Trung tâm Bảo trợ xã hội Chánh Phú Hòa. Ảnh: ĐQ

Buông lỏng quản lý, để xảy ra sai phạm kéo dài

Theo Kết luận thanh tra số 15/KL-TTTP-P7 ngày 17/8/2026 của Thanh tra TPHCM, Trung tâm Bảo trợ xã hội Chánh Phú Hòa (tiền thân là "Nhà nuôi người già và tàn tật số 4", nay trực thuộc Sở Y tế TPHCM từ tháng 3/2025) được giao quản lý diện tích đất lớn tại ấp 1B, phường Chánh Phú Hòa. Hiện nay, Trung tâm có trách nhiệm quản lý, sử dụng 40,4 ha đất đã được UBND tỉnh Bình Dương cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) từ năm 2007.

Dù diện tích đất giao chính thức qua các thời kỳ là 30 ha và sau đó là 40,4 ha, Lãnh đạo Trung tâm và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội TPHCM (cũ) nhiều lần cho rằng diện tích thực tế quản lý lên tới khoảng 58,1 ha. Trong thời gian dài trước năm 2000, Trung tâm đã buông lỏng quản lý, dẫn đến các sai phạm kéo dài đối với phần đất khoảng 17,7 ha chưa được cấp GCNQSDĐ.

Đáng chú ý, trong giai đoạn 1990 - 1995, lãnh đạo Trung tâm thực hiện chủ trương cho mượn đất nhưng không báo cáo, không xin ý kiến cơ quan chủ quản và không được sự chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền. Việc buông lỏng quản lý đất mượn của một số cán bộ, nhân viên đã làm ảnh hưởng tiến độ đưa đất vào sử dụng và kéo dài đến nay chưa khắc phục triệt để. Trước đó, vi phạm này đã được Thanh tra TPHCM kết luận tại Kết luận thanh tra số 07/KL-TTTP-P7 năm 2019 và Chủ tịch UBND TPHCM đã chỉ đạo chuyển hồ sơ sang Công an TPHCM điều tra làm rõ dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Trung tâm Bảo trợ xã hội Chánh Phú Hòa tiền thân là "Nhà nuôi người già và tàn tật số 4", nay thuộc quản lý của Sở Y tế TPHCM. Ảnh: QĐ

Ngoài ra, đối với diện tích 40,4 ha đã cấp GCNQSDĐ, Trung tâm vẫn chưa giải quyết dứt điểm tình trạng một số cá nhân mượn đất để trồng cây lâu năm không đúng mục đích sử dụng đất được Nhà nước giao, vi phạm nghiêm trọng các quy định của Luật Đất đai qua các thời kỳ. Trung tâm cũng chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ chung của người sử dụng đất và chưa hoàn thành công tác cắm mốc ranh giới đất trên thực địa.

Trách nhiệm liên quan của nhiều cơ quan, địa phương

Kết luận thanh tra cũng chỉ rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan trong việc thiếu sâu sát, buông lỏng quản lý dẫn đến tình trạng phức tạp kéo dài.

Cụ thể, UBND xã Chánh Phú Hòa (nay là UBND phường Chánh Phú Hòa): Chưa thực hiện quản lý, bảo vệ và đăng ký vào hồ sơ địa chính đối với phần đất khoảng 17,7 ha chưa cấp GCNQSDĐ; không thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai và không lưu trữ đầy đủ hồ sơ địa chính theo quy định.

UBND huyện Bến Cát (trước đây) đã buông lỏng quản lý, không thống kê, kiểm kê đất đai đối với diện tích 17,7 ha nêu trên, dẫn đến tình hình đất đai tại khu vực này diễn biến phức tạp, kéo dài nhiều năm chưa giải quyết dứt điểm.

Các hoạt động chăm sóc người già của Trung tâm Bảo trợ xã hội Chánh Phú Hòa. Ảnh: QĐ

Sở Lao động - Thương binh và Xã hội TPHCM (cũ) chưa thực hiện xong nội dung kiến nghị liên quan đến 2 trường hợp đã làm thủ tục cấp GCNQSDĐ.

Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Dương (trước đây) dù Trưởng đoàn thanh tra đã có Báo cáo kết quả thanh tra từ năm 2010 đối với Trung tâm, nhưng Giám đốc Sở không ban hành Kết luận thanh tra là không phù hợp với quy định của Luật Thanh tra.

Kiến nghị khắc phục triệt để và xử lý nghiêm trách nhiệm

Nhằm chấn chỉnh toàn diện công tác quản lý đất đai tại Trung tâm Bảo trợ xã hội Chánh Phú Hòa, Chánh Thanh tra TPHCM đã kiến nghị Chủ tịch UBND TPHCM chỉ đạo thực hiện đồng bộ các biện pháp khắc phục.

Đoàn thanh tra kiến nghị UBND TPHCM giao Giám đốc Trung tâm Bảo trợ xã hội Chánh Phú Hòa khẩn trương phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM, UBND phường Chánh Phú Hòa tổ chức cắm mốc, xác định ranh giới 40,4 ha đất trên thực địa; kiểm soát chặt chẽ, không để các cá nhân tiếp tục đầu tư trên diện tích đất mượn; khẩn trương xây dựng Phương án sử dụng đất trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Đồng thời, cung cấp đầy đủ tài liệu phục vụ vụ kiện tại Tòa án nhân dân khu vực 18 - TPHCM và rà soát, hạch toán đúng, đủ nguồn thu từ hoạt động trồng, khai thác cao su.

Đối với hoạt động trồng và khai thác cây cao su trong và ngoài phần diện tích đã được cấp Giấy chứng nhận, Trung tâm có trách nhiệm rà soát, báo cáo cơ quan chủ quản về toàn bộ diện tích, hiện trạng, phương thức quản lý, khai thác, hoàn thiện hồ sơ pháp lý liên quan đến chủ trương trồng, quản lý và sử dụng nguồn thu; thực hiện hạch toán, quản lý và sử dụng nguồn thu đúng, đủ theo quy định.

Thanh tra TPHCM yêu cầu Trung tâm Bảo trợ xã hội Chánh Phú Hòa bên cạnh việc chăm sóc tốt cho người già cần khẩn trương chấn chỉnh quản lý về đất đai. Ảnh: QĐ

Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm chủ trì cắm mốc ranh giới diện tích 40,4 ha.

Đoàn thanh tra cũng kiến nghị UBND TPHCM giao Giám đốc Sở Y tế chỉ đạo Trung tâm phối hợp xác định ranh giới phần đất 17,7 ha chưa cấp GCNQSDĐ, hướng dẫn hạch toán thu chi sản xuất cao su và theo dõi sát tiến độ giải quyết vụ kiện tại Tòa án.

UBND phường Chánh Phú Hòa có trách nhiệm rà soát, đăng ký phần đất 17,7 ha vào hồ sơ địa chính để quản lý theo đúng quy định pháp luật, đồng thời kiểm tra việc cấp GCNQSDĐ đối với các trường hợp trên diện tích này.

Về xử lý trách nhiệm, Thanh tra TPHCM kiến nghị giao Sở Nội vụ tham mưu kiểm điểm trách nhiệm đối với lãnh đạo UBND xã Chánh Phú Hòa và UBND huyện Bến Cát (cũ); giao Sở Y tế tổ chức kiểm điểm trách nhiệm đối với lãnh đạo Trung tâm qua các thời kỳ và các cá nhân liên quan; giao Sở Nông nghiệp và Môi trường kiểm điểm rút kinh nghiệm đối với lãnh đạo Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Dương trước đây.