Nhiều NSHCĐ được xây dựng khang trang, nhưng bà con không hề sử dụng. Ảnh: Quỳnh Anh

Với người đồng bào dân tộc thiểu số, được các cấp chính quyền quan tâm xây dựng NSHCĐ là niềm vui lớn. Thế nhưng, NSHCĐ xây xong, nhiều bà con không mặn mà tới sinh hoạt cũng bởi nhìn thì to, hoành tráng, nhưng cơ sở vật chất thiếu thốn. Việc hầu hết các NSHCĐ bị “bỏ rơi” do có quá nhiều bất cập trong việc thiết kế xây dựng mẫu nhà. Nguyên nhân xuất phát từ việc chủ đầu tư khoán trắng cho đơn vị thi công, không chịu thông qua sự tham mưu của các ngành chuyên môn, vậy nên hầu hết các NSHCĐ được thiết kế sai nguyên mẫu NSHCĐ và không gian quá chật hẹp, địa điểm không thuận lợi, không thực hiện đúng phong tục truyền thống của đồng bào.

Theo khảo sát của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, toàn tỉnh Đắk Lắk hiện chỉ có 30% NSHCĐ thôn, buôn tổ chức tốt các hoạt động, 377 NSHCĐ hoạt động trung bình, 71 NSHCĐ hoạt động yếu và còn có trên 50 NSHCĐ đóng cửa không hoạt động.

Theo ghi nhận của phóng viên, hầu hết các NSHCĐ ở các thôn, buôn được đầu tư như có vỏ mà không có ruột: Không điện, không nước, không khu vệ sinh, không có hệ thống âm thanh, không có các vật dụng văn hóa truyền thống như cồng, chiêng… Điển hình như NSHCĐ xã Eatiêu (huyện Cư Kuin) được xây dựng khang trang giữa buôn Ega của người đồng bào dân tộc Êđê. Thế nhưng, sau mấy năm đưa vào hoạt động, giờ NSHCĐ gần giống với ngôi nhà hoang bởi cỏ mọc um tùm, cửa kính vỡ toang hoác. Tương tự, NSHCĐ buôn Pốk A ở thị trấn Ea Pốk, huyện Cư M’gar, được xây dựng trong khuôn viên rộng, có sân bóng lát xi măng sạch sẽ, hàng rào kiên cố, mát mẻ vì có nhiều cây xanh, nhưng vẫn không thu hút được đồng bào đến hội họp. Bao năm không đưa vào sử dụng, giờ rác ngập sân, nền sụt lún, trang thiết bị chỉ còn mấy chiếc quạt cũ, bàn ghế hư hỏng đóng bụi.

Rất nhiều NSHCĐ thuộc nhiều địa phương trên địa bàn cũng cùng cảnh ngộ như NSHCĐ buôn Ega và buôn Pốk A. Số lượng NSHCĐ đóng cửa không hoạt động ngày một tăng lên theo thời gian. Có nơi NSHCĐ được bà con sử dụng thành nhà giữ trẻ, lớp học mẫu giáo, điểm thu phí tiền điện, thậm chí còn là chỗ cho trâu, bò cư ngụ dưới gầm sàn.

Đề cập đến vấn đề này, ông Y Kô Niê, Phó Trưởng Phòng Nghiệp vụ văn hóa - Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Thực tế bà con đồng bào dân tộc không mặn mà trong việc sử dụng NSHCĐ, bởi NSHCĐ xây lên nhưng không mang cái hồn đặc trưng vốn có, và việc NSHCĐ sử dụng không hiệu quả đã gây nên sự lãng phí lớn.

Việc đầu tư xây dựng NSHCĐ cho bà con đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ, trong điều kiện tỉnh còn nhiều khó khăn, đã thể hiện được sự quan tâm của Nhà nước đối với đời sống văn hóa, tinh thần của bà con. Tuy nhiên, xây dựng nhưng chưa phát huy hiệu quả, còn nhiều bất cập gây lãng phí ngân sách. Mặc dù tỉnh đã có chỉ thị về việc nâng cao hiệu quả hoạt động của các NSHCĐ, nhưng không biết đến bao giờ NSHCĐ mới có cái “hồn”, có sức sống đặc trưng của NSHCĐ truyền thống?

Quỳnh Anh