Trụ sở Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lạng Sơn. Ảnh: PV

Không né tránh những hạn chế, bất cập

Theo thông báo công khai tóm tắt Kết luận thanh tra số 456/KL-TTr do Chánh Thanh tra tỉnh ban hành ngày 24/6/2026, cuộc thanh tra được thực hiện đối với công tác quản lý, cấp phép và khai thác khoáng sản tại Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lạng Sơn. Đây là lĩnh vực có phạm vi quản lý rộng, liên quan đến nhiều cơ quan, địa phương và doanh nghiệp.

Kết luận thanh tra ghi nhận, trong thời kỳ thanh tra, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã có nhiều cố gắng trong tham mưu, tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về khoáng sản; công tác quản lý Nhà nước về khoáng sản có chuyển biến tích cực, đi vào nền nếp hơn. Nhiều doanh nghiệp cơ bản chấp hành quy định pháp luật về khai thác khoáng sản, sử dụng đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính.

Tuy nhiên, công tác chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc của lãnh đạo Sở phụ trách lĩnh vực khoáng sản chưa thường xuyên, thiếu kịp thời và có nội dung chưa bảo đảm đầy đủ, chặt chẽ theo quy định pháp luật. Việc kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm về khoáng sản, đất đai, môi trường đối với các mỏ đang hoạt động còn hạn chế; sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan chưa thật sự hiệu quả.

Thanh tra tỉnh cũng chỉ ra nguyên nhân của những hạn chế này. Đó là khối lượng công việc lớn, địa bàn rộng, trong khi số lượng và năng lực một bộ phận công chức chưa đáp ứng yêu cầu; một số cán bộ chưa chủ động tham mưu. Công tác phối hợp giữa sở với chính quyền địa phương trong thanh tra, kiểm tra còn hạn chế, dẫn đến một số vi phạm của doanh nghiệp chưa được phát hiện, xử lý kịp thời. Đồng thời, việc đôn đốc thực hiện các kết luận thanh tra, kiểm tra, kiểm toán trước đó còn chưa hiệu quả.

Những đánh giá này cho thấy tinh thần khách quan, không né tránh, đồng thời phản ánh rõ vai trò của Thanh tra tỉnh trong việc nhận diện đúng “điểm nghẽn” của công tác quản lý khoáng sản hiện nay.

Một điểm mỏ tại xã Na Sầm. Ảnh: PV

Kiến nghị đồng bộ để nâng cao hiệu lực quản lý

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra tỉnh Lạng Sơn đã đưa ra một hệ thống kiến nghị xử lý khá toàn diện, không chỉ đối với Sở Nông nghiệp và Môi trường mà còn đối với Sở Tài chính, Thuế tỉnh Lạng Sơn, Quỹ Bảo vệ môi trường và UBND các xã có mỏ khoáng sản.

Đối với Sở Tài chính, theo chức năng, nhiệm vụ tăng cường công tác giám sát, đánh giá dự án đầu tư đối với 03 mỏ (Dự án Mỏ đất san lấp Minh Sơn 2 (phần còn lại), xã Minh Sơn, huyện Hữu Lũng của Công ty Cổ phần Tập đoàn Hạ; Dự án Khai thác cát, sỏi làm vật liệu xây dựng thông thường mỏ cát, sỏi Yên Bình, xã Yên Bình, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn của Công ty TNHH cát Nhật Long; Dự án Mỏ đá vôi Nà Chiêm xã Tân Đoàn, tỉnh Lạng Sơn của Công ty TNHH Anh Thắng) qua thanh tra phát hiện doanh nghiệp chưa thực hiện khai thác khoáng sản theo giấy phép, để kịp thời đánh giá, làm rõ nguyên nhân chậm tiến độ thực hiện dự án để xử lý hoặc kiến nghị xử lý vi phạm (nếu có). 

Chủ trì, phối hợp với Sở Nông Nghiệp và Môi trường tổ chức kiểm tra, đánh giá, làm rõ nguyên nhân đối với 06 dự án đầu tư (Mỏ đá Đồng Tiến, xã Thiện Tân; Mỏ đá vôi Nà Deng, xã Bình Gia; Mỏ Bauxit Lân Bát, xã Vũ Lễ; Mỏ đất sét Nà Khoang, xã Na Dương; Mỏ đá vôi Lũng Tém III, xã Đồng Đăng; Mỏ đá vôi Lân Nặm, xã Thiện Tân) qua thanh tra phát hiện các doanh nghiệp đã tổ chức thực hiện khai thác khoáng sản theo giấy phép nhưng hiện đang tạm dừng khai thác để xử lý hoặc kiến nghị xử lý vi phạm (nếu có).

Đối với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Thanh tra tỉnh yêu cầu tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan đến những thiếu sót, sai phạm; chấn chỉnh, rút kinh nghiệm và khắc phục các hạn chế đã được chỉ ra. Đồng thời, khẩn trương tham mưu phê duyệt, điều chỉnh khu vực cấm và tạm cấm hoạt động khoáng sản; thực hiện các biện pháp bảo vệ khoáng sản chưa khai thác; hướng dẫn các doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục đất đai, đóng cửa mỏ khi giấy phép hết hạn.

Đặc biệt, Thanh tra tỉnh yêu cầu kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị xử lý đối với 7 mỏ có dấu hiệu khai thác ngoài ranh giới được cấp phép. Đây là nội dung thể hiện rõ quyết tâm siết chặt kỷ cương trong hoạt động khai thác khoáng sản, ngăn ngừa nguy cơ thất thoát tài nguyên và tác động xấu đến môi trường.

Một điểm nhấn khác là kiến nghị xây dựng cơ sở dữ liệu địa chất, khoáng sản kết nối với hệ thống của Bộ Nông nghiệp và Môi trường; đồng thời ban hành cơ chế phối hợp cung cấp, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan liên quan. Giải pháp này mang tính lâu dài, hướng tới quản lý khoáng sản bằng dữ liệu số, tăng khả năng giám sát sản lượng khai thác và sản phẩm đầu ra tại các mỏ.

Thanh tra tỉnh cũng đề nghị cơ quan thuế tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm về thuế, phí và các nghĩa vụ tài chính; chủ động phối hợp chống thất thu ngân sách trong hoạt động khoáng sản. Đối với UBND các xã, yêu cầu chấn chỉnh công tác quản lý Nhà nước về khoáng sản, đất đai; kịp thời kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm của doanh nghiệp trên địa bàn.

Việc giao đoàn thanh tra phối hợp với Phòng Giám sát, Thẩm định và Xử lý sau thanh tra theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận tiếp tục khẳng định vai trò “theo đến cùng” của Thanh tra tỉnh Lạng Sơn trong công tác sau thanh tra.

Trong bối cảnh yêu cầu quản lý tài nguyên ngày càng chặt chẽ, những kết luận và kiến nghị của Thanh tra tỉnh Lạng Sơn không chỉ góp phần chấn chỉnh hoạt động khai thác khoáng sản, mà còn tạo nền tảng để nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước, bảo vệ tài nguyên, môi trường và bảo đảm sự phát triển bền vững của địa phương trong những năm tới.