Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng phát biểu tại hội thảo. Ảnh: BTC.

Tại Hội thảo “Thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới qua mã QR: Động lực mới cho bán lẻ và du lịch” ngày 25/9, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng cho biết câu chuyện thanh toán xuyên biên giới không chỉ dừng lại ở công nghệ QR, mà quan trọng hơn là những giá trị kinh tế được tạo ra từ các kết nối thanh toán.

Theo Phó Thống đốc, một du khách đến Việt Nam có thể thanh toán hoặc một người Việt Nam ra nước ngoài có thể sử dụng nguồn tiền từ ngân hàng, ví điện tử một cách thuận tiện. Tuy nhiên, phía sau trải nghiệm tưởng như đơn giản đó là sự kết nối giữa hạ tầng thanh toán, các ngân hàng, tổ chức chuyển mạch, ngân hàng quyết toán và các chủ thể của hai nền kinh tế.

Vì vậy, phát triển thanh toán QR xuyên biên giới cần được nhìn rộng hơn, từ kết nối hạ tầng tới người dân, doanh nghiệp; từ hệ thống thanh toán đến hỗ trợ dòng chảy du lịch, bán lẻ, thương mại và dịch vụ.

“Hạ tầng chỉ là điểm khởi đầu, còn kết nối kinh tế mới là mục tiêu mà chúng ta hướng tới”, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh.

Chuyển từ “kết nối được” sang “sử dụng được”

Ngân hàng Nhà nước đã và đang thúc đẩy thanh toán bán lẻ song phương qua mã QR với một số quốc gia trong khu vực và các đối tác quan trọng. Việc này góp phần tạo thêm lựa chọn thanh toán thuận tiện cho người dân, du khách, đồng thời mở ra cơ hội để doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh, tiếp cận tốt hơn khách hàng quốc tế.

Theo Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng, việc mở rộng kết nối phải đi cùng chất lượng và an toàn. Khi hoạt động thanh toán vượt qua biên giới quốc gia, có sự tham gia của nhiều chủ thể, nhiều hệ thống và nhiều khuôn khổ pháp lý, yêu cầu quản trị cũng trở nên phức tạp hơn.

Do đó, bên cạnh mở rộng mạng lưới, cần đặc biệt coi trọng an toàn, bảo mật, phòng chống gian lận, phòng chống rửa tiền, bảo vệ dữ liệu, bảo vệ quyền và lợi ích của khách hàng, bảo đảm hoạt động thanh toán xuyên biên giới được thông suốt.

Phó Thống đốc cho rằng việc mở rộng kết nối thanh toán xuyên biên giới cần xuất phát từ nhu cầu kinh tế thực, gắn với dòng chảy du lịch, thương mại, đầu tư và nhu cầu thanh toán giữa Việt Nam với từng quốc gia, vùng lãnh thổ.

Trọng tâm cũng cần chuyển từ “kết nối được” sang “sử dụng được” và “sử dụng hiệu quả”. Theo đó, thành công không chỉ được nhìn qua số lượng thị trường đã kết nối, mà cần được đánh giá bằng mức độ sử dụng thực tế, độ phủ của đơn vị chấp nhận thanh toán, chất lượng dịch vụ, chi phí, sự thuận tiện và giá trị đem lại cho người dân, doanh nghiệp.

Cùng quan điểm, Vụ trưởng Vụ Thanh toán Phạm Anh Tuấn cho rằng, sau khi kết nối được hạ tầng thanh toán, vấn đề cần đặt ra là làm thế nào để kết nối đó thực sự tạo ra giá trị cho người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế.

Theo ông Tuấn, người dùng có thể sử dụng chính ứng dụng thanh toán quen thuộc để thực hiện giao dịch ở nước ngoài. Tuy nhiên, phía sau một thao tác quét mã QR là chuỗi hoạt động từ nhận diện, xác thực khách hàng, chuyển mạch, quy đổi tiền tệ, thanh toán, quyết toán đến quản trị rủi ro, phòng chống gian lận, phòng chống rửa tiền, tra soát, khiếu nại và bảo vệ dữ liệu.

Bởi vậy, hoàn thành kết nối kỹ thuật là một kết quả quan trọng nhưng chưa phải đích đến. Một hành lang thanh toán chỉ thực sự có ý nghĩa khi được sử dụng thường xuyên, có mạng lưới chấp nhận đủ rộng, chi phí hợp lý, trải nghiệm thuận tiện và tạo ra các giao dịch kinh tế thực.

Mới khoảng 154.000 đơn vị chấp nhận thanh toán xuyên biên giới

Ông Phạm Anh Tuấn cho biết Việt Nam hiện có hơn 2,5 triệu đơn vị chấp nhận thanh toán, nhưng mới khoảng 154.000 đơn vị chấp nhận kết nối thanh toán xuyên biên giới.

Đánh giá tỷ lệ này còn thấp và kết quả triển khai chưa đạt như kỳ vọng, ông Tuấn cho rằng thời gian tới đây sẽ là một trong những nội dung trọng tâm cần thúc đẩy.

Ngân hàng Nhà nước dự kiến có đề xuất về các chỉ tiêu, kế hoạch giao cho từng đơn vị nhằm gia tăng mạng lưới chấp nhận thanh toán tại Việt Nam.

Vụ trưởng Vụ Thanh toán cho rằng cần phát triển đồng thời cả hai phía của thị trường, gồm người sử dụng và đơn vị chấp nhận thanh toán. Nếu người dùng có nhu cầu nhưng mạng lưới điểm chấp nhận chưa đủ rộng, hoặc các đơn vị chấp nhận thanh toán chưa có động lực tham gia, hiệu quả của kết nối sẽ bị hạn chế.

Vụ trưởng Vụ Thanh toán Ngân hàng Nhà nước Phạm Anh Tuấn phát biểu tại hội thảo. Ảnh: BTC.

Việc đánh giá trong thời gian tới cũng sẽ chuyển từ đo lường độ rộng kết nối sang hiệu quả kết nối. Ngoài số lượng quốc gia được kết nối, các chỉ tiêu có thể bao gồm số ngân hàng và tổ chức thanh toán thực sự tham gia, độ phủ điểm chấp nhận, số lượng và giá trị giao dịch, tỷ lệ giao dịch thành công, chi phí, mức độ minh bạch với khách hàng, tỷ lệ tra soát, khiếu nại và gian lận.

Theo ông Tuấn, có dự án tỷ lệ chấp nhận khi khách hàng quốc tế đến chỉ đạt 8-14%, trong khi có những dự án tỷ lệ này đạt trên 50% và tiếp tục tăng. Qua đó, hiệu quả của từng kết nối cần được rà soát để xác định nguyên nhân và có giải pháp cải thiện.

Vụ trưởng Vụ Thanh toán khái quát định hướng thời gian tới bằng ba chuyển dịch: từ “kết nối được” sang “sử dụng được”; từ “mở rộng mạng lưới” sang “tạo lập hệ sinh thái”; và từ “kết nối thanh toán” sang “kết nối kinh tế”.

Theo đó, ngân hàng và hạ tầng thanh toán cần có sự phối hợp với du lịch, bán lẻ, hàng không, vận tải, thương mại điện tử, các nền tảng số, doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Đích đến không chỉ là một mã QR được quét thành công, mà là giao dịch kinh tế phía sau mã QR được thực hiện thuận tiện, an toàn, với chi phí hợp lý, qua đó tạo thêm cơ hội cho người dân và doanh nghiệp.