Phó Chủ tịch UBCKNN Bùi Hoàng Hải. Ảnh: NVCC

+Phóng viên: Thưa ông, Nghị quyết số 10-NQ/TW nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán nhằm thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài. Xin ông chia sẻ những định hướng và giải pháp trọng tâm mà UBCKNN sẽ triển khai trong thời gian tới nhằm tiếp tục cải thiện khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời nâng cao tính minh bạch, chất lượng quản trị công ty tiệm cận với các chuẩn mực, thông lệ quốc tế?

-Ông Bùi Hoàng Hải: Trong thời gian vừa qua, Bộ Tài chính đã phối hợp với các cơ quan có liên quan triển khai hàng loạt giải pháp nhằm thu hút nhà đầu tư nước ngoài: triển khai cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài; cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh thông qua tổ chức môi giới toàn cầu; đơn giản hóa thủ tục mở tài khoản giao dịch đầu tư gián tiếp cho nhà đầu tư nước ngoài; áp dụng công bố thông tin bằng tiếng Anh; nâng cấp hạ tầng công nghệ; triển khai các sản phẩm mới trên thị trường chứng khoán; đồng thời duy trì cơ chế đối thoại chính sách với nhà đầu tư nước ngoài.

Ngày 8/4/2026, Tổ chức xếp hạng quốc tế FTSE Russell xác nhận lộ trình nâng hạng của thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp có hiệu lực từ ngày 21/9/2026. 

Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã đặt ra mục tiêu “Phấn đấu trước năm 2030, thị trường chứng khoán được tổ chức xếp hạng thị trường MSCI nâng hạng”. Đây là định hướng quan trọng, thể hiện quyết tâm của Đảng, Chính phủ Việt Nam trong việc tiếp tục cải cách thị trường vốn theo các chuẩn mực và thông lệ quốc tế, qua đó phát triển thị trường vốn an toàn, minh bạch, bền vững và hiệu quả, nâng cao khả năng thu hút các dòng vốn đầu tư quốc tế. 

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Nghị quyết số 10-NQ/TW đã xác định 5 nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan đến đầu tư gián tiếp nước ngoài; trong đó, bao gồm giải pháp đẩy nhanh lộ trình nâng hạng thị trường trên cơ sở cải cách thực chất về khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài. 

Theo đó, UBCKNN sẽ phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan rà soát danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, nghiên cứu, đề xuất chỉ duy trì các hạn chế thực sự cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội; đồng thời, đề xuất hoàn thiện các quy định nhằm bổ sung công cụ phòng ngừa rủi ro ngoại hối đối với hoạt động đầu tư gián tiếp, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho dòng vốn đầu tư nước ngoài tham gia thị trường. 

Bên cạnh đó, UBCKNN sẽ tiếp tục các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản trị công ty và tính minh bạch của thị trường. Trọng tâm là tăng cường giám sát việc công bố thông tin bằng tiếng Anh của công ty đại chúng, công ty niêm yết, bảo đảm nhà đầu tư nước ngoài được tiếp cận thông tin đầy đủ, kịp thời và bình đẳng; tiếp tục tổ chức các chương trình đào tạo, nâng cao nhận thức và năng lực quản trị công ty, khuyến khích doanh nghiệp áp dụng các nguyên tắc quản trị theo thông lệ quốc tế.

Đồng thời, từng bước triển khai áp dụng Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS), khuyến khích các doanh nghiệp lập và công bố báo cáo tài chính theo IFRS, qua đó nâng cao chất lượng, tính minh bạch và khả năng so sánh của thông tin tài chính. 

Các giải pháp nêu trên sẽ được triển khai đồng bộ với việc tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, hiện đại hóa hạ tầng thị trường, nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư. Mục tiêu không chỉ là đáp ứng các tiêu chí nâng hạng về mặt kỹ thuật, mà quan trọng hơn là tạo ra những chuyển biến thực chất về mức độ mở cửa, tính minh bạch, chất lượng quản trị và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, qua đó nâng cao sức hấp dẫn và năng lực cạnh tranh của thị trường chứng khoán Việt Nam trong dài hạn.

