(Thanh tra) - Sau khi hình thành không gian phát triển mới giữa Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ, hoạt động xuất khẩu của tỉnh Đắk Lắk đang đứng trước nhiều cơ hội tăng trưởng mạnh mẽ. Việc kết hợp lợi thế nông nghiệp của Đắk Lắk với tiềm năng cảng biển, logistics của Phú Yên được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới, thúc đẩy xuất khẩu bền vững trong năm 2026 và những năm tiếp theo.
Mở rộng quy mô, hình thành chuỗi giá trị xuất khẩu
Việc hợp nhất địa phương đã mở ra một không gian phát triển mới, kết nối hài hòa giữa vùng Tây Nguyên giàu tài nguyên nông nghiệp với khu vực duyên hải Nam Trung Bộ có lợi thế về biển, cảng biển và dịch vụ logistics. Đây được xem là tiền đề quan trọng để tái cấu trúc không gian kinh tế, tạo động lực mới cho hoạt động xuất khẩu.
Một trong những kết quả rõ nét nhất sau hợp nhất là quy mô và cơ cấu xuất khẩu được mở rộng đáng kể. Trước đây, cơ cấu hàng xuất khẩu chủ yếu dựa vào các mặt hàng nông sản truyền thống. Tuy nhiên, sau khi hình thành không gian kinh tế liên vùng, danh mục sản phẩm xuất khẩu đã trở nên đa dạng và cân đối hơn.
Các mặt hàng nông sản chủ lực của Đắk Lắk (như: cà phê, hạt tiêu, hạt điều, cao su, rau quả…) được bổ sung bởi nhóm thủy hải sản và sản phẩm chế biến từ khu vực duyên hải như cá ngừ đại dương, tôm, hải sản chế biến, đồ hộp, may mặc và dệt sợi. Sự kết hợp này không chỉ giúp đa dạng hóa nguồn hàng mà còn giảm sự phụ thuộc vào một số mặt hàng truyền thống, qua đó nâng cao khả năng thích ứng trước biến động của thị trường quốc tế.
Bên cạnh đó, năng lực xuất khẩu của tỉnh cũng được cải thiện rõ rệt nhờ lợi thế về biển và hệ thống cảng biển. Nếu trước đây hàng hóa của Đắk Lắk chủ yếu phải vận chuyển qua các cảng ở địa phương khác, làm tăng chi phí logistics và kéo dài thời gian vận chuyển thì nay việc khai thác hệ thống cảng biển tại Phú Yên đã giúp rút ngắn đáng kể thời gian lưu thông hàng hóa. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với các mặt hàng nông sản tươi, thủy sản và sản phẩm chế biến cần đảm bảo chất lượng khi xuất khẩu.
Một điểm sáng khác là chuỗi giá trị liên vùng từng bước được hình thành. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động liên kết vùng nguyên liệu tại Tây Nguyên với các cơ sở sơ chế, chế biến và xuất khẩu tại khu vực ven biển. Mô hình “sản xuất ở Tây Nguyên – chế biến và xuất khẩu ra biển” đang dần trở thành hướng phát triển mới, tạo nền tảng cho xuất khẩu bền vững, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm.
Nhờ những điều kiện thuận lợi đó, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh đạt khoảng 2,8 tỷ USD (tăng hơn 26% so với năm 2024). Đây là con số ấn tượng, phản ánh hiệu quả bước đầu của việc khai thác không gian kinh tế mới sau hợp nhất.
Phát huy lợi thế, hướng tới mục tiêu tăng trưởng bền vững
Trên nền tảng kết quả đạt được, tỉnh Đắk Lắk đặt mục tiêu năm 2026 tổng kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 2,92 tỷ USD, tăng hơn 4% so với năm 2025. Để đạt mục tiêu này, việc khai thác hiệu quả các lợi thế sau hợp nhất được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.
Một trong những lợi thế nổi bật là không gian kinh tế liên hoàn từ rừng – đồng bằng – biển. Sự kết nối giữa vùng nguyên liệu nông lâm sản rộng lớn ở Tây Nguyên với hệ thống cảng biển và dịch vụ hậu cần nghề cá tại duyên hải tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các ngành hàng xuất khẩu có giá trị gia tăng cao.
Bên cạnh đó, quy mô thị trường và nguồn lao động dồi dào cũng là yếu tố quan trọng giúp địa phương tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư. Không gian phát triển rộng lớn tạo điều kiện để thu hút các dự án trong lĩnh vực chế biến nông – lâm – thủy sản, công nghiệp hỗ trợ xuất khẩu và dịch vụ logistics. Khi các nhà máy chế biến được đầu tư bài bản, giá trị sản phẩm xuất khẩu sẽ được nâng lên đáng kể so với xuất khẩu thô.
Ngoài ra, sự kết hợp giữa các nhóm hàng nông sản và thủy sản còn giúp tỉnh linh hoạt tiếp cận nhiều thị trường xuất khẩu khác nhau. Các thị trường tiềm năng như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Trung Đông, Trung Quốc và khu vực ASEAN đều có nhu cầu lớn đối với các sản phẩm nông – thủy sản chất lượng cao. Việc đa dạng hóa thị trường không chỉ giúp mở rộng cơ hội tiêu thụ mà còn giảm thiểu rủi ro khi một số thị trường truyền thống biến động.
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng, nhiều giải pháp đồng bộ đang được tỉnh Đắk Lắk triển khai. Trước hết là tập trung phát triển chuỗi giá trị xuất khẩu liên vùng. Các cơ quan chức năng khuyến khích doanh nghiệp tăng cường liên kết giữa vùng nguyên liệu với khu công nghiệp, khu chế biến và hệ thống cảng biển; đồng thời đẩy mạnh đầu tư công nghệ chế biến sâu và bảo quản sau thu hoạch nhằm nâng cao tỷ trọng sản phẩm tinh chế.
Cùng với đó, phát triển hạ tầng logistics được xác định là yếu tố then chốt. Tỉnh Đắk Lắk đang ưu tiên thu hút đầu tư vào các trung tâm logistics, kho lạnh, hệ thống vận tải đa phương thức và dịch vụ hỗ trợ xuất khẩu như thông quan, bảo hiểm và tài chính. Việc hoàn thiện chuỗi dịch vụ này sẽ góp phần giảm chi phí vận chuyển, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa trên thị trường quốc tế.
Công tác xúc tiến thương mại cũng tiếp tục được đẩy mạnh gắn với các thị trường mục tiêu. Thông qua việc khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), tỉnh Đắk Lắk hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng mạng lưới đối tác và tìm kiếm cơ hội xuất khẩu mới. Trong năm 2026, ngành Công Thương dự kiến tiếp tục tổ chức các đoàn xúc tiến thương mại tại nước ngoài, tạo điều kiện cho doanh nghiệp kết nối giao thương và quảng bá thương hiệu.
Song song đó, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực doanh nghiệp xuất khẩu cũng được chú trọng. Các chương trình đào tạo, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường, ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới đang từng bước được triển khai.
Với những lợi thế nổi bật sau hợp nhất, cùng sự quyết tâm của chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp, hoạt động xuất khẩu được kỳ vọng sẽ tiếp tục bứt phá trong thời gian tới. Đây không chỉ là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần nâng cao vị thế của tỉnh trên bản đồ thương mại quốc tế, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
