Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi kết luận thanh tra về thăm dò vàng gốc tại Sa Loong. Ảnh: MN

Mới thực hiện hơn 4,198 tỷ đồng chi phí trực tiếp

Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi đã ban hành kết luận thanh tra (số 262/KL-TTR ngày 14/8/2026) về việc chấp hành pháp luật trong hoạt động thăm dò khoáng sản phân tán, nhỏ lẻ (vàng gốc) tại xã Sa Loong của Công ty Cổ phần Khoáng sản Đăk Kan Tân Bình.

Khu vực thăm dò trước đây thuộc xã Đăk Kan, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum, nay thuộc xã Sa Loong, tỉnh Quảng Ngãi. Tổng diện tích thăm dò là 16,5 ha, gồm khu vực 1 rộng 9,3 ha và khu vực 2 rộng 7,2 ha.

Tháng 10/2023, UBND tỉnh Kon Tum cũ cấp giấy phép thăm dò với thời hạn 24 tháng. Tổng chi phí thăm dò hơn 7,452 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn của doanh nghiệp.

Mục tiêu của đề án là xác định 121,4 kg vàng cấp trữ lượng 122 và 80,27 kg tài nguyên dự báo cấp 333.

Giấy phép hết hạn ngày 9/10/2025. Doanh nghiệp đã hai lần nộp hồ sơ đề nghị gia hạn thêm 7 tháng vào ngày 19/8/2025 và 10/2/2026. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã thẩm định, đề xuất UBND tỉnh xem xét.

Kết quả thanh tra cho thấy, tại khu vực 1, chủ đầu tư đã thi công phần lớn các hạng mục. Giá trị chi phí trực tiếp đã thực hiện theo báo cáo là hơn 4,198 tỷ đồng trên tổng số hơn 6,774 tỷ đồng, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. Chủ đầu tư đã thi công, nghiệm thu 24/38 lỗ khoan.

Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi công bố quyết định thanh tra việc chấp hành pháp luật trong hoạt động thăm dò khoáng sản phân tán, nhỏ lẻ (vàng gốc) xã Sa Loong của Công ty Cổ phần Khoáng sản Đăk Kan Tân Bình. Ảnh: TTT

Hồ sơ chưa theo kịp khối lượng thi công

Kiểm tra 24 lỗ khoan tại khu vực 1 cho thấy các vị trí cơ bản đầy đủ, đúng hồ sơ thiết kế về bố trí sơ đồ khoan thăm dò. Tuy nhiên, chỉ 3 lỗ khoan đúng chiều sâu thiết kế; 5 lỗ sâu hơn và 16 lỗ chưa đạt chiều sâu thiết kế. Mức chênh lệch từ 0,5–3m.

Tổng chiều sâu thực tế là 907m, cao hơn 18,1 m so với tổng chiều sâu 888,9 m của đề án. Thanh tra đánh giá mức tăng khoảng 2% là cơ bản phù hợp do số liệu bề mặt ban đầu mang tính giả định.

Chủ đầu tư mới cung cấp được biên bản xác nhận khối lượng khoan máy của 24 lỗ khoan. Các tài liệu như sổ mô tả chi tiết, thiết đồ, sổ thống kê và hình ảnh trước, sau thi công chưa được lập đầy đủ theo quy định.

Đối với 10 vị trí giếng đào, kết quả kiểm tra cho thấy các giếng cơ bản đúng kích thước và vị trí thiết kế nhưng đều đã được lấp lại. Việc này chưa bảo đảm theo đề án được duyệt, trong đó xác định các giếng sau nghiệm thu không lấp để phục vụ quá trình khai thác.

Theo giải trình, việc lấp giếng nhằm hoàn nguyên đất do Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 732 quản lý, bảo vệ môi trường và bảo đảm an toàn trong khu vực. Thanh tra xác định nội dung này có nguyên nhân khách quan, phù hợp điều kiện thực tế để xem xét chấp thuận.

Hạng mục dọn vét 100m lò cũ đã được thi công, cơ bản bảo đảm thiết kế và mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, một số hạng mục trắc địa, địa chất thủy văn và địa chất công trình chưa có hồ sơ nghiệm thu tổng thể hoặc chưa đủ điều kiện nghiệm thu chính thức.

