Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam đạt hơn 930 tỷ USD trong năm 2025. Ảnh minh hoạ: Bộ Công thương

Năm 2025 khép lại với những con số thống kê ấn tượng, đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Giữa bối cảnh kinh tế thế giới đầy biến động, hoạt động xuất nhập khẩu không chỉ phục hồi mà còn bứt phá mạnh mẽ, chinh phục những đỉnh cao mới và cho thấy sự chuyển dịch chất lượng về cơ cấu hàng hóa theo hướng hiện đại.

Theo dữ liệu từ Cục Thống kê - Bộ Tài chính, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa năm 2025 của Việt Nam đạt con số kỷ lục 930,05 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm trước. Đây là kết quả vượt xa các dự báo đầu năm và là minh chứng cho năng lực sản xuất, khả năng thích ứng tuyệt vời của các doanh nghiệp trong nước.

Trong đó, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa ước đạt 475,04 tỷ USD, tăng 17,0%; nhập khẩu hàng hóa đạt 455,01 tỷ USD, tăng 19,4%. Cán cân thương mại tiếp tục duy trì trạng thái tích cực với mức xuất siêu 20,03 tỷ USD. Kết quả này không chỉ giúp ổn định các chỉ số vĩ mô như tỷ giá và ngoại hối, mà còn khẳng định Việt Nam là một "mắt xích" ngày càng quan trọng, không thể thay thế trong mạng lưới giao thương toàn cầu.

Nhìn lại lịch sử, phải mất 21 năm kể từ khi Đổi mới để Việt Nam vượt mốc 100 tỷ USD vào năm 2007. Tuy nhiên, chỉ trong vòng hai năm qua, từ sau những giai đoạn khó khăn của đại dịch, chúng ta đã bứt tốc từ mốc 700 tỷ USD để vượt qua ngưỡng 900 tỷ USD. Sự rút ngắn thời gian chinh phục các cột mốc tỷ USD cho thấy quy mô kinh tế Việt Nam đang ở giai đoạn tăng trưởng bùng nổ và có tính lan tỏa cao.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất và mang tính chiến lược trong bức tranh xuất khẩu năm 2025 là sự vươn lên mạnh mẽ của nhóm hàng công nghệ. Lần đầu tiên, mặt hàng điện tử, máy tính và linh kiện đã vượt qua ngưỡng 100 tỷ USD, đạt 107,7 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 22,7% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn quốc.

Mức tăng trưởng 48,4% của nhóm hàng này so với năm 2024 không chỉ là con số đơn thuần mà là dấu hiệu cho thấy sự thay đổi về chất. Việt Nam đang dần thoát khỏi hình ảnh của một công xưởng gia công lắp ráp đơn giản để chuyển mình thành trung tâm sản xuất thiết bị công nghệ cao và linh kiện phức tạp. Nhóm hàng công nghiệp chế biến nói chung hiện chiếm tới 88,7% tổng kim ngạch xuất khẩu, cho thấy cơ cấu hàng hóa đã dịch chuyển đúng hướng theo mục tiêu công nghiệp hóa.

Song song với đó, nhập khẩu cũng cho thấy tín hiệu tích cực khi 93,6% giá trị nhập khẩu là nhóm hàng tư liệu sản xuất (đạt 426,11 tỷ USD). Việc nhập khẩu mạnh mẽ máy móc, thiết bị và nguyên nhiên vật liệu cho thấy các doanh nghiệp đang mở rộng quy mô sản xuất thực chất, chuẩn bị cho những đơn hàng lớn trong các năm tiếp theo.

Xuất, nhập khẩu hàng hóa năm 2025. Ảnh: NSO

Thành công rực rỡ của năm 2025 đến từ sự hội tụ của nhiều yếu tố. Trước hết là nhu cầu tiêu dùng và đầu tư tại các thị trường lớn như Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc và Nhật Bản phục hồi mạnh mẽ. Thứ hai là hiệu quả từ các Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới đã đi vào chiều sâu, giúp hàng hóa Việt Nam hưởng ưu đãi thuế quan và vượt qua các rào cản kỹ thuật khắt khe.

Bên cạnh đó, quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực logistics và hải quan đã giúp rút ngắn đáng kể thời gian thông quan, giảm chi phí giao dịch cho doanh nghiệp. Xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu sang các quốc gia ổn định về chính trị và có môi trường đầu tư cải thiện như Việt Nam cũng đã tạo ra dòng chảy hàng hóa nhộn nhịp hơn bao giờ hết.

Mặc dù vậy, hoạt động xuất nhập khẩu vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Các rào cản phi thuế quan, tiêu chuẩn về môi trường (ESG), lao động và an toàn thực phẩm từ các thị trường phát triển ngày càng khắt khe. Chi phí logistics dù cải thiện nhưng vẫn là điểm nghẽn so với các đối thủ cạnh tranh trong khu vực. Đặc biệt, khu vực FDI vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu (77,3%), đặt ra yêu cầu phải nâng cao hơn nữa năng lực nội sinh của khối doanh nghiệp trong nước.

Để duy trì đà bứt phá và hướng tới mục tiêu lịch sử 1.000 tỷ USD vào năm 2026, Việt Nam cần triển khai đồng bộ các giải pháp vĩ mô trọng tâm: trước hết là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, điều hành linh hoạt chính sách tiền tệ và tỷ giá để bảo vệ nguồn lực doanh nghiệp; đồng thời đẩy mạnh tái cơ cấu sản xuất gắn với công nghiệp hỗ trợ, tập trung thu hút đầu tư vào các khâu có giá trị gia tăng cao như R&D và bán dẫn để nâng cao tính tự chủ. 

Bên cạnh đó, chủ động đa dạng hóa thị trường sang các khu vực tiềm năng như Trung Đông, Mỹ Latinh và nâng cấp tiêu chuẩn sản xuất đáp ứng rào cản xanh toàn cầu; bên cạnh đó là đột phá hạ tầng logistics số và cải cách hải quan để tối ưu hóa chi phí lưu thông.

Cuối cùng là lấy chuyển đổi số và kinh tế xanh làm định hướng chiến lược, thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới nhằm chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu thương mại từ quy mô sang chất lượng bền vững trong giai đoạn 2026-2030.

Với những thành tựu đã đạt được trong năm 2025, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để khẳng định vị thế cường quốc thương mại mới nổi. Sự bứt phá về kim ngạch và chuyển dịch mạnh mẽ sang công nghệ cao không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn nâng cao vị thế của quốc gia trên trường quốc tế.