Công tác thanh tra ở Gia Lai có nhiều chuyển biến rõ nét. Ảnh: Hoàng Phúc

Phát hiện nhiều sai phạm, thực hiện kết luận hiệu quả hơn

Từ ngày 1/7/2025 đến ngày 30/6/2026, Thanh tra tỉnh Gia Lai đã tiến hành 34 cuộc thanh tra, gồm 5 cuộc chuyển tiếp từ trước ngày 1/7/2025 và 29 cuộc triển khai trong kỳ. Trong đó, 24 cuộc nằm trong kế hoạch và 10 cuộc đột xuất theo chỉ đạo của Thanh tra Chính phủ và Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai. Qua thanh tra, cơ quan chức năng phát hiện vi phạm về kinh tế hơn 57,6 tỷ đồng và 1.405.511 m² đất các loại.

Từ những sai phạm được phát hiện, Thanh tra tỉnh Gia Lai kiến nghị thu hồi về ngân sách Nhà nước hơn 18,2 tỷ đồng; kiến nghị xử lý khác về kinh tế hơn 39,4 tỷ đồng (gồm các nội dung như ghi thu, ghi chi, giảm trừ quyết toán, hoàn chỉnh hồ sơ, chứng từ, chấn chỉnh công tác quản lý và chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để tiếp tục làm rõ theo quy định).

Cùng với yêu cầu khắc phục sai phạm về kinh tế, đất đai, Thanh tra tỉnh Gia Lai còn kiến nghị kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với nhiều tập thể, cá nhân có liên quan. Đặc biệt, Thanh tra tỉnh Gia Lai chuyển hồ sơ 2 vụ việc, với 5 đối tượng sang cơ quan điều tra để xử lý theo quy định.

Một thay đổi tích cực khác là công tác theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận thanh tra đã diễn ra thường xuyên, hiệu quả hơn. Trong kỳ, Thanh tra tỉnh Gia Lai theo dõi, đôn đốc việc thực hiện 31 kết luận thanh tra đã có hiệu lực, với tổng số vi phạm kinh tế và đất đai tương ứng với số liệu được phát hiện qua thanh tra.

Đến thời điểm ngày 30/6/2026, các tổ chức, cá nhân đã nộp hơn 15,1 tỷ đồng trên tổng số hơn 18,2 tỷ đồng phải thu hồi, đạt 83,33%; xử lý khác về kinh tế hơn 27 tỷ đồng và 137.990 m² đất. Đồng thời, 122 tập thể và 40 cá nhân đã được tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm; 2 vụ việc, với 5 đối tượng đã hoàn tất việc chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra.

Thanh tra tỉnh Gia Lai đánh giá, kết luận thanh tra không chỉ dừng ở việc chỉ ra sai phạm mà đang được đẩy mạnh theo hướng theo dõi đến cùng quá trình xử lý, khắc phục. Ngay sau khi kết luận thanh tra được ban hành và Chủ tịch UBND tỉnh quyết định xử lý, Thanh tra tỉnh Gia Lai đều có văn bản yêu cầu các tổ chức, cá nhân liên quan khẩn trương triển khai thực hiện.

Tuy nhiên, cũng theo đánh giá của Thanh tra tỉnh Gia Lai, việc thực hiện kết luận thanh tra vẫn còn những điểm nghẽn. Trong đó, một số kiến nghị, nhất là thu hồi tiền, chưa được thực hiện dứt điểm. Nguyên nhân được xác định có cả yếu tố khách quan khi một số cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp đã giải thể, chấm dứt hoạt động; một số cá nhân đã chết, nghỉ hưu, nghỉ công tác, chuyển nơi cư trú hoặc gặp khó khăn trong cuộc sống.

Thanh tra tỉnh Gia Lai có nhiều thay đổi tích cực sau một năm thực hiện Luật Thanh tra 2025. Ảnh/Thanh tra tỉnh Gia Lai

Tăng kiểm soát quyền lực, giảm chồng chéo, đẩy mạnh số hóa

Một trong những thay đổi đáng chú ý sau khi Luật Thanh tra năm 2025 được áp dụng là việc trách nhiệm của từng chủ thể trong đoàn thanh tra được xác định rõ hơn. Thành viên đoàn thanh tra chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực, khách quan đối với nội dung thuộc nhiệm vụ được giao. Trưởng đoàn chịu trách nhiệm tổ chức, chỉ đạo hoạt động của đoàn. Người ra quyết định thanh tra thực hiện việc chỉ đạo, kiểm tra, giám sát và ban hành kết luận thanh tra.

Cơ chế kiểm soát quyền lực cũng được tăng cường thông qua giám sát hoạt động đoàn thanh tra và thẩm định dự thảo kết luận thanh tra. Từ ngày 1/7/2025 đến 30/6/2026, Thanh tra tỉnh Gia Lai ban hành 35 quyết định thành lập tổ giám sát hoạt động thanh tra.

Qua giám sát, các đoàn thanh tra được đánh giá tuân thủ phạm vi, đối tượng và nội dung theo quyết định thanh tra, kế hoạch được phê duyệt; không phát sinh hiện tượng lạm quyền hay đơn thư phản ánh, tố cáo về các hành vi bị nghiêm cấm.

Thanh tra tỉnh Gia Lai đã thẩm định 35 dự thảo kết luận thanh tra. Qua đó, nhiều vấn đề về căn cứ pháp lý, việc xác định hành vi, áp dụng văn bản pháp luật và phân định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân được phát hiện để yêu cầu rà soát, chỉnh sửa trước khi ban hành. Đây là khâu góp phần nâng chất lượng kết luận, hạn chế sai sót và tăng tính khách quan, chặt chẽ của hoạt động thanh tra.

Cùng với kiểm soát quyền lực, việc xây dựng kế hoạch thanh tra cũng chuyển theo hướng chủ động rà soát, phối hợp để hạn chế trùng lặp với hoạt động kiểm toán, kiểm tra. Qua thực tế, cơ bản không xảy ra tình trạng thanh tra, kiểm tra trùng lặp kéo dài hoặc gây ảnh hưởng không cần thiết đến hoạt động bình thường của đối tượng.

Một điểm tích cực khác là chuyển đổi số được đưa sâu hơn vào hoạt động thanh tra. Thanh tra tỉnh Gia Lai đã tăng cường trao đổi, xử lý văn bản trên môi trường điện tử, sử dụng chữ ký số, hệ thống quản lý văn bản và từng bước ứng dụng công nghệ trong quản lý hồ sơ, theo dõi thực hiện kết luận, tổng hợp, báo cáo và số hóa hồ sơ, tài liệu thanh tra.

Nhìn tổng thể, sau một năm thực hiện Luật Thanh tra năm 2025, công tác thanh tra ở Gia Lai đang chuyển mạnh từ cách làm thiên về phát hiện sai phạm sang yêu cầu đồng thời bảo đảm chất lượng kết luận, kiểm soát quyền lực, hạn chế chồng chéo và nâng cao hiệu quả khắc phục sau thanh tra. Những thay đổi này tạo nền tảng để hoạt động thanh tra ngày càng công khai, chặt chẽ, hiệu quả và phù hợp với yêu cầu quản lý trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.