Thị trường gạo thế giới tiếp tục biến động, khiến xuất khẩu gạo Việt Nam 8 tháng năm 2026 giảm so với cùng kỳ. Dù vậy, giá xuất khẩu bắt đầu phục hồi cùng những thay đổi về cung - cầu tại các thị trường lớn đang tạo thêm cơ hội để ngành hàng tăng tốc cuối năm.

8 tháng năm 2026, xuất khẩu gạo đạt trên 6 triệu tấn. Ảnh minh họa: VOV

Đáng chú ý, tháng 7/2026, giá xuất khẩu gạo bình quân đạt 511 USD/tấn, lần đầu tiên trong năm tăng so với cùng kỳ năm trước, với mức tăng 5,8%. Diễn biến này là tín hiệu tích cực cho thấy mặt bằng giá gạo đang có sự chuyển biến theo hướng thuận lợi hơn.

Báo cáo tình hình xuất nhập khẩu nông sản 8 tháng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy, tháng 8/2026, giá cả thị trường lúa, gạo trong nước các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long diễn biến trái chiều tùy chủng loại.

Giá bán lẻ các loại gạo ổn định, trong khi giá thu mua gạo nguyên liệu tiếp tục giảm. Nguồn cung lúa hàng hóa hiện khá dồi dào khi nhiều địa phương thu hoạch lúa Hè Thu, hoạt động mua bán diễn ra ổn định.

Về xuất khẩu, gạo trắng 5% tấm của nước ta vẫn chịu sức ép cạnh tranh giá từ các nguồn cung quốc tế khác khi gạo cùng chủng loại của Ấn Độ thấp hơn giá gạo xuất khẩu của Việt Nam khoảng 70 USD mỗi tấn. Dù vậy, lợi thế xuất khẩu của Việt Nam vẫn tập trung ở phân khúc gạo thơm chất lượng cao. Gạo thơm, gạo chất lượng cao chiếm đến 75% cơ cấu xuất khẩu gạo của nước ta những năm gần đây.

Thị trường thế giới cũng đang xuất hiện một số yếu tố hỗ trợ. Cân đối cung - cầu gạo toàn cầu niên vụ 2026-2027 được nhận định có thể chuyển sang trạng thái thâm hụt, trong khi thương mại gạo thế giới tiếp tục duy trì ở mức cao.

Theo dự báo, Philippines - thị trường nhập khẩu gạo lớn của Việt Nam, nhập khoảng 5,6 triệu tấn trong niên vụ 2026-2027 và tiếp tục tăng dự trữ.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng mở ra dư địa mới khi nhập khẩu gạo tăng mạnh, đặc biệt với gạo tấm làm nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Tại châu Phi, Nigeria dự kiến thiếu hụt khoảng 3,5 triệu tấn gạo trong niên vụ 2026-2027; Kenya miễn thuế nhập khẩu gạo trắng theo hạn ngạch đến hết tháng 11 năm nay.

Nếu nhu cầu từ châu Phi tiếp tục cải thiện, trong khi nguồn cung tại một số nước sản xuất chịu tác động của thời tiết, mặt bằng giá có thể được nâng lên.

Đặc biệt, dư địa tăng giá lớn nhất nằm ở phân khúc chất lượng cao. Gạo phát thải thấp, có chứng nhận đã đạt khoảng 1.000 USD/tấn tại một số thị trường như Nhật Bản, EU và Australia. Đây là hướng đi giúp gạo Việt Nam giảm phụ thuộc vào cạnh tranh giá ở phân khúc phổ thông.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến nghị các doanh nghiệp cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến cung - cầu toàn cầu, đặc biệt là chính sách nhập khẩu của các thị trường trọng điểm và tình hình thời tiết tại các quốc gia sản xuất lớn. Bộ cũng xác định việc chủ động điều tiết sản xuất, nâng cao chất lượng gạo và đa dạng hóa thị trường được xem là giải pháp then chốt để duy trì đà tăng trưởng bền vững.

Dự báo cả năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt khoảng 3,94 tỷ USD, giảm 4% so với cùng kỳ năm 2025. Nguyên nhân chủ yếu là mặt bằng giá xuất khẩu thấp trong các tháng đầu năm. Tuy nhiên, đà phục hồi giá từ tháng 7 mở ra cửa sáng, góp phần cải thiện kim ngạch cho lúa gạo trong những tháng còn lại.