Bí thư Đảng uỷ, Tổng Thanh tra Chính phủ Đoàn Hồng Phong. Ảnh: Huy Trần

Từ yêu cầu thực tiễn đến quyết sách mang tính đột phá

Thực tiễn nhiều năm cho thấy, bên cạnh những đóng góp quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và xây dựng, chỉnh đốn Đảng, công tác thanh tra vẫn còn tồn tại những hạn chế, đặc biệt là tình trạng chậm ban hành kết luận thanh tra.

Xuất phát từ yêu cầu đó, ngày 22/7/2022, Ban Cán sự Đảng Thanh tra Chính phủ (nay là Ban Thường vụ Đảng uỷ) đã ban hành Nghị quyết số 45-NQ/BCSĐ về lãnh đạo, chỉ đạo nâng cao chất lượng và tiến độ ban hành kết luận thanh tra. Nghị quyết thể hiện rõ quan điểm xuyên suốt: Đổi mới phương pháp, cách thức lãnh đạo, chỉ đạo; xác định rõ trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức liên quan đến việc tổ chức thực hiện các cuộc thanh tra; phòng ngừa, ngăn chặn từ sớm, từ xa đối với vi phạm cũng như kịp thời xử lý sai phạm trong công tác thanh tra.

Nghị quyết số 45 không chỉ nhằm khắc phục những hạn chế trước mắt, mà còn hướng tới mục tiêu căn cơ, lâu dài: Tiến tới chấm dứt tình trạng kết luận thanh tra ban hành chậm, kém chất lượng; nâng tầm kết luận thanh tra trở thành cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành, hoàn thiện thể chế và xử lý vi phạm.

Đại biểu biểu quyết tại Đại hội Đảng bộ Thanh tra Chính phủ lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030 (ngày 16/8/2025). Ảnh: Huy Trần

Khắc phục chậm ban hành kết luận thanh tra

Từ tinh thần chỉ đạo quyết liệt của Nghị quyết số 45, chất lượng các báo cáo kết quả và kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ từng bước được nâng lên. Các kết luận thanh tra ngày càng bảo đảm tính khách quan, chính xác, toàn diện, đánh giá đúng tính chất, mức độ vi phạm; làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan; kiến nghị xử lý có căn cứ, khả thi và đúng pháp luật.

Đánh giá trong Báo cáo số 895/BC-CP ngày 10/10/2025 của Chính phủ cho thấy, công tác đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra tiếp tục có chuyển biến tích cực, nhất là trong triển khai Kế hoạch của Thủ tướng Chính phủ thực hiện Kết luận số 77-KL/TW của Bộ Chính trị về Đề án 153 - phương án tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án, đất đai trong các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại một số địa phương. Báo cáo cũng nhận định, việc tổ chức Hội nghị sơ kết thực hiện Kết luận số 77-KL/TW và Nghị quyết số 170/2024/QH15 của Quốc hội đã góp phần tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động, nâng cao hiệu lực của các kết luận thanh tra đã ban hành.

Theo báo cáo, đến nay tình trạng chậm ban hành kết luận thanh tra cơ bản được khắc phục. Ý thức trách nhiệm, đạo đức công vụ và kỹ năng nghề nghiệp của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ngành Thanh tra được nâng lên rõ rệt, tạo nền tảng cho những kết quả tích cực, bền vững hơn của ngành trong giai đoạn vừa qua.

Đại biểu dự Hội nghị tổng kết công tác Đảng năm 2025 và triển khai phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 (ngày 12/12/2025). Ảnh: Huy Trần

Chuyển biến thực chất

Một trong những điểm nhấn của Nghị quyết số 45 là gắn chặt tiến độ, chất lượng kết luận thanh tra với trách nhiệm chính trị và trách nhiệm cá nhân. Tiến độ, chất lượng cuộc thanh tra trở thành tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, là căn cứ thực hiện công tác tổ chức cán bộ, từ quy hoạch, đào tạo đến bổ nhiệm, khen thưởng, kỷ luật.

Tinh thần xuyên suốt là không có “vùng cấm”, không có ngoại lệ trong xử lý vi phạm. Trường hợp để xảy ra vi phạm trong quá trình thanh tra, trách nhiệm trước hết thuộc về trưởng đoàn thanh tra, tiếp đến là thủ trưởng đơn vị chủ trì, người ra quyết định thanh tra và các cá nhân liên quan. Quan điểm chỉ đạo này giúp phòng ngừa từ sớm, từ xa các biểu hiện tiêu cực trong hoạt động thanh tra.

Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 45, công tác xây dựng chương trình, kế hoạch thanh tra được đổi mới theo hướng trọng tâm, trọng điểm, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, hạn chế chồng chéo, trùng lặp. Nội dung thanh tra tập trung vào các lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tiêu cực và những vấn đề dư luận xã hội quan tâm.

Năm 2025, Thanh tra Chính phủ triển khai Kế hoạch thanh tra và các cuộc thanh tra đột xuất theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương và Thủ tướng Chính phủ, tập trung vào nhiều vụ việc lớn, phức tạp, như Dự án Nhà máy Xi măng Quang Sơn; quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ các công ty nông, lâm nghiệp; Dự án cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức…

Cùng với đó, Thanh tra Chính phủ tiếp tục hoàn thiện thể chế về thanh tra, cụ thể hóa trách nhiệm trong tổ chức, hoạt động của đoàn thanh tra, giám sát, thẩm định kết luận thanh tra; đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng, ứng dụng công nghệ, từng bước chuẩn hóa đội ngũ thanh tra viên.

Từ tinh thần chỉ đạo của Nghị quyết số 45 đến những kết quả đạt được trong thời gian qua đã cho thấy sự chuyển biến thực chất trong tổ chức công tác thanh tra. Do đó, việc tiếp tục thực hiện nghiêm Nghị quyết số 45 là yêu cầu xuyên suốt nhằm nâng cao chất lượng kết luận thanh tra và hiệu lực quản lý Nhà nước.