Trụ sở Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi. Ảnh: MN

Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi đã ban hành kết luận thanh tra về quản lý, sử dụng ngân sách, các khoản đóng góp, thực hiện chính sách đối với giáo viên, học sinh và quản lý tài sản công tại Trường Tiểu học và THCS Phổ Hòa.

Theo kết luận thanh tra, Trường Tiểu học và THCS Phổ Hòa có quy chế chi tiêu nội bộ, công khai dự toán và quyết toán ngân sách; mở sổ sách kế toán, lập báo cáo tài chính và tổ chức tự kiểm tra. Việc lựa chọn nhà thầu thực hiện các hạng mục sửa chữa cũng được đánh giá cơ bản đúng quy định.

Thế nhưng, sai sót vẫn xảy ra tại khâu cuối cùng trước khi ngân sách được thanh toán - nghiệm thu khối lượng hoàn thành.

Đúng ở khâu lựa chọn nhà thầu, sai tại “cửa” nghiệm thu

Trong hai năm 2024-2025, Trường Tiểu học và THCS Phổ Hòa triển khai 6 hạng mục gồm: sửa chữa sân trường; sơn bên trong nhà hiệu bộ; sửa chữa mái tôn dãy 4 phòng học hai tầng và sơn lại dãy hành chính; sửa chữa tường rào, cổng trường; cải tạo phòng học thông minh và thư viện.

Kết luận thanh tra nêu rõ nhà trường đã tổ chức họp hội đồng sư phạm để thống nhất danh mục sửa chữa. Hiệu trưởng ban hành quyết định phê duyệt nhiệm vụ, dự toán theo thẩm quyền. Các hạng mục được thực hiện theo hình thức chỉ định thầu, cơ bản phù hợp với quy định của pháp luật về đấu thầu.

Tuy nhiên, quá trình kiểm tra cho thấy trường đã nghiệm thu, thanh toán cao hơn khối lượng thực tế tại cả 6 hạng mục, với tổng số tiền hơn 12 triệu đồng.

Thanh tra tỉnh xác định việc nghiệm thu chưa được đối chiếu đầy đủ với khối lượng thiết kế được duyệt để làm căn cứ thanh toán theo hợp đồng. Sai sót không chỉ xuất hiện tại một hạng mục riêng lẻ mà xảy ra ở nhiều loại công việc, qua hai năm ngân sách và liên quan đến hai đơn vị thi công.

Có tự kiểm tra, sai sót vẫn lặp lại

Kết luận thanh tra ghi nhận nhà trường đã thực hiện công khai dự toán, tình hình thực hiện và quyết toán ngân sách; mở tương đối đầy đủ các loại sổ kế toán; lập báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán và tổ chức tự kiểm tra tài chính, kế toán.

Dù vậy, công tác lập, tiếp nhận và kiểm soát chứng từ trong hai năm 2024-2025 vẫn có những hạn chế mang tính lặp lại. Một số hồ sơ mua sắm, cấp phát vật tư chưa đầy đủ thủ tục nhập kho, xuất kho, bàn giao; có trường hợp nghiệm thu, thanh lý hợp đồng hoặc xác nhận hoàn thành công việc trước khi các bên thực hiện đầy đủ nghĩa vụ.

Một số chứng từ ký nhận văn phòng phẩm, vật tư không xác lập ngày, tháng, năm; chứng từ chưa được lập kịp thời tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ kinh tế. Việc ký xác nhận của các bộ phận, cá nhân liên quan còn thiếu chặt chẽ, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu kiểm soát nội bộ.

Trong quản lý dự toán, trường từng tự điều chỉnh cơ cấu các khoản chi và điều chỉnh tăng dự toán thu, chi năm 2024 khi chưa được cơ quan chuyên môn thẩm định, cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Trường còn ban hành quyết định giao dự toán cho chính mình, trong khi thẩm quyền này thuộc cơ quan quản lý cấp trên hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Ai kiểm tra kỹ thuật khi trường không có người chuyên môn?

Theo Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi, một trong những nguyên nhân dẫn đến sai sót là nhà trường không có viên chức chuyên môn về xây dựng. Vì vậy, đơn vị gặp khó khăn, lúng túng khi tổ chức duy tu, sửa chữa cơ sở vật chất; hồ sơ chưa được lập đầy đủ, chặt chẽ; công tác nghiệm thu chưa phản ánh chính xác khối lượng thực tế.

Đáng chú ý, việc bố trí một cá nhân kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ liên quan đến lập đề xuất, tổ chức thực hiện, nghiệm thu, quản lý và thanh quyết toán chưa bảo đảm nguyên tắc phân công rõ trách nhiệm giữa các khâu. Cách tổ chức này làm giảm khả năng kiểm tra chéo, ảnh hưởng đến tính khách quan, minh bạch trong quản lý tài chính.

Kết luận thanh tra xác định hiệu trưởng chịu trách nhiệm của người đứng đầu, chủ tài khoản; kế toán chịu trách nhiệm tham mưu về quản lý tài chính, kế toán. Chủ tịch UBND phường Đức Phổ được yêu cầu tổ chức kiểm điểm trách nhiệm của hiệu trưởng trong thời kỳ 2024-2025; hiệu trưởng phải làm rõ trách nhiệm các cá nhân liên quan và xây dựng kế hoạch khắc phục.

Tổng số tiền phải thu hồi qua thanh tra là hơn 15,8 triệu đồng, gồm tiền thanh toán vượt khối lượng và khoản chi bồi dưỡng không đúng đối tượng. Đến thời điểm ban hành kết luận, số tiền này đã được nộp đầy đủ vào ngân sách nhà nước.

Giá trị thu hồi không lớn, nhưng vụ việc cho thấy quy trình chỉ có ý nghĩa khi từng khâu được thực hiện thực chất và có sự kiểm tra độc lập. Khi trường học không có nhân sự chuyên môn xây dựng, còn một cá nhân tham gia quá nhiều công đoạn, những biểu mẫu và chữ ký đầy đủ trên giấy chưa đủ bảo đảm khối lượng thanh toán đúng với thực tế.