Thanh tra tỉnh Thanh Hóa tổ chức hội nghị dự thảo kết luận thanh tra đối với đơn vị được thanh tra. Ảnh: Văn Thanh

Hiệu lực của thanh tra được đo bằng kết quả thực hiện

Một bản kết luận thanh tra dù chặt chẽ đến đâu cũng sẽ mất đi ý nghĩa nếu những kiến nghị chỉ nằm trên giấy. Thực tiễn cho thấy, không ít vụ việc sau khi công bố kết luận vẫn kéo dài nhiều năm do vướng mắc về cơ chế, khó khăn trong thu hồi tiền, xử lý trách nhiệm hoặc sự thiếu quyết liệt của các cơ quan, đơn vị liên quan.

Chính vì vậy, những năm gần đây, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa không chỉ tập trung nâng cao chất lượng các cuộc thanh tra mà còn chuyển trọng tâm sang theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận, coi đây là khâu quyết định hiệu lực và hiệu quả của hoạt động thanh tra.

Sau mỗi kết luận, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa thực hiện nghiêm việc tham mưu cho Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo từng vụ việc cụ thể. Ảnh: Văn Thanh

Ngay sau khi kết luận được ban hành, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa đều tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh có văn bản chỉ đạo thực hiện đối với từng vụ việc cụ thể; đồng thời thường xuyên theo dõi, kiểm tra, đôn đốc các cơ quan, đơn vị thực hiện đầy đủ các kiến nghị về kinh tế, hành chính và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan.

Nhờ đó, công tác xử lý sau thanh tra trên địa bàn tỉnh có nhiều chuyển biến tích cực. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Thanh tra tỉnh kiến nghị thu hồi hơn 38,48 tỷ đồng, đã thu hồi được gần 36,99 tỷ đồng, đạt 96,12%; không phát sinh kiến nghị thu hồi về tài sản. Đây là tỷ lệ thu hồi rất cao nếu đặt trong bối cảnh nhiều vụ việc có tính chất phức tạp, kéo dài qua nhiều giai đoạn quản lý.

Con số ấy cho thấy, hiệu quả của một cuộc thanh tra không chỉ được đánh giá ở việc phát hiện bao nhiêu sai phạm, mà còn ở khả năng đưa các kiến nghị vào thực tiễn, khắc phục triệt để những tồn tại trong công tác quản lý.

Theo đến cùng từng kiến nghị, từng đồng tiền sai phạm

Thu hồi tiền, tài sản vi phạm luôn là nhiệm vụ khó nhất trong xử lý sau thanh tra. Nhiều dự án tồn đọng kéo dài liên quan đến cơ chế, chính sách; có vụ việc phải xin ý kiến các bộ, ngành Trung ương mới có thể thực hiện. Không ít doanh nghiệp sau thanh tra gặp khó khăn về tài chính, ngừng hoạt động hoặc đang làm thủ tục giải thể, phá sản nên việc thực hiện nghĩa vụ tài chính không thể hoàn thành ngay.

Thanh tra tỉnh Thanh Hóa không dừng lại ở việc ban hành kết luận, quan trọng sau kết luận đơn vị được thanh tra phải khắc phục những sai phạm. Ảnh: Văn Thanh

Theo ông Vũ Văn Dũng, Trưởng phòng Nghiệp vụ 4, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa cho biết, hiệu lực của hoạt động thanh tra không dừng lại ở thời điểm ban hành kết luận. Điều quan trọng là các kiến nghị phải được thực hiện đầy đủ, sai phạm phải được khắc phục, tiền và tài sản vi phạm phải được thu hồi, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân phải được xử lý đến cùng.

 "Nếu kết luận thanh tra không được thực hiện nghiêm thì giá trị cảnh báo, phòng ngừa sẽ bị giảm sút. Vì vậy, theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra chính là mắt xích cuối cùng để khép kín vòng kiểm soát và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước", ông Dũng khẳng định.

