>> 4 vấn đề sửa đổi, bổ sung Luật Thuế thu nhập cá nhân

*Cần nuôi dưỡng nguồn để tăng thu bền vững

Bộ Tài chính dự kiến sẽ nâng mức giảm trừ gia cảnh từ 4 triệu lên 6 triệu đồng/tháng, đồng thời nới mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc từ 1,6 triệu lên 2,4 triệu đồng/tháng với hiệu lực đề xuất từ ngày 1/1/2014. Như vậy, mức giảm trừ gia cảnh cho mỗi người nộp thuế là 78 triệu đồng/năm, mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc là 28,8 triệu đồng/năm.

Theo Bộ Tài chính, phương án giảm trừ gia cảnh này đã căn cứ vào tốc độ trượt giá CPI, tốc độ tăng GDP bình quân và tiền lương tối thiểu dự kiến năm 2014. Cụ thể, căn cứ vào mức thu nhập tiền lương tối thiểu sẽ ở khoảng 1,67 triệu đồng/tháng vào năm 2014, đồng thời căn cứ vào mức thu nhập bình quân đầu người do Tổng cục Thống kê công bố. So với GDP bình quân theo đầu người vào năm 2014, mức 6 triệu đồng/tháng giảm trừ gia cảnh đã tương đương 1,7 lần. Nếu so với tiền lương tối thiểu dự kiến như trên, mức giảm trừ gia cảnh trên cũng đã cao gấp 3,6 lần. Nói cách khác, mức 6 triệu đồng/tháng giảm trừ gia cảnh được dự báo sẽ cao hơn thu nhập bình quân của người dân Việt Nam vào năm 2014.

Về độ trễ thực hiện của Luật, Bộ Tài chính cho biết, thuế TNCN và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) phải áp dụng song hành cùng lúc. Dự kiến, năm 2013, Chính phủ sẽ sửa Luật Thuế TNDN để đến năm 2014 thực hiện. Việc kết hợp thực hiện cùng một lúc cả 2 luật này nhằm không gây méo mó việc điều tiết chính sách thuế.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia và người dân cho rằng, những nội dung được sửa đổi của Luật Thuế TNCN cùng những giải thích mà Bộ Tài chính đưa ra có nhiều điểm chưa phù hợp với yêu cầu thực tế. Cụ thể, đến năm 2014, mức giảm trừ gia cảnh 6 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế không còn phù hợp, khi lạm phát ngày một tăng cao. Trong khi đó, việc tham khảo dựa trên kết quả cuộc điều tra xã hội học của Tổng cục Thống kê về thu nhập và mức sống dân cư là kết quả thực hiện từ năm 2010.

Đánh giá về việc thực hiện Luật Thuế TNCN hiện hành (được ban hành năm 2007 và áp dụng từ năm 2009), cơ quan soạn thảo cũng thừa nhận những điểm bất cập tồn tại. Mức giảm trừ gia cảnh 4 triệu đồng/tháng đã không còn phù hợp, bởi khi có hiệu lực, CPI năm 2009 chỉ ở mức 6,52%. Nhưng, 3 năm qua, CPI đã tăng liên tục, đều trên 2 con số, năm 2010 là 11,75% và 2011 là 18,13% ảnh hưởng lớn tới mức sống của người dân. Vì vậy, việc sửa Luật Thuế TNCN hiện hành đã tiến hành từ cách đây một năm.

Đến nay, công bố thu nhập từ 6 triệu đồng sẽ phải nộp thuế và phải 2 năm nữa mới áp dụng (luật có hiệu lực), rất dễ diễn ra kịch bản cũ. Đồng thời, cũng có nghĩa luật hiện hành vẫn còn hiệu lực trong thời gian 2 năm nữa và mức chịu thuế TNCN 4 triệu đồng vẫn không có gì thay đổi. Trên thực tế, người có mức thu nhập 4 triệu đồng/tháng sống ở các TP như Hà Nội, TP HCM, với thời giá hiện tại thì tằn tiện lắm mới đủ chi tiêu cho cuộc sống hàng ngày, nói gì đến chuyện dư dật và nộp thuế.

Hiện tại, người dân đang phải đối diện với mặt bằng giá mới, sau khi xăng dầu được điều chỉnh tăng lên 10%. Chưa kể, điện, than, cũng đang rục rịch “xin” tăng giá theo lộ trình để bù lỗ. Thậm chí, giá xăng dầu còn phải tăng nữa, bởi mức tăng vừa qua (ngày 7/3) mới chỉ bằng từ 12,56 - 40,95% mức đáng ra phải điều chỉnh theo quy định tại Nghị định 84/2009/NĐ-CP ngày 15/10/2009 của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu như liên Bộ Tài chính - Công thương giải thích. Đó là chưa nói, việc áp dụng cách tính tuyệt đối về tiền thu nhập khởi điểm chịu thuế chưa tính đến tỷ lệ mức điều chỉnh lương tối thiểu hàng năm theo lộ trình.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính dự kiến sửa biểu thuế lũy tiến từng phần, từ 7 bậc còn 6 bậc (bỏ bậc cao nhất 35%) cũng chỉ tác động đến những cá nhân có thu nhập cao, trên 80 triệu đồng/tháng. Còn những người có thu nhập ở mức thấp hơn vẫn chịu áp lực do biểu thuế suất quá dày, thu nhập chỉ vừa nhích lên đã rơi vào bậc thuế khác. Hoặc, với mức thuế suất 30% cũng sẽ không khuyến khích được những người có trình độ kỹ thuật cao, năng lực điều hành giỏi ra sức lao động.

Để giảm gánh nặng cho người nộp thuế, nhiều ý kiến cho rằng, mức thuế suất ở bậc đầu tiên nên hạ xuống 2 - 3% thay cho mức 5% để khuyến khích nhiều người nộp thuế.

Cũng có ý kiến cho rằng, nên hạ mức thuế suất, bỏ các bậc lẻ, chỉ giữ lại các bậc thuế 10%, 20%, 30% và tăng độ giãn giữa các bậc thuế suất. Số thuế thu bị giảm sẽ được bù đắp bằng cách tập trung lực lượng nhằm kiểm tra thu nhập của những người có thu nhập cao.

Về việc cố định mức giảm trừ gia cảnh là không nên, vì sẽ dẫn đến khó khăn cho người nộp thuế. Nên dựa theo một tiêu chí nào đó như mức lương tối thiểu và cho phép mức giảm trừ gia cảnh biến động theo. Một khi hướng điều chỉnh Luật Thuế TNCN thể hiện được sự quan tâm thỏa đáng đến quyền lợi của người nộp thuế, sẽ có tác dụng tích cực nuôi dưỡng nguồn thu và tăng thu bền vững.