(Thanh tra) - Trong tiến trình hội nhập sâu rộng và chuyển dịch năng lượng toàn cầu, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) xác định hợp tác quốc tế không chỉ là một chủ trương chiến lược xuyên suốt mà còn là “đòn bẩy” then chốt để nâng cao năng lực sản xuất kinh doanh.
Bằng việc chủ động tiếp cận công nghệ tiên tiến và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng năng lượng khu vực cũng như thế giới, TKV đang từng bước khẳng định vị thế của một doanh nghiệp năng lượng chủ lực, vững vàng trên hành trình phát triển bền vững.
Nhìn lại chiều dài lịch sử, sự phát triển của ngành Than Việt Nam luôn gắn liền với dấu ấn của những nhịp cầu hợp tác quốc tế.
Đi ngược dòng thời gian về hàng trăm năm trước, vùng than Mông Dương từng được biết đến như một “mỏ vàng đen” dưới sự khai thác của thực dân Pháp.
Từ năm 1910, những tấn than đầu tiên đã được khơi lên từ lòng đất này, nhưng phải đến năm 1934, công trình lò giếng đứng đầu tiên mới chính thức được khởi công và đưa vào vận hành vào năm 1938 ở độ sâu âm 97,5m. Đây có thể coi là cột mốc đánh dấu bước khởi đầu của công nghệ khai thác hầm lò hiện đại tại Việt Nam.
Tuy nhiên, sau khi vùng mỏ được giải phóng vào năm 1955, những gì còn sót lại tại Mông Dương chỉ là một đống hoang tàn, đổ nát, khiến nhiệm vụ khôi phục mỏ trở thành một thách thức vô cùng lớn đối với thế hệ những người thợ mỏ bấy giờ.
Trong bối cảnh khó khăn chồng chất, sự hỗ trợ quý giá và đầy ân tình của Liên Xô cũ vào cuối năm 1960 đã trở thành nguồn lực quyết định để hồi sinh vùng mỏ.
Với sự giúp đỡ của những người bạn lớn, Việt Nam đã xây dựng được hai giếng đứng mức sâu âm 97,5m so với mực nước biển, đạt công suất thiết kế 900.000 tấn than mỗi năm. Vào thời điểm đó, đây là mỏ giếng đứng duy nhất tại Việt Nam và trở thành công trình tiêu biểu cho tình hữu nghị gắn bó giữa hai quốc gia.
Quan trọng hơn cả công nghệ là công tác đào tạo con người; 104 cán bộ, công nhân mỏ ưu tú đã được cử sang Liên Xô để tập huấn kỹ thuật khai thác lò giếng đứng. Sau 18 tháng học tập, đoàn trở về không chỉ mang theo kỹ thuật hiện đại mà còn mang theo một tư duy công nghiệp mới mẻ - nền tảng quan trọng cho sự phát triển dài hạn của toàn ngành.
Hợp tác quốc tế khi đó thực sự là “đòn bẩy” làm thay đổi vận mệnh của mỏ Mông Dương và những người công nhân ngành Than.
Trải qua hơn bốn thập kỷ xây dựng và trưởng thành, Công ty CP Than Mông Dương - Vinacomin ngày nay đã vươn lên mạnh mẽ với những dây chuyền cơ giới hóa đồng bộ, hệ thống vận tải hiện đại và công nghệ điều khiển tự động hóa.
Sự chuyển mình này không chỉ giúp nâng cao năng suất lao động mà còn làm thay đổi căn bản điều kiện làm việc, giúp người thợ lò hôm nay thực sự trở thành lực lượng lao động kỹ thuật cao, làm chủ thiết bị và mọi quy trình vận hành phức tạp.
Từ bài học lịch sử tại Than Mông Dương, có thể khẳng định rằng hợp tác quốc tế chính là nền móng vững chắc giúp ngành Than vượt qua mọi sóng gió để đặt những viên gạch đầu tiên cho tiến trình công nghiệp hóa.
Tiếp nối tinh thần hội nhập đó, TKV đã triển khai những dự án quy mô lớn với yêu cầu kỹ thuật ngày càng khắt khe hơn, điển hình là dự án khai thác hầm lò dưới mức âm 150m tại Công ty Than Mạo Khê.
Đây là một trong những dự án trọng điểm có tổng giá trị đầu tư lên đến 5.868 tỷ đồng, với công suất thiết kế 2 triệu tấn than mỗi năm và thời gian vận hành dự kiến kéo dài đến 34 năm.
Với đặc thù địa chất phức tạp của vùng than Quảng Ninh, dự án đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ với các đối tác quốc tế có kinh nghiệm, cụ thể là các chuyên gia Trung Quốc trong việc thi công và chuyển giao công nghệ.
Sự hợp tác tại Than Mạo Khê được triển khai sâu rộng qua nhiều gói thầu lớn, từ xây dựng thân giếng đứng chính, phụ cho đến lắp đặt hệ thống tháp giếng, trục tải và các thiết bị điều khiển thông tin liên lạc hiện đại. Quá trình này không đơn thuần là mua sắm thiết bị mà là một lộ trình đào tạo, chuyển giao tri thức bài bản cho đội ngũ kỹ sư Việt Nam.
Thành công tại những dự án như Mạo Khê đã minh chứng cho năng lực tiếp nhận và làm chủ công nghệ của TKV, tạo đà để Tập đoàn tiếp tục mở rộng tầm ảnh hưởng sang nhiều lĩnh vực khác như nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực và thương mại quốc tế.
Bước sang giai đoạn mới, TKV không ngừng đa dạng hóa đối tác để thích ứng với xu thế chuyển dịch năng lượng toàn cầu.
Năm 2025 vừa qua, Tập đoàn đã ký kết thỏa thuận hợp tác với các doanh nghiệp từ thành phố Thái An và huyện Sơn Đông (Trung Quốc) để cung ứng các thiết bị mỏ tiên tiến nhất, góp phần hiện đại hóa dây chuyền sản xuất và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người lao động.
Đồng thời, các thỏa thuận với JOGMEC (Nhật Bản) và Tập đoàn KC (Hàn Quốc) đã mở ra cánh cửa giúp TKV tiếp cận với những công nghệ khai thác than xanh và quản trị thông minh.
Không chỉ dừng lại ở việc nhập khẩu công nghệ, các chuyến công tác của lãnh đạo Tập đoàn tới các cường quốc năng lượng như Nam Phi, Indonesia để thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu than đã cho thấy một tư duy chiến lược toàn diện và chủ động.
Các đối tác quốc tế đều dành những đánh giá tích cực cho vai trò của TKV trong chuỗi cung ứng năng lượng khu vực. Việc tăng cường đối thoại và xây dựng mối quan hệ tin cậy với các bạn hàng chiến lược không chỉ đảm bảo đầu ra và nguồn cung ổn định cho Tập đoàn mà còn góp phần khẳng định vị thế vững chắc của ngành năng lượng Việt Nam trên bản đồ thế giới.
Với sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa nội lực tự cường và ngoại lực từ hợp tác quốc tế, TKV đang vững bước trên con đường trở thành một tập đoàn kinh tế mạnh, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong kỷ nguyên mới.
