(Thanh tra) - Nhấn mạnh điều nghịch lý là vốn có sẵn, nhưng không chảy vào sản xuất, đại biểu Quốc hội cho biết tiền gửi dân cư vượt 11,2 triệu tỷ đồng; người dân còn giữ khoảng 500 tấn vàng, xấp xỉ 12% GDP.
Thảo luận tình hình kinh tế - xã hội chiều 30/10, đại biểu Quốc hội Lê Hoàng Anh (Đoàn Gia Lai) ghi nhận năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV, giữa nhiều cú sốc bên ngoài, GDP 9 tháng vẫn tăng 9,01%, xuất khẩu tăng 24,5%, Việt Nam bước vào nhóm nước thu nhập trung bình cao.
Cùng với đó, thị trường chứng khoán được nâng hạng, tín nhiệm quốc gia lên mức đầu tư, thủ tục hành chính giảm hơn một nửa cả thời gian lẫn chi phí. “Nền móng đã được đặt, câu hỏi của năm 2027 là lấy vốn dài hạn ở đâu để đi đường dài?”, ông Hoàng Anh nói.
Theo đại biểu Quốc hội, hiện nay nền kinh tế dựa chủ yếu vào một nguồn là tín dụng ngân hàng. Tín dụng đã khoảng 155% GDP; gần 80% vốn huy động có kỳ hạn dưới 12 tháng, trong khi một nửa dư nợ là trung, dài hạn.
“Không thể đi đường dài bằng nguồn vốn ngắn hạn”, đại biểu Hoàng Anh nhấn mạnh.
Nêu rõ áp lực vốn không chỉ ở doanh nghiệp, ông Hoàng Anh cho biết dự toán năm 2027, tổng mức vay của ngân sách nhà nước gần 1,28 triệu tỷ đồng, bằng 54% chi ngân sách Trung ương. Trong đó, khoảng 540 nghìn tỷ đồng là vay để trả nợ gốc, nhưng “vay không dễ”.
“Nhà nước và doanh nghiệp đang cùng tìm vốn dài hạn từ một nguồn tiết kiệm”, ông Hoàng Anh nhìn nhận và nhấn mạnh nghịch lý là vốn có sẵn, nhưng không chảy vào sản xuất.
Ông đề cập việc tiền gửi dân cư đã vượt 11,2 triệu tỷ đồng; người dân còn giữ khoảng 500 tấn vàng, xấp xỉ 12% GDP. Trong khi đó, trái phiếu doanh nghiệp chỉ khoảng 11% GDP, mục tiêu 20% vào năm 2025 chưa đạt.
Từ những con số trên, đại biểu Quốc hội cho rằng “cái thiếu không phải là vốn, mà là đường dẫn vốn”, mà “thiếu đường dẫn trong nước, vốn sẽ tìm đường ra ngoài”.
Theo ông Hoàng Anh, không ít doanh nghiệp công nghệ do người Việt sáng lập, phục vụ khách hàng Việt, nhưng công ty mẹ đặt ở ngoài Việt Nam. Mỗi lần gọi vốn thành công, giá trị tăng thêm lại được ghi nhận ở nước ngoài.
“Chúng ta giữ được nhà máy, nhưng vốn và quyền quyết định lại đặt ở nơi khác”, đại biểu Hoàng Anh nhấn mạnh.
Nhìn nhận vốn dài hạn chỉ đi theo niềm tin dài hạn mà trước hết là niềm tin vào pháp luật, đại biểu thấy việc sửa đổi luật khẩn trương, gắn với tổng rà soát hơn 45 nghìn văn bản là cần thiết.
“Nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn chưa dám tin rằng luật vừa ban hành sẽ đứng yên đủ lâu để họ dựa vào mà tính chuyện 10 năm. Vì vậy, trước hết cần bảo đảm điều kiện nền là sự ổn định và tiên liệu được của pháp luật”, đại biểu Hoàng Anh nêu quan điểm.
