Trung tâm điều hành sản xuất - "trái tim số" của mỏ hầm lò Khe Chàm. Ảnh: Hoàng Yến

Bứt phá cơ giới, kiến tạo mỏ xanh

Quán triệt tinh thần khoa học công nghệ là động lực đột phá theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngành Than đang quyết liệt đổi mới cơ cấu sản xuất. Các đơn vị từng bước tinh gọn bộ máy, giảm lao động quản lý và phụ trợ để tăng cường lực lượng lao động công nghệ trực tiếp.

Dưới hầm sâu, phương thức khoan nổ mìn và bốc xúc thủ công đang được thay thế mạnh mẽ bằng các hệ thống máy đào lò Combai kết hợp băng tải hiện đại.

Sự bứt phá công nghệ được minh chứng bằng những con số ấn tượng. Hiện nay, toàn Tập đoàn đang vận hành hiệu quả 13 dây chuyền cơ giới hóa đồng bộ cùng 18 dây chuyền giàn mềm ZRY, giúp giảm đáng kể tổn thất tài nguyên than so với công nghệ cũ.

Hạ tầng vận tải mỏ cũng được nâng cấp toàn diện thông qua hệ thống tời chở người, tuyến băng tải nối thông và vật tư vận chuyển bằng monoray sử dụng đầu tàu Diezel.

Bên cạnh cơ giới hóa, TKV đã phủ sóng tự động hóa trên diện rộng. Đến nay, 100% đơn vị có phòng điều hành tập trung, đạt tỷ lệ tự động hóa cao tại các trạm quạt gió, hệ thống điện và trạm bơm thoát nước.

Nhằm nâng cao tính độc lập công nghệ, Tập đoàn chủ động nội địa hóa nhiều thiết bị quan trọng như máy khoan, đầu tàu ắc quy và máy xúc thủy lực phòng nổ. Hiệu quả thực tiễn thể hiện rõ tại Than Mông Dương, khi hệ thống liên động điều khiển và tự động hóa trạm quạt gió đã trực tiếp giảm lao động thủ công, củng cố an toàn khai thác hầm lò.

Đáng chú ý, sự chuyển mình về kỹ thuật luôn gắn liền chặt chẽ với mục tiêu phát triển xanh. Các công trình xử lý nước thải mỏ, nâng cấp công nghệ vận chuyển thân thiện và chiến dịch phủ xanh bãi thải đã giảm thiểu tối đa tác động của sản xuất tới hệ sinh thái cộng đồng tại Quảng Ninh.

Trong hành trình đổi mới này, tuổi trẻ ngành Than luôn là lực lượng xung kích đi đầu. Theo chị Nguyễn Thanh Hải, Bí thư Đoàn Thanh niên Công ty CP Than Đèo Nai - Cọc Sáu, việc tổ chức thi thợ giỏi, phát huy sáng kiến và khuyến khích đoàn viên tiếp cận thiết bị số chính là nền tảng kiến tạo nên hình ảnh người thợ mỏ bản lĩnh, trí tuệ của thời đại mới.

Phòng Kỹ thuật - Công nghệ mỏ Công ty CP Than Núi Béo ứng dụng Al trong sản xuất video tuyên truyền về an toàn - vệ sinh lao động. Ảnh: Hoàng Yến

Khơi thông dòng chảy dữ liệu số

Cùng với đột phá kỹ thuật, cuộc cách mạng số hóa đang làm thay đổi sâu sắc diện mạo quản trị điều hành của TKV. Triển khai Quyết định số 243/QĐ-TKV, Tập đoàn thiết lập hệ thống quản trị chuyển đổi số đồng bộ từ cơ quan điều hành đến các đơn vị thành viên. Đến hết năm 2025, 100% đơn vị thành viên đã ban hành đề án hoặc kế hoạch chi tiết triển khai chuyển đổi số.

Theo ông Nguyễn Trọng Tuyên, Phó Trưởng ban Khoa học Công nghệ thông tin và Chiến lược phát triển TKV, trong 2 năm 2024 và 2025, Tập đoàn dồn lực đầu tư hạ tầng số, nâng cấp hệ thống quản lý văn bản và mở rộng ứng dụng báo cáo thông minh (BI).

Riêng năm 2025, TKV tổ chức 81 lớp đào tạo kỹ năng số, trí tuệ nhân tạo (AI) cho người lao động, đồng thời vận hành thành công hệ thống kho dữ liệu tập trung - nơi được ví như “trái tim dữ liệu” của toàn Tập đoàn.

Những bước đi bài bản này lập tức tạo ra sự biến chuyển mạnh mẽ tại các đơn vị. Tận dụng lợi thế hạ tầng, Công ty CP Than Núi Béo đã số hóa toàn bộ hồ sơ nhân sự, đưa hệ thống BI vào vận hành và ứng dụng các phần mềm chuyên ngành (Geowa, Mine Surveying) trong quản lý vật tư, y tế, tài chính.

Theo lãnh đạo công ty, đơn vị đã xây dựng thành công ngân hàng dữ liệu số phục vụ nhật lệnh sản xuất; liên thông hệ thống văn bản điện tử và sử dụng chữ ký số rộng rãi.

Tại Công ty CP Than Mông Dương, mô hình văn phòng không giấy tờ cũng đang từng bước được hiện thực hóa. Đơn vị hoàn thiện kho dữ liệu BI kết nối thẳng với Tập đoàn và đầu tư hệ thống phòng họp trực tuyến đồng bộ. Nhờ ứng dụng công nghệ số, các cuộc họp trực tuyến đã thay thế hiệu quả hội họp trực tiếp, tối ưu hóa năng suất và giúp hoạt động điều hành trở nên thuận lợi hơn.

Hướng tới giai đoạn 2026 - 2030, TKV hoạch định chiến lược chuẩn hóa dữ liệu, phát triển kho dữ liệu lớn và đưa các hệ thống lõi như ERP, MES, Smart Mine, Smart Plant vào vận hành đồng bộ.

Cùng với việc đầu tư nền tảng điện toán đám mây và bảo đảm an toàn thông tin, Tập đoàn cam kết đưa dữ liệu trở thành tài sản chiến lược và biến AI thành động lực đột phá. Bằng quyết tâm chính trị mạnh mẽ, TKV đang vững bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành doanh nghiệp số toàn diện vào năm 2030.

Hành trình chuyển đổi số và làm chủ công nghệ không chỉ là “chìa khóa” giải phóng sức lao động hay bài toán tối ưu hóa quản trị, mà còn là bệ phóng chiến lược để ngành Than vươn tới sự phát triển xanh và bền vững.

Với nền tảng hạ tầng số ngày càng hoàn thiện, quyết tâm chính trị được xuyên suốt từ Tập đoàn đến cơ sở cùng thế hệ thợ mỏ mang tư duy đổi mới, TKV đang bước qua những rào cản của phương thức khai thác truyền thống để kiến tạo nên một hệ sinh thái “mỏ thông minh”.

Bước chuyển mình toàn diện này không chỉ khẳng định tầm nhìn kiên định của TKV trên hành trình trở thành doanh nghiệp số vào năm 2030, mà còn góp phần quan trọng nâng cao năng lực cạnh tranh, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong kỷ nguyên số.