Xuất khẩu cá tra Việt Nam tiếp tục phục hồi tích cực, tuy nhiên, trong ba thị trường lớn nhất, chỉ có Trung Quốc ghi nhận mức tăng trưởng mạnh, còn Hoa Kỳ và Brazil đều giảm...

Nửa đầu năm, xuất khẩu cá tra đạt khoảng 1,1 tỷ USD. Ảnh: Minh Khôi

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu cá tra chỉ tính riêng trong tháng 6/2026 đạt 205 triệu USD, tăng 5% so với cùng kỳ năm trước.

Nhìn từ tổng kim ngạch, đây là kết quả tích cực. Nhưng khi bóc tách cơ cấu tăng trưởng, bức tranh xuất khẩu cá tra năm 2026 thể hiện sự phân hóa khá sâu giữa các thị trường.

Trong 6 tháng qua, xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc đạt 299 triệu USD, tăng 35% và chiếm khoảng 27% tổng kim ngạch toàn ngành. Đây không chỉ là thị trường lớn nhất mà còn là động lực quan trọng nhất kéo tăng trưởng xuất khẩu cá tra trong nửa đầu năm.

Từ mức tăng trưởng được VASEP công bố, có thể ước tính kim ngạch xuất khẩu sang Trung Quốc cùng kỳ năm 2025 vào khoảng 221 triệu USD. Như vậy, riêng thị trường này đã tạo thêm gần 78 triệu USD trong nửa đầu năm 2026.

Tuy nhiên, diễn biến theo tháng cho thấy tốc độ tăng trưởng đang có dấu hiệu chậm lại. Nếu sau 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng tới 43% thì đến hết tháng 6 mức tăng lũy kế còn 35%, riêng tháng 6 chỉ tăng 5%.

Điều này cho thấy hiệu ứng tăng trưởng mạnh đầu năm đang dần giảm tốc. Vì vậy, triển vọng nửa cuối năm vẫn phụ thuộc nhiều vào khả năng duy trì nhu cầu nhập khẩu của thị trường lớn nhất này.

Trái ngược với Trung Quốc, hai thị trường truyền thống là Hoa Kỳ và Brazil vẫn chưa cho thấy dấu hiệu phục hồi bền vững. Trong 6 tháng đầu năm, xuất khẩu cá tra sang Hoa Kỳ đạt 167 triệu USD, giảm 5% so với cùng kỳ và chiếm khoảng 15% tổng kim ngạch xuất khẩu. Riêng tháng 6, xuất khẩu sang thị trường này giảm 10%.

Hoa Kỳ được đánh giá là thị trường có ý nghĩa đặc biệt đối với ngành cá tra bởi yêu cầu cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật. Do đó, việc xuất khẩu tiếp tục suy giảm không chỉ làm giảm kim ngạch mà còn cho thấy phân khúc sản phẩm giá trị cao vẫn chưa phục hồi rõ rệt.

Trong khi đó, Brazil đạt 88 triệu USD trong nửa đầu năm, giảm 6% và chiếm khoảng 8% tổng kim ngạch xuất khẩu. Riêng tháng 6, kim ngạch sang thị trường này giảm 12%. Dù vậy, sự suy giảm của Brazil không đồng nghĩa với việc toàn bộ khu vực Mỹ Latinh mất động lực tăng trưởng.

Bên cạnh Trung Quốc, khối CPTPP đang nổi lên là điểm sáng mới của xuất khẩu cá tra Việt Nam. Trong 4 tháng đầu năm, xuất khẩu sang các nước CPTPP đạt gần 128 triệu USD, tăng 21% và chiếm khoảng 18% tổng kim ngạch. Đáng chú ý, mỗi thị trường trong khối có nhu cầu khác nhau, tạo điều kiện để doanh nghiệp đa dạng hóa sản phẩm thay vì chỉ tập trung vào phi lê đông lạnh.

Mexico nổi lên là một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất. Trong 4 tháng đầu năm, xuất khẩu cá tra sang nước này đạt gần 31 triệu USD, tăng 57%, trong đó khoảng 91% là sản phẩm phi lê đông lạnh.

Bên cạnh Mexico, Colombia cũng được đánh giá còn nhiều dư địa phát triển. Điều này cho thấy chiến lược tại khu vực Mỹ Latinh không nên chỉ tập trung vào việc khôi phục thị trường Brazil mà cần mở rộng sang các thị trường đang tăng trưởng nhanh.

Theo VASEP, các thị trường như Nhật Bản, Canada và một phần Australia cũng tạo cơ hội phát triển các sản phẩm chế biến sâu, đóng gói tiện lợi và có giá trị gia tăng cao hơn, qua đó góp phần nâng chất lượng tăng trưởng của ngành.

Với nền tảng 1,1 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm, VASEP dự báo ngành cá tra có cơ sở hướng tới mục tiêu vượt mốc 2 tỷ USD xuất khẩu trong cả năm 2026 nếu duy trì được nhịp độ hiện nay.