+Phóng viên: Để thị trường vốn thực sự hấp dẫn nhà đầu tư ngoại, chất lượng và sự đa dạng của nguồn cung hàng hóa là yếu tố tiên quyết. Nghị quyết có nêu định hướng tăng nguồn cung thông qua đẩy mạnh cổ phần hóa gắn với niêm yết và thúc đẩy khối doanh nghiệp tư nhân lên sàn. UBCKNN sẽ có những cơ chế hay chính sách hỗ trợ cụ thể nào để thúc đẩy quá trình này, đồng thời siết chặt yêu cầu minh bạch thông tin của các doanh nghiệp niêm yết?

-Ông Bùi Hoàng Hải: Thực hiện các định hướng của Nghị quyết số 10-NQ/TW, UBCKNN đã và đang triển khai các cơ chế, chính sách hỗ trợ thúc đẩy nguồn cung hàng hóa và tăng cường các yêu cầu minh bạch hóa thông tin của các doanh nghiệp niêm yết, cụ thể như sau: 

Thứ nhất, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia thị trường chứng khoán. Trong thời gian qua, UBCKNN đã trình Bộ Tài chính tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 245/2025/NĐ-CP ngày 11/9/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 155/2020/NĐ-CP. Nghị định đã cắt giảm đáng kể các điều kiện chào bán thêm cổ phiếu, đơn giản hóa hồ sơ phát hành để hoán đổi cổ phần, hoán đổi nợ, chào mua công khai và sáp nhập.

Đặc biệt, cơ chế cho phép thực hiện đồng thời IPO với niêm yết đã góp phần rút ngắn thời gian đưa cổ phiếu vào giao dịch trên thị trường, tạo điều kiện để doanh nghiệp huy động vốn hiệu quả hơn.

Đồng thời, trong quá trình xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán và các văn bản hướng dẫn thi hành, UBCKNN tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các cơ chế, chính sách nhằm tạo thuận lợi hơn cho hoạt động chào bán, phát hành chứng khoán của doanh nghiệp; hoàn thiện các quy định về công bố thông tin và quản trị công ty theo hướng nâng cao tính minh bạch, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của nhà đầu tư và từng bước tiệm cận các nguyên tắc, thông lệ quản trị công ty quốc tế.

Thứ hai, tích cực mở rộng không gian huy động vốn qua công cụ nợ cho các doanh nghiệp. UBCKNN đã báo cáo Bộ trình Chính phủ ban hành Nghị định số 200/2026/NĐ-CP ngày 5/6/2026 quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế; đồng thời đang nghiên cứu, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đối với các sản phẩm trái phiếu xanh chào bán ra công chúng và trái phiếu theo mô hình đối tác công tư (PPP) của doanh nghiệp dự án nhằm đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng kênh huy động vốn cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, UBCKNN trình Bộ Tài chính tham mưu cho Chính phủ cơ chế, chính sách tạo môi trường thông thoáng cho các tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài để thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài vào thị trường chứng khoán Việt Nam; tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các Bộ, cơ quan, chính quyền địa phương để xây dựng cơ chế một cách đồng bộ nhằm khơi thông các rào cản trong việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào thị trường Việt Nam. 

Thứ ba, đẩy mạnh cải cách hành chính, áp dụng hệ thống dịch vụ công trực tuyến đối với tất cả các hồ sơ chào bán, phát hành chứng khoán, giúp rút ngắn thời gian xử lý và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. 

Thứ tư, cùng với việc hoàn thiện các quy định về công bố thông tin và quản trị công ty, UBCKNN tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền, thường xuyên tổ chức các hội nghị, hội thảo, chương trình tập huấn nhằm phổ biến pháp luật cho doanh nghiệp và các thành viên thị trường. Từ đó, giúp các đối tượng trên thị trường chứng khoán hiểu và áp dụng đúng các quy định của pháp luật.

+Phóng viên: Hiện nay, cơ cấu nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán vẫn chưa cân đối, trong đó tỷ trọng nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm ưu thế. Nghị quyết số 10-NQ/TW đặt ra yêu cầu nâng cao tỷ trọng nhóm nhà đầu tư tổ chức, chuyên nghiệp, các quỹ đầu tư, quỹ hưu trí và khuyến khích dòng vốn nước ngoài dài hạn, ổn định, có trách nhiệm. Xin ông cho biết UBCKNN sẽ hoàn thiện hành lang pháp lý như thế nào để tạo bệ phóng phát triển đa dạng các loại hình quỹ đầu tư?

