Quan điểm Nhà nước kiến tạo thể chế, chia sẻ rủi ro có kiểm soát nhưng không làm thay được Thủ tướng Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, nêu rõ chiều 23/6 khi chủ trì phiên họp chuyên đề của Ban Chỉ đạo.

Vẫn còn tâm lý bị động, sợ trách nhiệm

Những tồn tại, hạn chế được Thủ tướng chỉ ra khi nhiều bộ, cơ quan, địa phương vẫn còn tâm lý bị động, sợ trách nhiệm, đùn đẩy, né tránh.

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, Nhà nước kiến tạo thể chế, chia sẻ rủi ro có kiểm soát nhưng không làm thay. Ảnh: Đoàn Bắc

Theo người đứng đầu Chính phủ, hạ tầng số, hạ tầng nghiên cứu, phòng thí nghiệm và thiết bị còn chưa hiện đại, phân tán; chưa hình thành được các hạ tầng nghiên cứu quy mô lớn phục vụ phát triển công nghệ chiến lược.

Trong khi đó, việc tổ chức, triển khai các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành còn nhiều khó khăn, thách thức, ách tắc ở nhiều khâu: Từ thu thập, làm sạch, chuẩn hóa, thay thế thành phần hồ sơ; kết nối, chia sẻ rời rạc, không thống nhất…

Nguồn nhân lực chất lượng cao, theo Thủ tướng, còn thiếu, cũng như thiếu các chuyên gia đầu ngành, tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Nhấn mạnh yêu cầu triển khai các nhiệm vụ thực chất, hiệu quả, không làm theo phong trào, Thủ tướng yêu cầu thông báo kết luận phiên họp phải chỉ rõ các nhiệm vụ chậm, muộn hoặc có khả năng chậm muộn nếu không triển khai tích cực của các bộ ngành, cơ quan, địa phương.

Ông quán triệt quan điểm xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số phải trực tiếp phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 2 con số, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh và năng lực tự chủ quốc gia.

Thủ tướng đồng thời yêu cầu chuyển mạnh sang tư duy lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả ứng dụng, khả năng thương mại hóa và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế làm thước đo hiệu quả.

Trong đó, Thủ tướng cho rằng Nhà nước kiến tạo thể chế, xây dựng tiêu chuẩn, đặt hàng, tạo môi trường thử nghiệm và chia sẻ rủi ro có kiểm soát, nhưng không làm thay doanh nghiệp - viện - trường.

Thủ tướng lưu ý tập trung nguồn lực cho một số bài toán lớn, công nghệ lõi, sản phẩm chiến lược có khả năng dẫn dắt; kiên quyết khắc phục đầu tư dàn trải, trùng lặp, kém hiệu quả.

Người đứng đầu bộ, ngành, địa phương trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng, hiệu quả; kết quả thực hiện phải được lượng hóa và sử dụng trong đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ.

Chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong thử nghiệm công nghệ mới

Về giải pháp trọng tâm thời gian tới, Thủ tướng yêu cầu trước 30/6, các bộ ngành, địa phương rà soát toàn bộ nhiệm vụ được giao và phải xử lý dứt điểm các nhiệm vụ quá hạn.

Toàn cảnh phiên họp Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06. Ảnh: Đoàn Bắc

Bộ Công an được giao theo dõi sát tiến độ, định kỳ hằng tháng báo cáo Thủ tướng danh sách nhiệm vụ chậm, nguyên nhân và trách nhiệm người đứng đầu để kịp thời đề xuất xử lý.

Về hạ tầng số, hạ tầng nghiên cứu, xây dựng cơ sở dữ liệu và chuyển đổi số, Thủ tướng nhấn mạnh đây là nền tảng đặc biệt quan trọng, trên cơ sở đó mới có thể đầu tư đồng bộ, chi tiết, liên thông, kết nối từ Trung ương tới địa phương.

Ông đề nghị hoàn thiện hạ tầng trong thời gian sớm nhất, hiệu quả nhất, tiết kiệm nhất, bảo đảm áp dụng thống nhất.

Yêu cầu các bộ, cơ quan chủ quản phải hoàn thành kết nối, đồng bộ các cơ sở dữ liệu về Trung tâm dữ liệu quốc gia, Thủ tướng lưu ý ưu tiên làm sạch, chuẩn hóa, đối soát và đồng bộ dữ liệu về đất đai, y tế, giáo dục, an sinh xã hội, xây dựng, nông nghiệp, kiểm soát tài sản, thu nhập và xử lý vi phạm hành chính.

Thủ tướng giao Bộ Công an nghiên cứu kiến nghị về phương án chia sẻ kho dữ liệu quốc gia cho doanh nghiệp công nghệ trong nước để tạo điều kiện phát triển dịch vụ số.

Về công nghệ chiến lược và lựa chọn bài toán, sản phẩm trọng điểm, Thủ tướng yêu cầu từng bộ, ngành liên quan lựa chọn từ 1 đến 3 bài toán lớn, làm rõ chuỗi giá trị, khâu đã làm chủ, khâu chưa làm chủ, công nghệ ưu tiên, doanh nghiệp dẫn dắt, địa phương tham gia, tiêu chuẩn, thị trường, nguồn lực, mốc thử nghiệm và thương mại hóa, hoàn thành chậm nhất trong tháng 6.

Cùng với đó, theo Thủ tướng, mỗi địa phương trong năm 2026 cần lựa chọn ít nhất 1 sản phẩm có thể lượng hóa bằng giá trị; từ năm 2027, hằng năm lựa chọn, triển khai từ 2 đến 3 sản phẩm trọng tâm.

“Mỗi sản phẩm phải có một đầu mối chịu trách nhiệm đến cùng, có doanh nghiệp tham gia, địa chỉ ứng dụng, nguồn lực, thời hạn và chỉ tiêu đóng góp phát triển kinh tế - xã hội cụ thể”, Thủ tướng lưu ý.

Liên quan cơ chế, chính sách và tài chính, Thủ tướng định hướng đặt hàng theo kết quả đầu ra; khoán chi; có cơ chế thử nghiệm, chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ mới…