(Thanh tra) - Với định hướng trở thành đô thị đại ngàn, đô thị cà phê, đô thị sáng tạo, Buôn Ma Thuột được kỳ vọng tạo động lực phát triển mới cho Đắk Lắk và khu vực Tây Nguyên. Bí thư Tỉnh ủy Lương Nguyễn Minh Triết yêu cầu khai thác hiệu quả các cơ chế đặc thù, tháo gỡ điểm nghẽn và gắn trách nhiệm người đứng đầu trong quá trình hiện thực hóa mục tiêu này.
Ngày 30/10, tỉnh Đắk Lắk tổ chức Hội nghị sơ kết, đánh giá kết quả triển khai thực hiện Kết luận số 67-KL/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 72/2022/QH15 của Quốc hội, gắn với sơ kết việc thực hiện Nghị quyết số 05-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh. Hội nghị cũng công bố Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050.
Phát biểu bế mạc hội nghị, Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk Lương Nguyễn Minh Triết nhấn mạnh định hướng phát triển Buôn Ma Thuột trở thành đô thị đại ngàn, đô thị cà phê, đô thị sáng tạo. Để hiện thực hóa mục tiêu này, địa phương cần nhìn thẳng vào những kết quả chưa đạt, đánh giá hiệu quả các cơ chế đặc thù, tháo gỡ điểm nghẽn và đề xuất chính sách mới phù hợp với không gian phát triển sau sắp xếp đơn vị hành chính.
Giai đoạn 2021–2025, tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội trên địa bàn Buôn Ma Thuột đạt hơn 125.000 tỷ đồng. Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 77%; tỷ lệ hộ nghèo còn dưới 0,01%; tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đô thị đạt 99,16%; diện tích cây xanh công cộng đạt hơn 17m²/người.
Tuy nhiên, vẫn còn 5/10 chỉ tiêu chủ yếu chưa đạt mục tiêu đề ra. Kinh tế đô thị chưa thể hiện rõ vai trò dẫn dắt; chưa hình thành được nhiều ngành kinh tế có sức lan tỏa, nhà đầu tư chiến lược và dự án quy mô lớn. Công nghiệp chế biến sâu, dịch vụ chất lượng cao, đổi mới sáng tạo chưa phát triển tương xứng tiềm năng.
Liên kết giữa vùng nguyên liệu, chế biến, logistics và thị trường còn hạn chế; một số dự án động lực triển khai chậm. Công tác chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, phát triển hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu. Du lịch còn manh mún, chưa khai thác hiệu quả giá trị văn hóa, cảnh quan và lợi thế của đô thị trung tâm Tây Nguyên.
Đáng chú ý, việc triển khai Nghị quyết số 72/2022/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Buôn Ma Thuột chưa phát huy hết hiệu quả. Một số chính sách chưa có đối tượng thụ hưởng, như ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và thu hút chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt. Việc theo dõi, đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn kinh phí tăng thêm còn hạn chế; một số cơ chế về quy hoạch, phân cấp quản lý cần rà soát do pháp luật đã thay đổi.
Bí thư Tỉnh ủy Lương Nguyễn Minh Triết yêu cầu nhìn nhận khách quan nguyên nhân, phân định rõ vướng mắc do quy định pháp luật với hạn chế trong tổ chức thực hiện. Theo ông, cần đánh giá nguồn lực được bố trí đã chuyển hóa thành công trình, dự án, sản phẩm và động lực phát triển cụ thể như thế nào; đồng thời làm rõ trách nhiệm trong khâu chuẩn bị dự án, lựa chọn thứ tự ưu tiên và phối hợp thực hiện.
Tại hội nghị, tỉnh Đắk Lắk công bố Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050. Theo Quyết định số 3499/QĐ-UBND ngày 29/10/2026, phạm vi lập quy hoạch gồm địa giới hành chính của 5 phường và 1 xã: Buôn Ma Thuột, Tân An, Tân Lập, Thành Nhất, Ea Kao và Hòa Phú, với tổng diện tích 37.738ha.
Quy hoạch định hướng phát triển Buôn Ma Thuột theo mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm, xanh, sinh thái, thông minh và hiện đại. Đến năm 2035, quy mô dân số dự kiến khoảng 550.000–658.000 người; đến năm 2050 khoảng 750.000–1.025.000 người. Đô thị giữ vai trò trung tâm tổng hợp, chuyên ngành cấp vùng và cấp tỉnh, đầu mối liên kết Tây Nguyên với duyên hải Nam Trung Bộ và các khu vực lân cận.
Bí thư Tỉnh ủy Lương Nguyễn Minh Triết nhấn mạnh, phát triển Buôn Ma Thuột không đơn thuần là mở rộng không gian xây dựng hay gia tăng dân số. Đô thị cần giữ bản sắc đại ngàn, phát huy giá trị văn hóa cà phê, văn hóa các dân tộc Tây Nguyên và hệ sinh thái đặc trưng của cao nguyên.