-Ông Bùi Hoàng Hải: Nghị quyết số 10-NQ/TW đã đặt ra yêu cầu nâng cao tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp, trong đó có các quỹ đầu tư chứng khoán và quỹ hưu trí. Trong thời gian qua, Bộ Tài chính đã ban hành Đề án Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán tại Quyết định số 3168/QĐ-BTC ngày 12/9/2025.

Các định hướng, giải pháp của Đề án đã từng bước được thể chế hóa thông qua các văn bản quy phạm pháp luật, tạo cơ sở pháp lý cho việc đa dạng hóa các loại hình quỹ, mở rộng hoạt động đầu tư và khuyến khích đầu tư dài hạn thông qua các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp. 

Cụ thể, Thông tư số 136/2025/TT-BTC ngày 29/12/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 98/2020/TT-BTC ngày 16/11/2020 của Bộ trưởng Bộ Tài chính đã bổ sung quy định về các quỹ đầu tư chứng khoán mới như quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ, quỹ đầu tư theo chỉ số chứng khoán, trên cơ sở đó, đa dạng sản phẩm đầu tư trên thị trường.

Đồng thời, Thông tư cũng mở rộng hạn mức đầu tư của các quỹ đại chúng, tạo điều kiện tăng cường sự tham gia của các quỹ đại chúng vào các đợt chào bán chứng khoán. 

Bên cạnh đó, chính sách thuế đối với hoạt động đầu tư thông qua quỹ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng khuyến khích đầu tư dài hạn. Nghị định số 320/2025/NĐ-CP ngày 15/12/2025 của Chính phủ đã làm rõ quỹ đầu tư chứng khoán (trừ công ty đầu tư chứng khoán) không thuộc đối tượng nộp thuế thu nhập doanh nghiệp.

Nghị định số 253/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật thuế thu nhập cá nhân đã có chính sách ưu đãi đối với nhà đầu tư nắm giữ chứng chỉ quỹ, bao gồm miễn thuế chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở được nắm giữ dài hạn (từ 2 năm trở lên kể từ ngày mua) và giảm 50% thuế thu nhập cá nhân đối với lợi tức của nhà đầu tư cá nhân được chia từ quỹ đầu tư chứng khoán trong 05 năm kể từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 30/6/2031.

Đây là những bước tiến mới trong chính sách thuế đối với lĩnh vực quản lý quỹ tại Việt Nam, thể hiện định hướng khuyến khích nhà đầu tư các nhân đầu tư dài hạn thông qua các tổ chức chuyên nghiệp như quỹ đầu tư chứng khoán, đồng thời góp phần phát triển nhà đầu tư tổ chức. 

Trong thời gian tới, UBCKNN sẽ tiếp tục rà soát, đề xuất sửa đổi Luật Chứng khoán và các văn bản liên quan nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đa dạng hóa các loại hình quỹ đầu tư chứng khoán và tạo điều kiện cho ngành quản lý quỹ phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, tiệm cận với thông lệ quốc tế. Hiện nay, dự thảo Luật Chứng dự kiến sửa đổi quy định về quỹ hoán đổi danh mục (quỹ ETF), tạo tiền đề cho việc phát triển hơn nữa hệ thống các quỹ ETF theo thông lệ quốc tế. 

Cùng với việc hoàn thiện khung khổ pháp lý, UBCKNN sẽ tiếp tục phát triển các chỉ số chứng khoán mới làm tài sản cơ sở cho thị trường chứng khoán phái sinh, các quỹ ETF, quỹ đầu tư theo chỉ số chứng khoán; triển khai các giải pháp tại Đề án tuyên truyền, phổ biến kiến thức và đào tạo nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2025-2030 nhằm đẩy mạnh các chương trình đào tạo, phổ biến kiến thức về chứng khoán và thị trường chứng khoán, trong đó có phổ biến kiến thức, tuyên truyền về đầu tư thông qua quỹ đầu tư chứng khoán, hướng tới xây dựng thế hệ nhà đầu tư chuyên nghiệp, dài hạn; xây dựng hệ thống cung cấp thông tin về quỹ đầu tư chứng khoán cho công chúng đầu tư nhằm tăng cường sự tiếp cận thông tin hiệu quả đối với ngành quản lý quỹ.

+Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!