Thời gian qua, ngành Nông nghiệp trên cả nước tích cực rà soát, quy hoạch vùng sản xuất tập trung, hướng dẫn nông dân và hợp tác xã áp dụng quy trình canh tác an toàn. Các địa phương tích cực tuyên truyền, tập huấn về các điều kiện cấp mã số vùng trồng, giúp người sản xuất thay đổi tư duy từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất theo chuỗi giá trị.

Đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng để nông sản vươn xa. Ảnh: VGP

Đơn giản hóa thủ tục, nâng cao năng lực cạnh tranh

Nhiều địa phương đánh giá Nghị quyết 36/2026/NQ-CP đã giải quyết những vướng mắc trong thực tiễn, đặc biệt khi toàn bộ quy trình được thực hiện trên môi trường số, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục và phân cấp mạnh cho cấp xã.

Việc quản lý gắn với cơ chế hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc và chỉ thực hiện tiền kiểm đối với trường hợp thị trường nhập khẩu có yêu cầu.

Để nông sản vươn xa, yếu tố chất lượng và minh bạch truy xuất nguồn gốc ngày càng giữ vai trò quyết định. Nhận thức rõ điều đó, tỉnh Điện Biên đang đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng, hỗ trợ người dân, hợp tác xã hoàn thiện quy trình sản xuất, từng bước hình thành những vùng nguyên liệu ổn định, đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp hiện đại.

Đối với ngành nông nghiệp Điện Biên, mắc ca đang trở thành một trong những cây trồng chủ lực của tỉnh.

Điện Biên đặt mục tiêu đến năm 2030 phát triển khoảng 40.000ha mắc ca, trở thành địa phương có diện tích trồng mắc ca lớn nhất cả nước. Vì vậy, cùng với việc mở rộng diện tích, xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói đối với cây mắc ca được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm quản lý chặt chẽ quy trình sản xuất, bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu của thị trường và hướng tới xuất khẩu.

Tại xã Tuần Giáo (tỉnh Điện Biên), mô hình liên kết sản xuất mắc ca gắn với xây dựng mã số vùng trồng đang từng bước phát huy hiệu quả. Đơn cử, Hợp tác xã Dịch vụ mắc ca Quài Nưa hiện liên kết với 293 hộ dân trên diện tích khoảng 200ha. Việc được cấp mã số không chỉ giúp các hộ dân thay đổi tập quán canh tác theo hướng bài bản, tuân thủ quy trình kỹ thuật mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Nhờ đó, chất lượng hạt mắc ca được nâng lên rõ rệt, giá bán cao hơn so với trước. Đây là tiền đề quan trọng để mở rộng thị trường tiêu thụ và đáp ứng các yêu cầu khắt khe của thị trường xuất khẩu. Không riêng cây mắc ca, việc xây dựng và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói đối với các mặt hàng nông sản khác cũng được tỉnh Điện Biên đặc biệt quan tâm. Đây là những kết quả bước đầu, tạo nền tảng cho việc mở rộng diện tích vùng trồng đạt chuẩn trong thời gian tới.

Đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng để nông sản vươn xa. Ảnh: Phan Lê

Nâng tầm nông sản với thị trường trong và ngoài nước

Tương tự, đối với tỉnh Bắc Ninh, việc triển khai Nghị quyết 36/2026/NQ-CP có ý nghĩa thiết thực trong tháo gỡ thủ tục cho các vùng sản xuất cây ăn quả, rau màu và cơ sở đóng gói nông sản.

Toàn tỉnh hiện quản lý, duy trì 303 mã số vùng trồng xuất khẩu với diện tích hơn 16.645ha; 94 mã số vùng trồng phục vụ tiêu thụ nội địa với diện tích hơn 444ha và 46 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu.

Việc đưa thủ tục cấp mã số về cấp xã, rút ngắn thời gian giải quyết và thực hiện trên môi trường số được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi rõ rệt cho người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp; đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, khả năng truy xuất nguồn gốc và uy tín của nông sản Bắc Ninh trên thị trường trong nước và quốc tế.

Đại diện tỉnh Gia Lai cho biết, địa phương hiện có 451 mã số vùng trồng với gần 14.200ha, trong đó 346 mã số vùng trồng xuất khẩu đã được Tổng cục Hải quan Trung Quốc phê duyệt; đồng thời đã cấp 53 mã số cơ sở đóng gói xuất khẩu.

Tuy nhiên, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đội ngũ cán bộ làm công tác chuyển đổi số tại cấp xã còn thiếu và hạn chế về chuyên môn. Vì vậy, địa phương đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tăng cường tập huấn, hướng dẫn để bảo đảm việc triển khai thống nhất, hiệu quả.

Với Đắk Lắk, tỉnh cho biết đang sở hữu nhiều lợi thế để phát triển nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn. Không chỉ có các sản phẩm chủ lực đã khẳng định vị thế trên thị trường như cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, mà địa phương còn có hàng trăm sản phẩm OCOP mang đậm bản sắc cùng hệ thống tài nguyên văn hóa, du lịch phong phú gắn với không gian văn hóa cồng chiêng, các buôn làng và những giá trị truyền thống đặc sắc.

Tuy nhiên, theo ông Đỗ Hữu Huy - Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, muốn nâng cao giá trị nông sản, quảng bá thương hiệu, kết nối cung - cầu và phát triển du lịch, việc ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đã trở thành yêu cầu tất yếu.

Chia sẻ, cùng là cấp mã số vùng trồng hoặc mã số cơ sở đóng gói, nhưng theo ông Nguyễn Thanh Tùng, Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), hồ sơ được phân tách ngay từ đầu theo mục đích sử dụng và yêu cầu của từng trường hợp, thay vì áp dụng một quy trình chung.

Theo hướng dẫn, người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chỉ thực hiện thủ tục trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia bằng tài khoản VNeID. Sau khi lựa chọn địa phương thực hiện, hệ thống sẽ tự động chuyển hồ sơ đến đúng cơ quan chuyên môn của cấp xã để xử lý, thay cho việc người dân phải xác định cơ quan tiếp nhận hoặc nộp hồ sơ qua nhiều đầu mối khác nhau.

“Một điểm mới là người nộp hồ sơ cấp mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu bắt buộc phải khai báo thị trường xuất khẩu ngay trong đơn đăng ký. Điều này cũng tránh tình trạng cấp một mã số nhưng kỳ vọng có thể sử dụng cho mọi thị trường, trong khi mỗi quốc gia lại có yêu cầu và quy trình chấp thuận khác nhau”, Ông Huy thông tin.

Việc cấp và quản lý mã số vùng trồng không chỉ là yêu cầu của thị trường xuất khẩu mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân từ nhỏ lẻ sang liên kết, chuyên nghiệp và có trách nhiệm hơn với chất lượng sản phẩm.