Chủ đầu tư D.A thủy điện Thác Trắng đã vi phạm nhiều quy định của pháp luật (Ảnh: songda.vn)

Chất thải nguy hại không được quản lý

Theo quy hoạch vừa và nhỏ được Bộ Công thương phê duyệt, hiện tỉnh Điện Biên có 23 D.A với tổng công suất 304,5MW, 24 D.A còn lại với tổng công suất 127,8MW do UBND tỉnh phê duyệt.

Tại thời điểm thanh tra có 10 D.A thủy điện vừa và nhỏ đã được giao đất, cho thuê đất với tổng diện tích 436,11ha (trong đó, đất nông nghiệp là 323,9ha; đất nông thôn 2,32ha; đất khác 109,89ha). Hiện có 3 D.A đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) là thủy điện Pa Khoang, Thác Trắng và Nậm Mức.

Đoàn thanh tra đã xem xét hồ sơ giao đất, cho thuê đất của 10 D.A và hồ sơ môi trường của 13 D.A. Qua kiểm tra cho thấy, về cơ bản trình tự thủ tục thẩm định, phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường, cam kết bảo vệ môi trường, quy trình vận hành hồ chứa phù hợp với quy định của pháp luật. Tuy nhiên, trong công tác giao đất, cho thuê đất và cấp GCNQSDĐ cho các công trình thủy điện vừa và nhỏ vẫn còn tồn tại nhiều sai phạm.

Nguyên nhân là do Sở TN&MT chưa làm hết trách nhiệm trong việc tham mưu cho UBND tỉnh thu hồi đất theo quy định, không thực hiện hướng dẫn cho chủ đầu tư (CĐT) lập hồ sơ đất đai xin gia hạn đối với diện tích đất đã hết thời hạn thuê. Việc ký hợp đồng thuê đất và cấp GCNQSDĐ cho các CĐT D.A thủy điện chưa đầy đủ, kịp thời. Sở cũng không rà soát để tham mưu UBND tỉnh thu hồi những diện tích đất bị bỏ trống không sử dụng của các D.A thủy điện.

Chưa hết, Sở TN&MT tỉnh Điện Biên cũng như UBND các huyện chưa kiểm tra, đôn đốc thường xuyên nên hầu hết các CĐT thực hiện không đúng, đầy đủ nội dung báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc cam kết bảo vệ môi trường. Công tác quản lý chất thải nguy hại mặc dù đã được triển khai nhưng chưa kiểm tra thường xuyên nên hầu hết CĐT không đăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại và quản lý chất thải nguy hại theo quy định.

Thuê đất để… bỏ trống

Tại các D.A thủy điện Thác Trắng, Thác Bay, Nậm Mức, Nậm He và Pa Khoang, CĐT còn vi phạm nhiều quy định của pháp luật. D.A thủy điện Nậm He và Pa Khoang chưa ký hợp đồng thuê đất; CĐT D.A thủy điện Nậm Mức không lập hồ sơ đất đai trình cấp có thẩm quyền gia hạn thời gian thuê hoặc thu hồi đất theo quy định; D.A thủy điện Thác Trắng thuê đất nhưng không sử dụng mà bỏ trống cũng không lập hồ sơ trình cấp có thẩm quyền thu hồi theo quy định.

Ngoài ra, việc bảo đảm môi trường xung quanh khu vực xây dựng các D.A thủy điện cũng không được quan tâm, đánh giá đúng mức. Đoàn thanh tra nhận thấy, hầu hết các D.A đều thiếu nghiêm túc trong việc tuân thủ quy định như không lập báo cáo đánh giá tác động môi trường bổ sung theo quy định (D.A thủy điện Nậm He); không đăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại, không bố trí khu vực lưu giữ chất thải nguy hại đúng quy định (D.A Thác Trắng, Nậm Mức); không thực hiện việc giám sát chất lượng môi trường như đã cam kết hoặc thực hiện không đầy đủ các nội dung trong báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt (D.A Thác Trắng, Nậm Mức và Nậm He).

Tương tự, công tác bảo vệ tài nguyên nước và khí tượng thủy văn cũng còn nhiều tồn tại, hạn chế. Cụ thể, hệ thống quan trắc theo dõi mực nước ở các sông, hồ theo quy định ngành còn thiếu. Đặc biệt là hệ thống theo dõi cảnh báo vùng hạ lưu khi bão lũ, khi xả lũ. Các D.A thủy điện Thác Trắng, Thác Bay và Nậm He chưa có giấy phép khai thác tài nguyên nước theo quy định; D.A thủy điện Nậm Mức và Nậm He chưa có phương án cụ thể dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn trong giai đoạn thiết kế thi công và vận hành thủy điện.

Đoàn thanh tra đã kiến nghị UBND tỉnh Điện Biên cần nhanh chóng tăng cường công tác hậu thẩm sau đánh giá tác động môi trường; thiết lập cơ chế khuyến khích các tổ chức, cá nhân có đủ năng lực hoạt động dịch vụ môi trường, đặc biệt là thu gom và xử lý chất thải nguy hại. Đồng thời, chỉ đạo các sở, ngành tiến hành kiểm tra, rà soát toàn bộ diện tích đất đã giao cho D.A thủy điện, phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm trong quản lý, SDĐ của các D.A thủy điện.

Giang - Dung