Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh phát biểu tại Hội nghị. Ảnh NG

Bước đi bài bản, phù hợp

Phát biểu khai mạc hội nghị, Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Võ Thành Thống cho biết: Nhờ sự quan tâm giúp đỡ của Ban Chỉ đạo Tổng kết 10 năm thực hiện Luật phòng, chống tham nhũng, đặc biệt là cá nhân Tổng Thanh tra Huỳnh Phong Tranh với vai trò Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo tổng kết, đến nay địa phương đã hoàn chỉnh báo cáo đánh giá kết quả thực hiện chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong thực hiện phòng, chống tham nhũng đúng mục đích, yêu cầu của Ban Chỉ đạo và Thanh tra Chính phủ.

Thời gian qua, UBND TP. Cần Thơ đã quán triệt và thực hiện nghiêm túc quy định pháp luật, với nhiều giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, từng bước nâng cao niềm tin của nhân dân vào quyết tâm của hệ thống chính trị đối với công tác này.

Thực tiễn kinh tế- xã hội đã cho thấy tình hình tham nhũng diễn biến theo chiều hướng tinh vi về thủ đoạn, phức tạp về quy mô có thể xảy ra trên hầu hết các lĩnh vực như: Quản lý sử dụng tài nguyên đất đai; quản lý, sử dụng ngân sách, vốn và tài sản nhà nước; đầu tư xây dựng cơ bản; quá trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước. Tham nhũng không chỉ gây thất thoát nghiêm trọng về kinh tế mà hơn cả chính là gây xói mòn lòng tin của mọi tầng lớp nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước.

Vì vậy trong 10 năm qua, mặc dù có nhiều thuận lợi và khó khăn đan xen nhưng với sự phấn đấu nỗ lực quyết tâm cao, UBND Thành phố đã chỉ đạo các cấp, các ngành triển khai thực hiện chương trình công tác phòng, chống tham nhũng trên địa bàn thành phố đạt được nhiều kết quả quan trọng.

Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Võ Thành Thống khẳng định về quyết tâm phòng, chống tham nhũng. Ảnh NG

 Thừa ủy quyền của lãnh đạo địa phương, Chánh Thanh tra TP. Cần Thơ Võ Văn Chính đã báo cáo kết quả tổng kết 10 năm thực hiện Luật phòng, chống tham nhũng từ tháng 6/2006 đến tháng 8/2015. Theo đó, UBND Thành phố luôn xác định công tác phòng, chống tham nhũng trong giai đoạn hiện nay là đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội, quốc phòng, an ninh của Thành phố trong suốt giai đoạn thực hiện Chiến lược Quốc gia về phòng, chống tham nhũng đến năm 2020 và cả những năm tiếp theo. 

Thành ủy, UBND Thành phố luôn trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo các cấp, các ngành thường xuyên quan tâm thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí trên nhiều lĩnh vực quản lý góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo được niềm tin của quần chúng nhân dân trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng. 

Các cơ quan, tổ chức, đơn vị trong thành phố đã tổ chức tốt việc triển khai Luật phòng, chống tham nhũng và các văn bản có liên quan về phòng, chống tham nhũng; xây dựng chương trình, kế hoạch thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng; nâng cao chất lượng hiệu quả công tác quản lý, điều hành của cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Chánh Thanh tra TP. Cần Thơ Võ Văn Chính trình bày báo cáo 10 năm thực hiện Luật phòng, chống tham nhũng. Ảnh NG

Công tác rà soát văn bản quy phạm pháp luật được các cơ quan, đơn vị, địa phương quan tâm thường xuyên và thực hiện nghiêm túc. Công tác tuyên truyền có sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị khá đồng bộ; nhiều hình thức tuyên truyền phong phú, linh hoạt và được áp dụng phù hợp với từng đối tượng, từng điều kiện, hoàn cảnh cụ thể đạt hiệu quả cao. 

Các cơ quan, đơn vị, địa phương đã tăng cường và nâng cao chất lượng trong công tác quản lý, điều hành, công tác thanh tra, kiểm tra; đề ra nhiều biện pháp, giải pháp tích cực nhằm hạn chế các điều kiện tham nhũng và ngăn ngừa các hành vi tham nhũng.

Công tác xử lý đơn thư tố cáo liên quan đến hành vi tham nhũng, người có hành vi tham nhũng cũng được các cơ quan, đơn vị có thẩm quyền, các địa phương tiến hành khá nhanh chóng, nghiêm túc; việc xử lý nghiêm minh, đúng pháp luật. Thực hiện chuyển đổi vị trí công tác, bố trí cán bộ, công chức đúng quy định pháp luật.

