Quy mô xuất nhập khẩu cán mốc 920 tỷ USD, đã đưa Việt Nam gia nhập nhóm 25 nền kinh tế có trị giá xuất nhập khẩu lớn nhất trên phạm vi toàn cầu. Ảnh: Đông Hà

Theo số ước liên bộ, năm 2025 kim ngạch xuất khẩu đạt 474,5 tỷ USD, tăng 16,9% so với năm trước; nhập khẩu đạt 455,5 tỷ USD, tăng 19,6%, đưa tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu vượt mốc 920 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vai trò then chốt của ngoại thương đối với tăng trưởng và hội nhập kinh tế.

Đáng chú ý, Việt Nam xuất siêu năm thứ 10 liên tiếp với thặng dư khoảng 19 tỷ USD, góp phần củng cố cán cân thanh toán, nâng cao dự trữ ngoại hối và tạo dư địa ổn định kinh tế vĩ mô.

Một chỉ dấu quan trọng về chất lượng tăng trưởng xuất khẩu là sự đa dạng hóa mặt hàng, khi số nhóm đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD tăng từ khoảng 10 năm 2007 lên 36 vào năm 2025, cho thấy xuất khẩu Việt Nam giảm dần phụ thuộc vào một vài mặt hàng truyền thống và nâng cao khả năng chống chịu trước biến động bên ngoài.

Chia sẻ với Báo Thanh tra ngày 8/1, ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), cho rằng những kết quả tích cực đạt được trong năm 2025 trước hết đến từ nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô, cùng sự điều hành quyết liệt, linh hoạt của Chính phủ.

Theo ông Sơn, các giải pháp đồng bộ nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá, phối hợp hiệu quả chính sách tài khóa tiền tệ, đồng thời kịp thời tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh đã phát huy tác dụng xuyên suốt cả năm.

Bên cạnh đó, môi trường vĩ mô ổn định đã củng cố niềm tin thị trường, giúp doanh nghiệp duy trì nhịp độ sản xuất, chủ động kế hoạch đơn hàng và mở rộng xuất khẩu trong bối cảnh nhu cầu thế giới phục hồi chưa đồng đều.

Ngoài ra, các hiệp định thương mại tự do tiếp tục phát huy vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng. Việc tận dụng hiệu quả các FTA giúp hàng hóa Việt Nam mở rộng thị trường, gia tăng khả năng cạnh tranh nhờ ưu đãi thuế quan, đồng thời thâm nhập sâu hơn vào các thị trường mới, tiềm năng.

Đi cùng với mở cửa thị trường, công tác xúc tiến thương mại và phát triển thị trường được triển khai chủ động, linh hoạt và sát thực tiễn. Bộ Công Thương đã đẩy mạnh trao đổi, đàm phán các khuôn khổ hợp tác mới, từng bước mở thêm không gian thị trường, tạo dư địa tăng trưởng dài hạn cho xuất khẩu.

Nhiều thủ tục hành chính trong lĩnh vực xuất nhập khẩu tiếp tục được đơn giản hóa, quá trình chuyển đổi số được đẩy mạnh, qua đó giúp giảm chi phí, rút ngắn thời gian thông quan và nâng cao tính minh bạch cho doanh nghiệp.

Tuy vậy, theo đánh giá của các cơ quan quản lý, yếu tố quyết định nằm ở sự chủ động và linh hoạt của doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam năm 2025 đã đổi mới mô hình kinh doanh, tái cấu trúc chuỗi cung ứng, đa dạng hóa thị trường, đầu tư công nghệ và nâng cao chất lượng, qua đó tạo sức bật cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Bước sang năm 2026, hoạt động xuất nhập khẩu đứng trước cả cơ hội và thách thức khi kinh tế, thương mại toàn cầu phục hồi, lãi suất giảm, dòng vốn FDI gia tăng và các FTA thế hệ mới được thực thi sâu hơn. Tuy nhiên, hoạt động này vẫn đối mặt rủi ro từ bất ổn địa chính trị, chi phí logistics tăng và xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng.

Trước mục tiêu tăng trưởng cao những năm tới, xuất khẩu được xác định tiếp tục là động lực then chốt nhưng phải chuyển mạnh sang tăng trưởng chiều sâu, hiệu quả và bền vững.

Ông Sơn cho biết Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương sẽ tập trung hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực dự báo, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh và ứng phó hiệu quả với các rủi ro thương mại.

Việc đa dạng hóa thị trường và sản phẩm xuất khẩu cũng được chú trọng, hướng tới mở rộng sang các thị trường tiềm năng và phát triển những ngành hàng mới có giá trị gia tăng cao.

"Cục Xuất nhập khẩu sẽ tăng cường khai thác hiệu quả các FTA, đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp tận dụng ưu đãi thuế quan, đáp ứng quy tắc xuất xứ, đồng thời thúc đẩy đàm phán các FTA mới hoặc nâng cấp các hiệp định đã ký kết", ông Sơn nhấn mạnh.