ việc tương tự của giai đoạn hậu Kế hoạch 1130/KH-TTCP. Đây cũng là một trong nhiều giải pháp cụ thể hóa Thông báo Kết luận số 130-TB/TW ngày 10/01/2008 của Bộ Chính trị, Chỉ thị 09/CT-TW ngày 06/3/2009 của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Chỉ thị 14/CT-TTg ngày 18/5/2012 của Thủ tướng Chính phủ trong thực tiễn vừa qua cũng như thời gian tới.

Hiệu quả và định hướng 

Ghi nhận quyết tâm và công sức của đội ngũ cán bộ công chức Cục III, cũng như nỗ lực của các tỉnh thành phía Nam trong thực hiện KH 1130/KH-TTCP đúng chủ trương, đúng chỉ đạo, đúng pháp luật, phù hợp thực tiễn, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Chiến Bình khẳng định: Vượt qua những hạn chế ban đầu về nhận thức, cách làm, Cục III đã chủ động vào cuộc để rà soát, phân loại, thống nhất hướng giải quyết đối với 295 vụ việc KNTC tồn đọng, phức tạp, kéo dài. 

Nhiều địa phương như Bạc Liêu, Sóc Trăng, Cần Thơ, Hậu Giang, TP. Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Bà Rịa - Vũng Tàu, ngoài việc chủ động rà soát còn phối hợp rất kịp thời với các cục, vụ của Thanh tra Chính phủ để xử lý dứt điểm, đúng pháp luật đối với một số vụ việc mà các cơ quan chức năng còn có ý kiến khác nhau. Phạm vi lớn hơn là lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các Bộ, ngành đã biết về quá trình rà soát để sớm giải quyết 528 vụ việc theo KH 1130/KH-TTCP. 

Về phía công dân, đã có nhiều trường hợp được làm rõ sau hàng chục năm KN nên càng tin tưởng vào chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; vai trò của Thanh tra Chính phủ, uy tín của chính quyền các địa phương được nâng lên. Nhiều bức xúc của công dân được giải tỏa, nhiều vụ KN phức tạp được giải quyết dứt điểm, bảo vệ quyền lợi của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, tình trạng KN vượt cấp từng bước giảm nhiệt, góp phần bảo đảm an ninh trật tự xã hội. 

Vì vậy, cần có sự đánh giá đúng về hiệu quả của KH 1130/KH-TTCP, phân tích rõ hơn thẩm quyền và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân đối với các vụ tồn đọng để có hướng xử lý phù hợp, làm tiền đề để triển khai có hiệu quả hơn công tác tiếp công dân gắn với giải quyết KNTC từ cơ sở. 

Theo Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Chiến Bình, để bảo đảm phát huy đầy đủ hiệu quả của KH 1130/KH-TTCP, hạn chế đến mức thấp nhất việc công dân tiếp khiếu, Cục III cần tiếp tục phối hợp với các địa phương phía Nam kiểm tra lại quy trình thực hiện đã tuân thủ đúng hướng dẫn của Tổng Thanh tra. Nếu vụ việc nào phát sinh tình tiết mới làm thay đổi bản chất các văn bản pháp lý giải quyết trước đây thì cần họp liên ngành với lãnh đạo địa phương để có hướng giải quyết đúng quy định. Vì thực tế có những vụ việc công dân vẫn tiếp khiếu như vụ KN của 47 hộ dân quận Gò Vấp về DA đường Tân Sơn Nhất - Bình Lợi - Vành đai ngoài; KN của ông Huỳnh Công Quờn và Phạm Văn Y (tỉnh Kiên Giang), cũng như KN của một số người trước đây là cán bộ cách mạng như bà Nguyễn Thị Khuê tại TP. Cần Thơ, bà Lê Ngọc Dung tại tỉnh Bạc Liêu… 

Trước khi ban hành thông báo thì phải ban hành quyết định hành chính đúng thẩm quyền. Biên bản đối thoại và thông báo chấm dứt thụ lý phải được gửi cho Vụ Tiếp dân và Xử lý đơn thư để khi công dân tiếp khiếu thì các cơ quan này có cơ sở để giải thích cho công dân. Ngoài ra, thông báo chấm dứt thụ lý cần được cung cấp cho các cơ quan truyền thông, trong đó có Báo Thanh tra để đăng tải công khai cho công dân biết về kết quả giải quyết. 

Đối với các vụ việc phát sinh ngoài 295 vụ đã rà soát xong tại phía Nam, Cục III cần tăng cường nắm bắt diễn biến các vụ đông người phức tạp, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ để tiếp tục thực hiện theo tinh thần và quy trình như Kế hoạch 1130/KH-TTCP theo đúng thẩm quyền. 

Cục III cũng cần nắm lại danh sách các địa phương có nhiều vụ đông người, KN vượt cấp để lãnh đạo Thanh tra Chính phủ sẽ làm việc với Chủ tịch UBND các địa phương này nhằm thống nhất hướng giải quyết phù hợp. Vụ Tiếp dân và Xử lý đơn thư phía Nam cũng cần ghi nhận lại hiện trạng công tác tiếp công dân của các tỉnh thành phía Nam để phối hợp cùng Cục III đôn đốc nhắc nhở, hạn chế việc tiếp công dân không đúng quy định, không giải thích pháp luật cho công dân, dễ phát sinh hiện tượng khiếu nại vượt cấp, khiếu nại sai pháp luật.

Võ Chu Đỗ