(Thanh tra) - Thực hiện chỉ đạo của Trung ương, TPHCM đã thực hiện rà soát 921 công trình, dự án, khu đất tồn đọng. Thành phố đã có phương án tháo gỡ đối với 820 dự án (số liệu tháng 6/2026 là 838 dự án). Khơi thông các điểm nghẽn không chỉ là yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội mà còn là giải pháp quan trọng trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (PCTN, TC), thông qua minh bạch hóa quy trình, siết chặt kỷ luật công vụ và đề cao trách nhiệm cá nhân.
TPHCM xác định tháo gỡ khó khăn, xử lý các dự án tồn đọng là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và thực hiện Chiến lược quốc gia PCTN, TC đến năm 2030.
Kinh nghiệm của thành phố được chia sẻ tại Hội nghị sơ kết việc thực hiện Chiến lược quốc gia PCTN, TC đến năm 2030, giai đoạn 2023 - 2026 cho thấy, công tác phòng ngừa tham nhũng, lãng phí trong lĩnh vực đầu tư, đất đai cần được triển khai đồng bộ với việc rà soát, xử lý các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách và thủ tục hành chính.
TPHCM xác định việc tháo gỡ phải có cơ sở pháp lý, xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị; đồng thời bảo đảm không hợp thức hóa sai phạm hoặc tạo ra cơ chế xin - cho trong giải quyết công việc.
Theo lãnh đạo Sở Tài chính TPHCM, trong quá trình triển khai, thành phố đã ban hành Kế hoạch số 7307/KH-UBND ngày 18/11/2024 và Kế hoạch số 4409/KH-TCT ngày 16/6/2025 của tổ công tác đặc biệt, qua đó cụ thể hóa nhiệm vụ rà soát, xử lý các dự án gặp khó khăn, vướng mắc.
Ngay sau khi thành phố triển khai sắp xếp đơn vị hành chính, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, Sở Tài chính đã tham mưu UBND thành phố ban hành ban hành Quyết định số 400/QĐ-UBND ngày 31/7/2025 về thành lập tổ công tác đặc biệt rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các công trình, dự án, khu đất trên địa bàn TPHCM và Thông báo số 88/TB-UBND ngày 7/8/2025 về kiện toàn nhóm giúp việc tổ công tác đặc biệt.
TPHCM cũng chủ động vận dụng các cơ chế, chính sách đặc thù của Trung ương, trong đó có Nghị quyết số 98/2023/QH15, Nghị quyết số 170/2024/QH15, Nghị quyết số 265/2025/QH15 và Nghị quyết số 212/NQ-CP, để tìm giải pháp tháo gỡ phù hợp đối với từng trường hợp.
Một trong những kinh nghiệm nổi bật của TPHCM là thiết lập cơ chế chỉ đạo tập trung, có đầu mối đủ thẩm quyền để xử lý những vướng mắc phức tạp, liên quan đến nhiều sở, ngành.
Theo Quyết định số 400/QĐ-UBND ngày 31/7/2025, thành phố thành lập tổ công tác đặc biệt do Chủ tịch UBND thành phố trực tiếp làm tổ trưởng. Thành phần tổ công tác có lãnh đạo các sở, ngành chủ chốt như Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường, Quy hoạch - Kiến trúc, Xây dựng, Tư pháp. Nhóm giúp việc được kiện toàn theo Thông báo số 88/TB-UBND ngày 7/8/2025.
Tiếp đó, UBND thành phố ban hành Kế hoạch số 34/KH-UBND ngày 7/8/2025, đặt mục tiêu trong năm 2025 giải quyết 50% số dự án thuộc thẩm quyền Trung ương và 100% số dự án thuộc thẩm quyền thành phố.
Kết quả rà soát 838 công trình, dự án, khu đất tồn đọng theo Kế hoạch số 34/KH-UBND của UBND TPHCM cho thấy, có 54 dự án thuộc thẩm quyền Trung ương và 784 dự án thuộc thẩm quyền thành phố. Đến giai đoạn tổng hợp kết quả, thành phố đã hoàn thành tháo gỡ 417 dự án, đồng thời đưa ra hướng chỉ đạo cụ thể đối với 421 dự án còn lại.
Những con số này phản ánh nỗ lực chuyển từ rà soát, nhận diện khó khăn sang tổ chức xử lý trên thực tế. Tuy nhiên, giá trị của mô hình không chỉ nằm ở số lượng dự án được tháo gỡ, mà còn ở cách thức tổ chức thực hiện: Xác định đầu mối chủ trì, huy động các cơ quan liên quan và đưa ra phương án xử lý theo từng nhóm vướng mắc.
