Ngành Thanh tra tỉnh Khánh Hoà xử lý hơn 1.000 đơn các loại trong vòng 5 năm qua. Ảnh: Minh Nghĩa

Trong bối cảnh nhiều địa phương vẫn đối mặt với tình trạng khiếu nại, tố cáo đông người, vượt cấp kéo dài, việc Khánh Hòa nhiều năm liền không để phát sinh điểm nóng phức tạp là một thực tế đáng chú ý. Đây là kết quả của một chuỗi giải pháp đồng bộ trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và trách nhiệm người đứng đầu, được thể hiện rõ qua báo cáo tham luận của Thanh tra tỉnh Khánh Hòa tại hội nghị tổng kết công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nhiệm kỳ Đại hội VIII của Đảng.

Không để đơn thư “tắc nghẽn”

Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến khiếu nại đông người, vượt cấp bùng phát là sự tồn đọng đơn thư.

Tại Khánh Hòa, cách tiếp cận lại đi theo hướng xử lý dứt điểm từ sớm, từ gần. Giai đoạn 1/1/2021–30/6/2025, toàn tỉnh đã tiếp 7.972 lượt công dân với 8.664 người, xử lý 36.541 đơn các loại; trong đó 851/884 vụ việc thuộc thẩm quyền được giải quyết, đạt 96,3%. Riêng Thanh tra tỉnh tiếp 168 lượt công dân, xử lý 1.005/1.005 đơn, hoàn thành 100% số vụ việc được giao.

Những con số này cho thấy đơn thư không bị dồn ứ, không bị “đẩy” lên tuyến trên. Khi người dân được tiếp nhận, đối thoại và giải quyết kịp thời ở cấp có thẩm quyền, khiếu nại vượt cấp tự nhiên giảm.

Lãnh đạo Thanh tra tỉnh phát biểu tại hội nghị tổng kết năm 2025. Ảnh: Minh Nghĩa

Trách nhiệm người đứng đầu

Khánh Hòa xác định rõ: Tiếp công dân không chỉ là thủ tục hành chính, mà là trách nhiệm chính trị của người đứng đầu. Trên cơ sở Luật Tiếp công dân và các văn bản hướng dẫn, tỉnh đã ban hành 426 văn bản chỉ đạo triển khai; đồng thời tiến hành 203 cuộc thanh tra, kiểm tra trách nhiệm đối với 67 đơn vị về việc chấp hành pháp luật trong tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Điểm đáng chú ý là yêu cầu tiếp công dân định kỳ và đột xuất của chủ tịch UBND các cấp được siết chặt; những tồn tại như mở sổ tiếp dân chưa đúng mẫu, phân loại đơn còn nhầm giữa khiếu nại – tố cáo – kiến nghị, phản ánh được chỉ ra cụ thể để chấn chỉnh. Việc kiểm tra trách nhiệm không nhằm “bắt lỗi”, mà để bảo đảm kỷ cương, qua đó nâng cao chất lượng giải quyết ngay từ cơ sở.

Chủ động xử lý các lĩnh vực dễ phát sinh khiếu kiện

Thực tiễn cho thấy, phần lớn khiếu nại đông người, vượt cấp liên quan đến đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc phát sinh sau thiên tai. Khánh Hòa lựa chọn cách làm chủ động: Tập trung thanh tra, kiểm tra các lĩnh vực “nhạy cảm”; đồng thời ban hành kịp thời chính sách hỗ trợ người dân sau mưa lũ cuối năm 2025.

Việc giải quyết sớm, đúng trọng tâm các vấn đề này giúp giảm tích tụ bức xúc. Báo cáo tham luận cũng thẳng thắn nhìn nhận: vẫn còn đơn thư lặp lại, song chủ yếu là các trường hợp đã được giải quyết đúng thẩm quyền nhưng người dân tiếp tục kiến nghị. Điều quan trọng là chính quyền không né tránh, mà tiếp tục đối thoại, giải thích, vận động trên tinh thần thượng tôn pháp luật.

Một trong những bài học của Thanh tra Khánh Hoà là đề cao trách nhiệm người đứng đầu trong tiếp công dân. Ảnh: Minh Nghĩa

Phối hợp thanh tra – tiếp dân – giải quyết khiếu nại

Một điểm tựa khác là sự gắn kết giữa công tác thanh tra với tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Khi thanh tra phát hiện sai phạm, việc đôn đốc thực hiện kết luận được theo dõi chặt chẽ; khi tiếp dân phát sinh nội dung phức tạp, thanh tra vào cuộc để làm rõ, tạo cơ sở pháp lý cho quyết định giải quyết. Cách làm này giúp hạn chế vòng lặp “đơn thư – khiếu kiện – vượt cấp”.

Bên cạnh kết quả đạt được, báo cáo cũng chỉ ra những hạn chế khách quan như số lượng đơn thư phát sinh nhiều, tính chất phức tạp; một số vụ việc cần nhiều thời gian để rà soát, phối hợp xử lý. Việc nêu rõ hạn chế cho thấy tinh thần cầu thị, không che giấu tồn tại – yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin xã hội.