Cứ điểm Him Lam vẫn còn hoang tàn chưa được tôn tạo. Ảnh: Hồng Bài

Trung tâm đề kháng Him Lam là 1 trong 49 cứ điểm tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Cứ điểm Him Lam nằm ở phía Bắc thung lũng Mường Thanh. Đây là cứ điểm được thực dân Pháp xây dựng kiên cố nhất của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Ngày 13/3/1954, bộ đội mở đợt tấn công vào cứ điểm Him Lam, mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Hướng tới kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Lịch sử Điện Biên Phủ (1954 - 2014), ngày 17/5/2006, UBND tỉnh Điện Biên đã có Quyết định số 528/QĐ-UBND về việc phê duyệt D.A đầu tư xây dựng công trình bảo tồn, tôn tạo Di tích Khu Trung tâm đề kháng Him Lam. D.A này nằm trong Quyết định số 225/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt D.A tổng thể bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu Di tích Lịch sử Chiến thắng Điện Biên Phủ.

D.A có tổng mức đầu tư 48,374 tỷ đồng và được khởi công xây dựng tháng 12/2006, do không giải phóng được mặt bằng nên D.A bị chậm tiến độ.

Ngày 2/8/2010, UBND tỉnh Điện Biên đã ra Quyết định số 947/QĐ-UBND cho gia hạn D.A đến năm 2012.

Mặc dù được gia hạn nhưng tiến độ xây dựng vẫn dậm chân tại chỗ. Đầu năm 2013, công tác giải phóng mặt bằng cơ bản được hoàn thành, ngày 22/5/2013, UBND tỉnh Điện Biên ra Quyết định số 343/QĐ-UBND gia hạn cho D.A đến năm 2015.

Sau 2 lần gia hạn, D.A bảo tồn, tôn tạo Khu Trung tâm đề kháng Him Lam vẫn không hoàn thành đúng tiến độ. Đến tháng 5/2014, gói thầu số 1 và số 2 đã hoàn thành. Gói thầu số 4 đạt 70% giá trị khối lượng công việc. Gói thầu số 3 và số 5 (xây lắp và mỹ thuật) vẫn chưa thi công xây dựng.

Trao đổi với PV, lãnh đạo Ban Quản lý D.A Di tích Điện Biên Phủ cho biết: Thời gian đầu triển khai D.A, do chậm giải phóng mặt bằng, các đơn vị thi công không triển khai được công việc. Khi có mặt bằng, lại không được bố trí vốn. D.A kéo dài nhiều năm, giá vật tư biến động lớn, tăng nhiều lần so với tổng mức đầu tư được duyệt ban đầu.

Ngày 25/11/2014, Ban Quản lý D.A Di tích Điện Biên Phủ đã làm tờ trình về việc điều chỉnh vốn đầu tư D.A bảo tồn, tôn tạo Di tích Khu Trung tâm đề kháng Him Lam gửi Sở Kế hoạch và Đầu tư và UBND tỉnh. Theo tờ trình, với tổng mức đầu tư đã được duyệt từ 48,374 tỷ đồng ban đầu tăng lên 82,604 tỷ đồng. Nguồn vốn được cơ cấu từ nguồn xây dựng cơ bản tập trung hàng năm của tỉnh; nguồn bảo tồn, tôn tạo Di tích Lịch sử Chiến thắng Điện Biên Phủ, nguồn chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa. Thời hạn D.A được chia thành 2 giai đoạn. Giai đoạn 1 từ 2006 đến 2016; giai đoạn 2 từ 2006 đến 2017.

Mặc dù Ban Quản lý D.A Di tích lịch sử Điện Biên Phủ đã có nhiều cố gắng, các nhà thầu tập trung mọi nguồn lực cho công tác thi công, nhưng tiến độ vẫn không thể đẩy nhanh được.

Đến tháng 3/2015, Ban Quản lý D.A mới được cấp 23,577 tỷ đồng/48,374 tỷ đồng dự toán được duyệt ban đầu. Các hạng mục còn lại của D.A vẫn chưa được cấp vốn theo đề xuất mới. Thiếu vốn, các nhà thầu không thể tiếp tục thi công.

Đầu tháng 5/2015, nhân kỷ niệm 61 năm Chiến thắng Lịch sử Điện Biên Phủ, chúng tôi đã lên Điện Biên, đi thăm các điểm di tích lịch sử, trong đó có trung tâm cứ điểm Him Lam. Không chỉ chúng tôi mà hầu như tất cả các đoàn khách, nhất là các cựu chiến binh, đều cảm thấy chạnh lòng khi đến Khu trung tâm đề kháng Him Lam. Công trình dang dở, cỏ mọc che kín lối đi, phủ lấp hết hầm hào, ụ súng... Người dân ở khu cứ điểm cho biết, công trình đã dừng thi công mấy tháng nay.

So với các điểm di tích khác trong 8 cụm cứ điểm Điện Biên Phủ thì Khu Di tích cụm cứ điểm Him Lam, nơi diễn ra trận đánh mở màn Chiến dịch Lịch sử Điện Biên Phủ, có ít khách đến tham quan nhất. Nguyên nhân chính là do Khu trung tâm đề kháng Him Lam chưa được bảo tồn, tôn tạo hoàn chỉnh.

Hồng Bài