Cán bộ Phòng Nghiệp vụ 4, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa trong giờ làm việc. Ảnh: Văn Thanh

Bên cạnh đó, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng đặt ra không ít thách thức. Một số đơn vị là đối tượng thanh tra đã được sắp xếp lại tổ chức, thay đổi đầu mối quản lý, khiến quá trình chuyển giao trách nhiệm thực hiện kết luận gặp nhiều khó khăn.

Có những trường hợp người phải chịu trách nhiệm theo kết luận thanh tra đã nghỉ hưu, chuyển công tác hoặc điều động sang đơn vị khác. Việc tổ chức kiểm điểm, xem xét trách nhiệm vì thế phải thực hiện qua nhiều cấp, nhiều cơ quan, kéo dài thời gian xử lý.

Nhận diện rõ những khó khăn này, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa đã xây dựng cơ chế theo dõi khá chặt chẽ. Hằng năm, cơ quan thanh tra tiến hành rà soát, phân loại toàn bộ các kết luận theo từng nhóm, đã hoàn thành, đang thực hiện và chưa thực hiện; đồng thời xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và thời hạn hoàn thành, tránh tình trạng kiến nghị tồn đọng kéo dài.

Những hồ sơ vụ việc được thực hiện nghiêm túc để ra một bản kết luận thanh tra, đó là những thành quả làm việc miệt mài của cán bộ Thanh tra tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Văn Thanh

Đặc biệt, năm 2026, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 91/KH-UBND về khắc phục tồn tại, hạn chế của các kết luận thanh tra và kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước giai đoạn 2021-2025. Trên cơ sở báo cáo định kỳ của các đơn vị, những khó khăn, vướng mắc được tổng hợp để kịp thời báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh xem xét, tháo gỡ.

Cách làm này không chỉ giúp tăng tỷ lệ thực hiện kết luận thanh tra mà còn tạo cơ chế giám sát thường xuyên, buộc các đơn vị phải chủ động khắc phục sai phạm thay vì chờ đợi hoặc né tránh trách nhiệm.

Khép kín vòng kiểm soát bằng chế tài và chuyển đổi số

Nếu như phòng ngừa tham nhũng là lớp "lá chắn" đầu tiên, kiểm soát tài sản, thu nhập là công cụ nhận diện rủi ro, thì xử lý sau thanh tra chính là mắt xích cuối cùng để hoàn thiện vòng kiểm soát trong quản lý Nhà Nước.

Theo đánh giá của Thanh tra tỉnh Thanh Hóa, khó khăn lớn nhất hiện nay là chế tài xử lý đối với trường hợp chậm hoặc không thực hiện kết luận thanh tra vẫn chưa đủ mạnh, nhất là các quy định về cưỡng chế thu hồi tiền, tài sản và xử lý trách nhiệm hành chính đối với tổ chức, cá nhân vi phạm còn nhiều vướng mắc.

Cán bộ Phòng Nghiệp vụ 4, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa thực hiện nhiệm vụ tại cơ quan. Ảnh: Văn Thanh

Xuất phát từ thực tiễn đó, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa đang tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh ban hành Chỉ thị về tăng cường thực hiện kết luận thanh tra, quyết định xử lý về thanh tra và kết luận, kiến nghị kiểm toán; đồng thời định kỳ báo cáo UBND tỉnh danh sách các tổ chức, cá nhân chậm hoặc không thực hiện kết luận để xem xét xử lý theo quy định.

Không dừng lại ở việc hoàn thiện cơ chế, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa cũng định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý sau thanh tra. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu và phần mềm theo dõi tiến độ thực hiện kết luận thanh tra sẽ giúp cập nhật thường xuyên tình trạng thực hiện của từng vụ việc, hỗ trợ công tác giám sát, đôn đốc và hạn chế nguy cơ bỏ sót nhiệm vụ. Đồng thời, tăng cường công khai kết quả thực hiện kết luận thanh tra cũng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ quan, đơn vị.