Đối với công tác lấy mẫu, chủ đầu tư mới nghiệm thu 136/195 mẫu. Công tác gia công nghiệm thu 52 mẫu; phân tích 56 mẫu. Các hạng mục này chưa hoàn thành theo tiến độ do phụ thuộc vào quá trình thi công lỗ khoan và giếng đào.

Ngoài ra, doanh nghiệp báo cáo đã thực hiện hơn 355,2 triệu đồng chi phí vận chuyển, sửa đường, làm nền khoan, cấp nước, mua khay đựng mẫu và giải phóng mặt bằng. Chủ đầu tư chưa cung cấp được chứng từ chi tiết; việc lưu trữ hồ sơ, tài liệu chưa đầy đủ, thiếu chặt chẽ.

Kết luận thanh tra không xác định khoản chi trên bị thất thoát hoặc phải thu hồi. Thanh tra nhận định đây là các công việc phụ trợ, việc phát sinh chi phí để triển khai thăm dò phù hợp với thực tế.

Công tác giám sát của Liên đoàn Địa chất Đông Bắc cũng chưa sâu sát, chặt chẽ và kịp thời. Một số hạng mục đã thi công nhưng đơn vị giám sát chưa tích cực đôn đốc hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu.

Khi giấy phép hết hạn, Liên đoàn Địa chất Đông Bắc chưa kịp thời báo cáo kết quả giám sát. Đơn vị chỉ khắc phục sau khi Sở Nông nghiệp và Môi trường có văn bản yêu cầu vào tháng 1/2026.

Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Kon Tum cũ chưa kịp thời kiểm tra, đôn đốc chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ. Hồ sơ tham mưu cấp phép cũng chưa xác định rõ diện tích thăm dò thuộc trường hợp không phải thuê đất.

Đề nghị gia hạn đi kèm yêu cầu khắc phục

Thanh tra tỉnh xác định đề án chậm tiến độ do địa hình khu vực mỏ bị chia cắt, độ dốc lớn, giao thông cách trở; thời tiết không thuận lợi, mưa lũ và sạt lở kéo dài.

Bên cạnh nguyên nhân khách quan, đề án chưa dự liệu đầy đủ khó khăn về địa hình, thời tiết. Chủ đầu tư và đơn vị thi công chưa chú trọng lập hồ sơ, chứng từ đối với từng hạng mục. Công tác giám sát, kiểm tra của các đơn vị liên quan còn thiếu sâu sát.

Qua kiểm tra hiện trường, Thanh tra tỉnh chưa phát hiện dấu hiệu thăm dò ngoài ranh giới được cấp phép hoặc lợi dụng thăm dò để khai thác khoáng sản trái phép.

Các lỗ khoan, giếng đào và cửa lò cũ cơ bản đã được san lấp, đặt biển cảnh báo, căng dây phản quang và rào chắn. Dù tạm dừng thăm dò, doanh nghiệp vẫn bố trí lực lượng bảo vệ khu vực mỏ và nhà máy.

UBND xã Sa Loong chưa ghi nhận phản ánh về mất an toàn, ô nhiễm môi trường hoặc dấu hiệu lợi dụng thăm dò để khai thác khoáng sản trái phép.

Kết luận nêu rõ không có biện pháp xử lý theo thẩm quyền đã được áp dụng. Thanh tra tỉnh kiến nghị giao Sở Nông nghiệp và Môi trường căn cứ Điều 37 Nghị định số 193/2025/NĐ-CP, tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh xem xét gia hạn giấy phép thăm dò.

Nếu được gia hạn, Công ty Cổ phần Khoáng sản Đăk Kan Tân Bình phải xây dựng kế hoạch thi công chi tiết; tập trung máy móc, nhân lực và vật lực để hoàn thành khối lượng còn lại. Doanh nghiệp phải hoàn thiện hồ sơ hoàn công, trình thẩm định, công nhận trữ lượng và thực hiện thủ tục cấp phép khai thác theo quy định.

Thanh tra tỉnh đồng thời yêu cầu tăng cường giám sát, kiểm tra; xem xét xử lý vi phạm hành chính nếu có. Tập thể lãnh đạo sở và công chức Phòng Khoáng sản phải kiểm điểm, nghiêm túc rút kinh nghiệm đối với những tồn tại trong công tác tham mưu, quản lý hoạt động thăm dò vàng gốc tại Sa Loong.