Từ kinh nghiệm giai đoạn đầu, TPHCM tiếp tục điều chỉnh mô hình tổ chức để nâng cao hiệu quả điều hành. Tại Kế hoạch số 243/KH-UBND ngày 29/5/2026, thành phố đặt yêu cầu xử lý dứt điểm 421 dự án chuyển tiếp, đồng thời mở rộng rà soát trong bối cảnh sáp nhập các tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương.
So với giai đoạn trước, tổ công tác đặc biệt được tinh gọn, chỉ bố trí 1 Phó Chủ tịch UBND thành phố tham gia thay vì 5 Phó Chủ tịch như trước. Tổ phó trực tiếp chủ trì họp, kết luận phương án tháo gỡ; những trường hợp phức tạp mới báo cáo tổ trưởng là Chủ tịch UBND thành phố xem xét, chỉ đạo.
Nếu tổ công tác đặc biệt tạo đầu mối điều hành thì Hệ thống dữ liệu các công trình, dự án khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài cần tháo gỡ trên địa bàn TPHCM (gọi tắt là Hệ thống 45) là công cụ hỗ trợ công khai thông tin, theo dõi tiến độ và giám sát trách nhiệm trong quá trình xử lý dự án tồn đọng.
Hệ thống dữ liệu các công trình, dự án khó khăn, vướng mắc tồn đọng kéo dài được TPHCM đưa vào vận hành nhằm tập trung thông tin phục vụ công tác quản lý, chỉ đạo và điều hành. Điểm đáng chú ý là dữ liệu không chỉ được thu thập từ các cơ quan nhà nước mà còn tiếp nhận trực tiếp phản ánh, kiến nghị của chủ đầu tư và doanh nghiệp.
Đến ngày 15/8/2026, Hệ thống 45 tiếp tục được nâng cấp, bổ sung bảng điều khiển (Dashboard) và tính năng tự động xuất báo cáo phục vụ công tác theo dõi, điều hành. Qua đó, tiến độ giải quyết của từng sở, ngành được cập nhật, thời gian xử lý hồ sơ được kiểm soát và trách nhiệm thực thi công vụ được theo dõi sát hơn trên nền tảng số.
Cùng với ứng dụng công nghệ, TPHCM tăng cường đối thoại trực tiếp với doanh nghiệp, tiếp nhận phản ánh, kiến nghị để kịp thời nhận diện vướng mắc. Đây là cách tiếp cận giúp cơ quan quản lý không chỉ dựa vào báo cáo nội bộ mà còn có thêm thông tin từ đối tượng chịu tác động trực tiếp của chính sách và thủ tục hành chính.
Một điểm nhấn khác trong kinh nghiệm của TPHCM là siết chặt trách nhiệm cá nhân thông qua nguyên tắc “6 rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thời gian, rõ thẩm quyền.
Theo Kế hoạch số 243/KH-UBND ngày 29/5/2026, thành phố yêu cầu chuyển mạnh từ nền hành chính quản lý sang nền hành chính phục vụ, quán triệt tinh thần “Chỉ bàn làm, không bàn lùi”. Mỗi nhiệm vụ phải được xác định cụ thể về chủ thể thực hiện, nội dung công việc, trách nhiệm, kết quả đầu ra, thời hạn và thẩm quyền giải quyết.
Đáng chú ý, quy trình phân loại dự án được chuẩn hóa theo ba nhóm nguồn vốn gồm đầu tư công, đối tác công tư (PPP) và tư nhân; đồng thời nhận diện năm nhóm lĩnh vực vướng mắc: Thủ tục đầu tư, quy hoạch, đất đai, xây dựng và thanh tra, kiểm tra, điều tra, thi hành án.
Cách phân công này hướng đến khắc phục tình trạng nhiều cơ quan cùng tham gia nhưng không có đơn vị chịu trách nhiệm đến cùng. Khi đầu mối chủ trì được xác định rõ, việc phối hợp giữa các cơ quan cũng có cơ sở cụ thể hơn, tránh tình trạng hồ sơ liên tục chuyển qua lại mà không tạo ra kết quả cuối cùng.
TPHCM đặt mục tiêu cơ bản giải quyết 100% khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền ngay trong năm 2026. Đây là nhiệm vụ đòi hỏi quyết tâm chính trị cao, phương thức điều hành linh hoạt và cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ.
Thực tiễn khơi thông các dự án tồn đọng tại Thành phố cho thấy, PCTN, TC sẽ đạt hiệu quả thực chất hơn khi được đặt trong tổng thể cải cách hành chính, nâng cao trách nhiệm công vụ và chống lãng phí.