Đối với những cơ quan, ban ngành đầu mối tiếp xúc giải quyết công việc của nhân dân đã công khai và đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm phiền hà, tiết kiệm chi phí, được nhân dân đồng tình ủng hộ, nhất là trong lĩnh vực hộ tịch, hộ khẩu, xây dựng, thuế, đất đai, cấp phép kinh doanh... 

Việc công khai minh bạch về tài sản, thu nhập, việc mua sắm, sử dụng trang thiết bị, chi tiêu nội bộ trong cơ quan, đơn vị đều được thực hiện công khai. Qua triển khai các chủ trương, Nghị quyết của Đảng, các văn bản pháp luật, nhận thức của các cấp, các ngành, cán bộ, đảng viên và nhân dân về công tác phòng, chống tham nhũng; tính tiên phong, gương mẫu của tổ chức đảng, đảng viên, cán bộ, công chức, viên chức trong phòng, chống tham nhũng được nâng lên rõ nét.

Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống tham nhũng được các cấp quan tâm thực hiện tích cực hơn bằng nhiều kênh thông tin với nhiều hình thức phong phú.

Công tác phòng, chống tham nhũng nhận được sự giám sát chặt chẽ của Đoàn Đại biểu quốc hội và Hội đồng nhân dân thành phố thông qua các kỳ họp Hội đồng nhân dân thành phố. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể tăng cường công tác phối hợp và giám sát các hoạt động phòng, chống tham nhũng, đề cao trách nhiệm đoàn thể trong công tác tuyên truyền vận động nhân dân tích cực tham gia giám sát phát hiện và tố giác tham nhũng.

Các cấp, các ngành đã triển khai 522 cuộc thanh tra, kiểm tra, (trong đó có 233 cuộc thanh tra và 289 cuộc kiểm tra) về thực hiện các quy định về phòng, chống tham nhũng. Qua thanh tra, kiểm tra đã kiến nghị nộp vào ngân sách Nhà nước 17,6 tỷ đồng, đã thu nộp 8,5 tỷ đồng; kiến nghị kiểm điểm trách nhiệm 22 tập thể và 36 cá nhân.

Cơ quan điều tra hai cấp đã khởi tố 42 vụ, 77 bị can. Tài sản tham nhũng được phát hiện 23,78 tỷ  đồng, đã thu hồi 6,23 tỷ đồng, chưa khắc phục 17,55 tỷ đồng. Viện Kiểm sát nhân dân hai cấp đã truy tố 41 vụ, 68 bị can. Tòa án nhân dân hai cấp xét xử 37 vụ, 59 bị cáo.

Các tổ chức chính trị xã hội, tổ chức xã hội và các cơ quan thông tấn, báo chí đã phối hợp thực hiện tốt trách nhiệm trong công tác đấu tranh chống tham nhũng, góp phần tích cực vào công tác phòng ngừa và đấu tranh phê phán các hành vi tiêu cực, tham nhũng, lãng phí bị xã hội lên án.

Bên cạnh đó, cũng kịp thời nêu những tấm gương cá nhân điển hình, tiên tiến trong thực thi công vụ; người tốt, việc tốt trong xã hội, phản ánh đúng, chính xác tình hình phát triển kinh tế, chính trị, xã hội, những đổi thay tích cực trong công tác đấu tranh ngăn ngừa và cương quyết đấu tranh, xử lý tiêu cực, tham nhũng, góp phần tích cực vào việc củng cố lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước ở địa phương trong công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng.

Những bất cập từ thực tiễn

Bên cạnh những kết quả đạt được, báo cáo của UBND TP. Cần Thơ, cũng như các tham luận của một số Sở ngành tại Hội nghị cũng  thẳng thắn thừa nhận công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý tham nhũng thời gian qua vẫn còn nhiều hạn chế so với yêu cầu và kỳ vọng của nhân dân. Đó là chưa hoàn thiện thể chế về phòng, chống tham nhũng, công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu; cán bộ, công chức, viên chức, người dân tố cáo các hành vi tham nhũng còn ít.

Việc xử lý hành vi tham nhũng ở một số vụ việc có biểu hiện nương nhẹ, còn tình trạng lạm dụng để xử lý kỷ luật, xử lý hành chính thay cho việc khởi tố vụ án, khởi tố bị can theo quy định của pháp luật.Trong khi đó, tham nhũng có thể xảy ra trên nhiều lĩnh vực, nhiều cấp, nhiều ngành.