Đánh giá về công tác phòng chống tham nhũng, thu hồi tài sản sau thanh tra, phòng ngừa, kiểm soát tài sản trên địa bàn, ông Phạm Xuân Dũng, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Thanh Hóa cho biết: Điểm cốt lõi trong công tác phòng, chống tham nhũng hiện nay là phải thay đổi cách tiếp cận, từ tư duy chủ yếu phát hiện và xử lý sai phạm sang chủ động phòng ngừa, nhận diện và kiểm soát rủi ro ngay từ đầu.

Thực tiễn cho thấy, nếu chỉ chờ đến khi sai phạm xảy ra rồi mới thanh tra, xử lý thì dù có nghiêm đến đâu cũng đã phát sinh những tổn thất nhất định. Vì vậy, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa xác định phòng ngừa phải là lớp bảo vệ đầu tiên. Chúng tôi tập trung tham mưu hoàn thiện cơ chế quản lý, tăng cường công khai, minh bạch, kiểm soát quyền lực, trách nhiệm của người đứng đầu và lựa chọn những lĩnh vực có nguy cơ cao để thanh tra có trọng tâm, trọng điểm. Mục tiêu cuối cùng không phải là “bắt được bao nhiêu sai phạm”, mà là qua thanh tra phải nhìn ra được những kẽ hở nào trong quản lý để kịp thời khắc phục, không để sai phạm lặp lại.

Một mắt xích rất quan trọng trong vòng kiểm soát đó là kiểm soát tài sản, thu nhập. Chúng tôi xác định kê khai tài sản, thu nhập không phải là đích đến mà chỉ là bước khởi đầu. Giá trị thực sự nằm ở việc quản lý, đối chiếu, xác minh và nhận diện được những biến động bất thường. Thời gian tới, Thanh tra tỉnh sẽ tiếp tục hướng tới quản lý bằng dữ liệu, từng bước kết nối với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, qua đó nâng cao khả năng cảnh báo sớm rủi ro. Đây cũng là yêu cầu tất yếu trong quá trình chuyển đổi số và xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch.

Cùng với phòng ngừa và kiểm soát tài sản, chúng tôi đặc biệt quan tâm đến khâu sau thanh tra. Một kết luận thanh tra dù chính xác, khách quan đến đâu nhưng nếu không được thực hiện nghiêm thì hiệu lực của thanh tra sẽ bị hạn chế. Vì vậy, quan điểm của Thanh tra tỉnh là đã có kết luận thì phải theo dõi đến cùng; sai phạm phải được khắc phục, tiền và tài sản phải được thu hồi, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân phải được xem xét đầy đủ theo quy định.

Đây cũng là hướng mà Thanh tra tỉnh Thanh Hóa đang kiên trì thực hiện, thanh tra không chỉ để phát hiện sai phạm, mà quan trọng hơn là góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu và xây dựng văn hóa liêm chính trong đội ngũ cán bộ, công chức. Qua đó, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với hoạt động của bộ máy Nhà nước.

"Nhìn một cách tổng thể, 3 mắt xích phòng ngừa tham nhũng, kiểm soát tài sản, thu nhập và xử lý sau thanh tra đang được Thanh tra tỉnh Thanh Hóa triển khai theo hướng liên thông, hỗ trợ lẫn nhau. Phòng ngừa giúp hạn chế nguy cơ phát sinh vi phạm. Kiểm soát tài sản, thu nhập tạo thêm công cụ nhận diện và cảnh báo sớm. Còn xử lý sau thanh tra bảo đảm mọi kết luận đều được thực hiện đến cùng, mọi sai phạm đều được khắc phục, mọi trách nhiệm đều được làm rõ. Đó cũng là ý nghĩa của một "vòng kiểm soát khép kín" - nơi thanh tra không chỉ dừng lại ở việc phát hiện sai phạm mà còn góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý, siết chặt kỷ luật, kỷ cương và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với bộ máy công quyền", Phó Chánh Thanh tra tỉnh Thanh Hóa Phạm Xuân Dũng nói.