Việc bảo tồn không gian buôn làng, nhà dài, bến nước, văn hóa cồng chiêng cần gắn với đời sống đương đại; phát huy vai trò nghệ nhân và cộng đồng trong gìn giữ di sản, phát triển du lịch. Các lễ hội cà phê, sầu riêng cần được khai thác theo hướng tạo sản phẩm du lịch thường xuyên.
Về kinh tế, Buôn Ma Thuột cần kết nối vùng nguyên liệu với công nghiệp chế biến, bảo quản, logistics và thị trường tiêu thụ; phát triển nông nghiệp công nghệ cao, chế biến sâu, nâng cao giá trị sản phẩm. Các ngành dịch vụ chất lượng cao như giáo dục, y tế, thương mại, khoa học và công nghệ cũng cần được chú trọng.
Để quy hoạch đi vào thực tiễn, Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu khẩn trương triển khai lập 6 quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết và xác định danh mục dự án ưu tiên. Quá trình thực hiện phải rà soát hiện trạng sử dụng đất, khu dân cư, dự án đầu tư; dành quỹ đất cho công trình công cộng, cây xanh và hạ tầng thiết yếu, đồng thời kiểm soát chặt trật tự xây dựng, bảo vệ cấu trúc không gian đô thị và hành lang suối, hồ.
Về kết nối vùng, tỉnh cần ưu tiên hoàn thiện cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột; chuẩn bị các điều kiện triển khai cao tốc Phú Yên - Đắk Lắk, cao tốc Bắc - Nam phía Tây đoạn qua Buôn Ma Thuột; nghiên cứu tuyến Buôn Ma Thuột - Liên Khương, nâng cấp Cảng hàng không Buôn Ma Thuột và phát triển trung tâm logistics. Đầu tư công cần tập trung vào các công trình có tính lan tỏa, tạo vốn mồi, quỹ đất sạch và điều kiện thu hút nhà đầu tư.
Bên cạnh việc rà soát các cơ chế tại Nghị quyết số 72/2022/QH15, tỉnh Đắk Lắk nghiên cứu đề xuất 7 nhóm cơ chế, chính sách mới nhằm tạo động lực phát triển Buôn Ma Thuột và các địa bàn liên quan trong không gian tỉnh sau sắp xếp.
Các đề xuất tập trung vào tăng chi thường xuyên theo dân số; nghiên cứu hình thành Khu thương mại tự do Đắk Lắk gắn với cảng Bãi Gốc và Khu kinh tế Nam Phú Yên; thành lập Quỹ phát triển hạ tầng và chuyển đổi xanh; đầu tư hạ tầng số, trung tâm dữ liệu, trung tâm khoa học - công nghệ và logistics.
Tỉnh cũng nghiên cứu thí điểm kinh tế tầm thấp, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ; thành lập Quỹ bảo tồn, phát huy Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên; xây dựng cơ chế phát triển Đắk Lắk thành cực tăng trưởng, gắn với điều phối hành lang Đông - Tây.
Đối với các cơ chế tại Nghị quyết 72, tỉnh định hướng tiếp tục rà soát, điều chỉnh chính sách bổ sung 45% định mức chi thường xuyên, ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và thu hút chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt. Hai cơ chế về giới hạn dư nợ vay ngân sách tỉnh và quản lý, điều chỉnh cục bộ quy hoạch được đề xuất không quy định riêng do pháp luật hiện hành đã có quy định mới.
Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu xây dựng đề án theo quan điểm chính sách ít nhưng trúng, đúng và khả thi; làm rõ nguồn lực, đối tượng thụ hưởng, hiệu quả mang lại, tránh đề xuất dàn trải. Theo kế hoạch, tổ nghiên cứu sẽ được thành lập, phấn đấu hoàn thành đề án trong tháng 12/2026 để báo cáo Ban Thường vụ Tỉnh ủy. Trong tháng 11/2026, tỉnh tập trung đề xuất chính sách phát triển đối với 6 xã, phường thuộc không gian Buôn Ma Thuột trước đây, làm cơ sở trình HĐND tỉnh tại kỳ họp cuối năm.
Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk cũng yêu cầu tăng cường giám sát, kiểm tra, đôn đốc tiến độ; chú trọng phát triển nhân lực chất lượng cao, ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát huy vai trò của Trường Đại học Tây Nguyên. Các cấp, ngành phải xác định rõ nhiệm vụ, tiến độ; người đứng đầu chịu trách nhiệm về kết quả triển khai.
"Phát triển Buôn Ma Thuột không chỉ là nhiệm vụ riêng của đô thị mà còn có ý nghĩa đối với toàn tỉnh và khu vực Tây Nguyên. Yêu cầu đặt ra là chuyển hóa tiềm năng, lợi thế và nguồn lực thành kết quả cụ thể, vừa giữ được bản sắc đại ngàn, vừa xây dựng nền kinh tế đô thị hiện đại, có sức lan tỏa và khả năng kết nối vùng", ông Lương Nguyễn Minh Triết, Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk nhấn mạnh.