Tham nhũng xảy ra kể cả trong các cơ quan bảo vệ pháp luật, là những cơ quan thực thi pháp luật, công bằng xã hội… một số cán bộ, công chức và người dân coi việc hối lộ cho công chức và việc công chức nhận hối lộ khi giải quyết công việc là chuyện bình thường. Tình trạng tham nhũng “vặt” tuy thiệt hại không lớn, có khi chỉ một vài triệu đồng nhưng khiến cho người dân vô cùng bức xúc.

Hàng loạt nguyên nhân cũng đã được các đại biểu phân tích, làm rõ để đánh giá đúng hiện trạng phòng, chống tham nhũng như: Sự quản lý lỏng lẻo về tổ chức, công việc, con người tạo kẻ hở để mầm mống tham nhũng, tiêu cực và các loại tội phạm xảy ra.

Việc thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng tại một số cơ quan, đơn vị còn chưa nghiêm túc, mang tính hình thức, việc giám sát, kiểm tra chưa được thực hiện thường xuyên; hầu hết cán bộ, công chức thực hiện chức năng phòng, chống tham nhũng tại các đơn vị đều kiêm nhiệm nên việc nắm tình hình và phát hiện tội phạm tham nhũng còn hạn chế, chưa kịp thời. Thủ tục hành chính có lĩnh vực còn phức tạp, cơ chế ra quyết định và chịu trách nhiệm không rõ ràng là những yếu tố hàng đầu làm tăng nguy cơ tham nhũng.

Tham nhũng là hành vi của những người lạm dụng chức vụ, quyền hạn hoặc cố ý làm trái pháp luật để phục vụ cho lợi ích cá nhân tinh vi khó phát hiện; việc thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng tại một số cơ quan, tổ chức, đơn vị chưa được phân định rõ ràng.

Nhiều tập thể, cá nhân TP. Cần Thơ được khen thưởng về thành tích trong phòng, chống tham nhũng. Ảnh NG

Để đảm bảo thực hiện thắng lợi mục tiêu ngăn chặn và từng bước đẩy lùi tham nhũng, UBND TP. Cần Thơ kiến nghị  nhiều nội dung như: Sửa đổi, bổ sung Luật phòng, chống tham nhũng cần quy định các Điều, khoản, cụ thể hơn để xử lý các hành vi tham nhũng của cơ quan, đơn vị, tổ chức có sử dụng pháp nhân, có vốn Nhà nước, hoặc tư nhân. 

Luật phòng, chống tham nhũng sửa đổi cần quy định cụ thể tất cả các nguồn thu, chi của một số đối tượng có chức vụ, có hình thức xử lý đối với người đứng đầu cơ quan, đơn vị, tổ chức đã làm hết trách nhiệm, các biện pháp phòng, chống tham nhũng nhưng vẫn để xảy ra tham nhũng, hoặc người đứng đầu cơ quan, đơn vị, tổ chức không làm hết trách nhiệm, các biện pháp phòng, chống tham nhũng.

Bổ sung thêm biện pháp hữu hiệu để ngăn chặn đẩy lùi tình trạng tham nhũng mang tính chất lợi ích nhóm, lợi dụng xây dựng về cơ chế chính sách để vụ lợi. Cần có một cơ quan chuyên trách phòng, chống tham nhũng độc lập do Trung ương quản lý. 

Có biện pháp ngăn chặn kịp thời, chế tài định giá để thanh lý ngay từ giai đoạn điều tra số tài sản đó. Vì theo như Luật hiện nay quy định khi bản án có hiệu lực thì mới được thanh lý tài sản do vậy thời gian xét xử kéo dài tài sản đã bị hư hỏng hoặc phân tán gây thất thoát lớn tài sản thu hồi cho nhà nước. 

Tăng cường cải cách hành chính, kiên quyết loại bỏ bất cập về thể chế. Hoàn thiện cải cách chính sách tiền lương, phụ cấp để cán bộ, công chức, viên chức chủ yếu sống bằng lương và có mức thu nhập tương đương mức thu nhập khá trong xã hội để họ yên tâm công tác. 

Có chế độ đãi ngộ tương xứng, đi kèm trách nhiệm rõ ràng đối với cán bộ, công chức, viên chức trong cơ quan chuyên trách phòng, chống tham nhũng. Tiếp tục kiện toàn và nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của các đơn vị chuyên trách về phòng, chống tham nhũng và các cơ quan có thẩm quyền trong phòng, chống tham nhũng thông qua học tập kinh nghiệm và hội thảo.

Định hướng trong thời gian tới

Phát biểu tại Hội nghị, Tổng Thanh tra Huỳnh Phong Tranh đã đánh giá cao nội dung tổng kết 10 năm Luật phòng, chống tham nhũng của UBND TP. Cần Thơ với 4 lĩnh vực nổi bật từ chỉ đạo, triển khai, tuyên truyền tạo nhận thức chung, phòng ngừa, phát hiện, xử lý, thu hồi tài sản, giám sát của xã hội. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của nhân dân, công tác phòng, chống tham nhũng của TP. Cần Thơ đã có những bước tiến quan trọng, nhiều bước đi bài bản.

