(Thanh tra) - Những năm gần đây, tinh thần khởi nghiệp tại Đắk Lắk đang chuyển từ “làn sóng” phong trào sang giai đoạn phát triển chiều sâu, gắn với đổi mới sáng tạo và khai thác giá trị tài nguyên bản địa. Tuy nhiên, để hình thành một hệ sinh thái khởi nghiệp thực sự bền vững, địa phương vẫn cần tháo gỡ nhiều rào cản về vốn, nguồn nhân lực và năng lực quản trị doanh nghiệp.
Nhiều tiềm năng nhưng vẫn còn những “nút thắt”
Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đang trở thành một động lực phát triển mới của tỉnh Đắk Lắk. Nếu như trước đây, nhiều dự án khởi nghiệp chủ yếu tập trung vào lĩnh vực công nghệ theo xu hướng chung thì hiện nay, các startup tại địa phương đã lựa chọn hướng đi thực tế hơn: Khai thác lợi thế nông nghiệp và tài nguyên bản địa.
Từ cà phê, ca cao, mắc ca cho đến các loại dược liệu quý của Tây Nguyên, nhiều doanh nghiệp trẻ đang nỗ lực tạo ra những sản phẩm mang giá trị gia tăng cao. Không dừng lại ở việc sản xuất thô, các dự án khởi nghiệp đã chú trọng xây dựng câu chuyện thương hiệu, gắn sản phẩm với yếu tố văn hóa bản địa, phát triển bền vững và bảo vệ môi trường.
Sự chuyển dịch này được đánh giá là phù hợp với định hướng phát triển kinh tế của tỉnh, đồng thời tạo ra những sản phẩm có khả năng cạnh tranh trên thị trường trong và ngoài nước.
Theo ông Nguyễn Hoàng Phúc, Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Đắk Lắk, những năm qua tỉnh đã triển khai nhiều chương trình, đề án hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo nhằm đồng hành cùng doanh nghiệp. Các không gian làm việc chung, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp được hình thành, đóng vai trò như những “vườn ươm” giúp các ý tưởng kinh doanh được hoàn thiện và phát triển.
Bên cạnh đó, nhiều chương trình đào tạo, tư vấn, kết nối chuyên gia cũng được tổ chức thường xuyên, góp phần nâng cao năng lực quản trị cho các doanh nghiệp trẻ. Những cơ chế hỗ trợ về vốn vay, xúc tiến thương mại và chuyển giao công nghệ đã giúp nhiều dự án khởi nghiệp từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, hệ sinh thái khởi nghiệp tại Đắk Lắk vẫn còn không ít “nút thắt”. Trước hết là khả năng tiếp cận nguồn vốn đầu tư. Phần lớn các doanh nghiệp khởi nghiệp tại địa phương có quy mô nhỏ, năng lực quản trị còn hạn chế nên khó tiếp cận các quỹ đầu tư mạo hiểm. Nhiều dự án dù có ý tưởng tốt và sản phẩm tiềm năng nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc gọi vốn để mở rộng sản xuất.
Ngoài ra, sự liên kết giữa các thành phần trong hệ sinh thái – từ doanh nghiệp, nhà khoa học, cơ quan quản lý đến các tổ chức hỗ trợ – đôi khi còn rời rạc. Điều này khiến chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ chưa được hình thành một cách chặt chẽ.
Bà Phạm Thị Đức Hạnh, Chánh Văn phòng Hội đồng Tư vấn khởi nghiệp quốc gia cho rằng, trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động, hai thách thức lớn nhất của doanh nghiệp khởi nghiệp hiện nay là tiếp cận nguồn vốn và xây dựng hồ sơ năng lực chuyên nghiệp.
“Không ít doanh nghiệp có sản phẩm tốt nhưng chưa biết cách trình bày mô hình kinh doanh, chưa có chiến lược tài chính rõ ràng nên khó thuyết phục các nhà đầu tư”, bà Hạnh nhận định.
Tạo nền tảng để xây dựng cộng đồng khởi nghiệp vững chắc
Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang chuyển mạnh sang mô hình kinh tế số và kinh tế xanh, Đắk Lắk được đánh giá là địa phương có nhiều lợi thế để phát triển các mô hình khởi nghiệp sáng tạo.
Với nguồn tài nguyên nông nghiệp phong phú, đặc biệt là cà phê – sản phẩm mang thương hiệu toàn cầu, cùng với các mặt hàng nông sản giá trị cao như sầu riêng, mắc ca, tỉnh có nhiều “nguyên liệu vàng” để phát triển các mô hình kinh tế nông nghiệp công nghệ cao.
Bên cạnh đó, bản sắc văn hóa đặc sắc của các dân tộc Tây Nguyên cũng mở ra tiềm năng lớn cho các mô hình du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng gắn với khởi nghiệp sáng tạo.
Tuy vậy, để biến những tiềm năng này thành lợi thế cạnh tranh thực sự, địa phương cần giải quyết nhiều rào cản về tư duy quản trị, ứng dụng công nghệ và nguồn nhân lực.
Theo bà Lương Thị Thúy Anh, Chủ tịch Học viện Huấn luyện năng suất PCA, Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo Daklak Innovation Hub, một trong những giải pháp quan trọng là thúc đẩy “chuyển đổi kép” – kết hợp giữa số hóa và xanh hóa trong hoạt động sản xuất kinh doanh.
Theo đó, công nghệ cần được ứng dụng để giải quyết các bài toán thực tế của địa phương như thương mại điện tử xuyên biên giới, truy xuất nguồn gốc sản phẩm nông nghiệp, kinh tế tuần hoàn từ phụ phẩm nông nghiệp hay khai thác thị trường tín chỉ carbon rừng.
Song song với đó, chính quyền cần tiếp tục đóng vai trò kiến tạo môi trường thuận lợi cho khởi nghiệp. Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các mô hình kinh doanh mới, cũng như hình thành quỹ đầu tư khởi nghiệp theo mô hình hợp tác công – tư sẽ tạo thêm nguồn lực cho các dự án sáng tạo.
Các chuyên gia cũng cho rằng, để hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển bền vững, cần chú trọng xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao. Điều này đòi hỏi sự kết nối chặt chẽ giữa nhà trường, doanh nghiệp và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp, nhằm hình thành tư duy khởi nghiệp ngay từ trong môi trường giáo dục.
Bên cạnh đó, việc đưa các doanh nghiệp trẻ ra nước ngoài học tập, tiếp cận mô hình thành công cũng là cách giúp họ mở rộng tầm nhìn và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Theo bà Phạm Thị Đức Hạnh, doanh nghiệp muốn vươn ra thị trường quốc tế cần áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế ngay từ khâu sản xuất và dịch vụ.
“Việc đưa doanh nghiệp khởi nghiệp ra nước ngoài học hỏi trực tiếp chính là cách ‘đặt chỗ cho tương lai’, giúp họ thay đổi tư duy và nhìn thấy con đường phát triển dài hạn”, bà Hạnh nhấn mạnh.
Với những bước đi chiến lược và sự đồng hành của chính quyền, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức hỗ trợ, hệ sinh thái khởi nghiệp tại Đắk Lắk được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới. Khi những “hạt mầm” sáng tạo được nuôi dưỡng trong một môi trường thuận lợi, địa phương hoàn toàn có thể trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo năng động của khu vực Tây Nguyên.