Khẳng định lại tinh thần Nghị quyết 66 và Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị, đại biểu nói chính sách phải được đánh giá tác động thực chất, có lộ trình chuyển tiếp, không hồi tố bất lợi cho doanh nghiệp. Luật ban hành nhanh để tháo gỡ; luật ổn định mới giữ được vốn.
Từ đó, ông đề nghị mở ba đường dẫn vốn. Một là, cụ thể hóa chủ trương cho vay theo dữ liệu, dòng tiền của Nghị quyết 68. Hai là, giữ vốn chủ sở hữu ở trong nước.
Ông Hoàng Anh đề nghị Chính phủ sớm ban hành cơ chế để công ty mẹ tại Trung tâm tài chính quốc tế đầu tư thông suốt về trong nước và để doanh nghiệp đưa công ty mẹ từ nước ngoài về với chi phí thuế hợp lý.
Đồng thời, theo ông Hoàng Anh, cần sớm vận hành thực chất Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia theo hướng góp vốn mồi vào quỹ tư nhân chuyên nghiệp, cho nhà đầu tư tư nhân quyền mua lại phần vốn nhà nước khi thành công.
Đường dẫn vốn thứ ba là nối tiết kiệm của dân với doanh nghiệp qua quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ mở và nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng. Đại biểu cho rằng chỉ khi đã có lựa chọn trong nước mới siết quy tắc chống chuyển lợi nhuận.
“Tăng trưởng hai con số bắt đầu từ quyết tâm, nhưng chỉ bền vững khi được nuôi bằng vốn dài hạn và niềm tin dài hạn. Doanh nghiệp của người Việt, vốn của người Việt, thì giá trị gia tăng phải ở lại Việt Nam”, đại biểu Quốc hội Lê Hoàng Anh phát biểu.
Đại biểu Quốc hội Trần Quốc Tuấn (Vĩnh Long) cũng nhìn nhận năm 2027 với mục tiêu cao hơn đòi hỏi điều hành phải sát với thực tiễn hơn, sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn.
Lưu ý đầu tiên được ông nhấn mạnh là ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát, coi đây là nền móng của mục tiêu tăng trưởng.
Ông dẫn báo cáo thẩm tra cho biết CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%; nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,68%; giao thông tăng 6,06%; hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,72%.
“Với người lao động, khi tiền điện, tiền ăn, nhà ở và đi lại tăng thì phần thu nhập còn lại cho học hành, khám chữa bệnh và tiết kiệm sẽ bị thu hẹp”, đại biểu Tuấn nhận định.
Còn với doanh nghiệp, nhiên liệu, vận tải và nguyên liệu đắt lên sẽ làm chi phí sản xuất tăng. Nếu tăng giá bán, doanh nghiệp có thể mất khách, còn nếu giữ giá bán thì lợi nhuận sẽ bị giảm đi.
Vì thế, ông Tuấn đề nghị Chính phủ có giải pháp điều hành giá theo một kịch bản thống nhất, theo dõi riêng các mặt hàng thiết yếu và công khai trước lộ trình điều chỉnh giá do Nhà nước quản lý.
Ông đồng thời đề nghị cần theo dõi riêng giá hàng thiết yếu và hỗ trợ có mục tiêu cho nhóm dễ bị tổn thương.
“Khi giá cả ổn định thì tiền lương của công nhân, thu nhập của người dân mới có thể lo được cuộc sống hằng ngày, doanh nghiệp cũng yên tâm sản xuất kinh doanh”, đại biểu Tuấn nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, theo ông Tuấn, cần khơi thông nguồn vốn cho sản xuất, giúp doanh nghiệp vay được vốn với chi phí hợp lý. Đại biểu tỉnh Vĩnh Long cho rằng một nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn nhờ vốn vay, nhưng tăng trưởng bền vững phải dựa vào dự án tạo ra sản phẩm, năng suất và dòng tiền.