Các giải pháp phòng ngừa tham nhũng được thực hiện đồng bộ, nhất là việc công khai minh bạch hoạt động trong bộ máy nhà nước, cải cách thủ tục hành chính, quản lý, sử dụng tài sản công, kê khai minh bạch tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức…đã có tác dụng tích cực góp phần hạn chế tình trạng tham nhũng. Những mô hình phù hợp, kinh nghiệm thực tiễn của địa phương, cũng như 9 kiến nghị của địa phương là cơ sở quan trọng để Ban Chỉ đạo tổng kết, đánh giá nhằm xây dựng, hoàn thiện thể chế phòng, chống tham nhũng trong tình hình mới.

Ghi nhận những kết quả này, Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh khẳng định: Công tác phòng, chống tham nhũng là một trong những lĩnh vực nhạy cảm, khá phức tạp, đòi hỏi trách nhiệm của thủ trưởng, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị và các cơ sở tại địa phương luôn thể hiện với tinh thần trách nhiệm cao trong việc thanh tra, kiểm tra, giám sát và tổ chức thực hiện tốt các giải pháp phòng, ngừa tham nhũng ở đơn vị mình quản lý, phụ trách. Kết quả thực hiện công tác này trên địa bàn TP. Cần Thơ thời gian qua đã có nhiều điểm sáng khi không ít cơ quan, tổ chức, đơn vị ở những lĩnh vực nhạy cảm đã tích cực, mạnh dạn đấu tranh với tiêu cực, nói không với tham nhũng nhưng.

Những kết quả đã đạt được, có cơ sở để nhận định rằng, sau 10 năm thực hiện Luật phòng, chống tham nhũng, TP. Cần Thơ đã ngăn chặn, kiềm chế được tham nhũng trên một số lĩnh vực và đang tiếp tục nỗ lực để thực hiện bằng được mục tiêu ngăn chặn, từng bước đẩy lùi tình trạng tham nhũng trên các lĩnh vực đời sống xã hội.

Trong thời gian chờ Luật phòng chống tham nhũng sửa đổi có hiệu lực năm 2017, Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh đề nghị UBND TP. Cần Thơ cùng các cơ quan chuyên môn thực hiện tốt các nội dung sau nhằm bảo đảm yêu cầu của Ban Chỉ đạo tổng kết:

Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao ý thức trách nhiệm của đảng viên, cán bộ, công chức và nhân dân về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật về quản lý kinh tế, xã hội như: Quản lý sử dụng đất đai, đầu tư xây dựng cơ bản, mua sắm tài sản công, thu chi ngân sách…đều công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan, đơn vị.

Nâng cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, tổ chức, đơn vị; phát huy tốt vai trò giám sát, phản biện của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể trong công tác phòng, chống tham nhũng, đặc biệt là hoạt động của cơ quan truyền thông báo chí. Đẩy mạnh hiệu lực, hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra, điều tra, truy tố, xét xử hành vi tham nhũng, từ  đó tạo tính nghiêm minh thực thi pháp luật về phòng, chống tham nhũng ngày càng hiệu quả, thiết thực.

Đổi mới công tác cán bộ, xây dựng rõ chế độ, trách nhiệm, tiêu chuẩn cho từng loại cán bộ, công chức, cơ chế tuyển dụng, bổ nhiệm, đề bạt rõ ràng và có kế hoạch, cơ chế kiểm soát chặt chẽ hoạt động của cán bộ, công chức; từ đó áp dụng chế độ khen thưởng, kỷ luật nghiêm minh, công bằng, thực hiện công khai hoá việc quy hoạch, bổ nhiệm, luân chuyển, tuyển dụng cán bộ, công chức cũng như việc xử lý, kỷ luật nghiêm cán bộ, công chức khi vi phạm pháp luật.

Phải thực hiện tốt cơ chế bảo vệ người tố cáo tham nhũng, công khai với nhân dân kết quả phòng, chống tham nhũng trên cả hai mặt, để đảm bảo cho công tác phòng, chống tham nhũng được thực hiện một cách triệt để, đạt hiệu quả cao, đúng hướng, huy động được sự tham gia của cả hệ thống chính trị và nhân dân, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP. Cần Thơ, giữ vững niềm tin của nhân dân vào quyết tâm chính trị của Đảng bộ, sự lãnh đạo của chính quyền địa phương.

Ngọc Giang