Đoàn công tác của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia thăm quan, trao đổi về sản xuất và quản lý mã số vùng trồng tại Đắk Lắk. Ảnh: N.Giàu

Gỡ “nút thắt” từ mã số vùng trồng

Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP, ban hành ngày 31/7/2026, quy định đơn giản hóa thủ tục hành chính về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Nghị quyết điều chỉnh, bổ sung một số quy định tại Nghị định 38/2026/NĐ-CP, theo hướng giảm thủ tục, đẩy mạnh số hóa, phân cấp và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Theo quy định mới, việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói được thực hiện trên môi trường mạng theo nguyên tắc tổ chức, cá nhân tự khai, tự chịu trách nhiệm. Hồ sơ được nộp qua Cổng Dịch vụ công quốc gia đến UBND cấp xã nơi có vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói. Với những trường hợp không đăng ký xuất khẩu vào thị trường yêu cầu mã số, thời gian giải quyết không quá 3 ngày làm việc; trường hợp đăng ký xuất khẩu vào thị trường có yêu cầu về mã số, thời gian giải quyết không quá 10 ngày làm việc.

Những thay đổi này được kỳ vọng tháo gỡ một trong những điểm nghẽn lớn nhất của ngành hàng sầu riêng hiện nay, nhất là tại các địa phương có diện tích sản xuất lớn như Đắk Lắk.

Sầu riêng Đắk Lắk đang vào vụ thu hoạch. Ảnh: N.Giàu

Đắk Lắk hiện có hơn 41.000 ha sầu riêng, trong đó khoảng 30.000 ha cho thu hoạch trong niên vụ 2026, sản lượng dự kiến gần 500.000 tấn. Năm 2025, sản lượng sầu riêng của tỉnh đạt hơn 440.000 tấn và kim ngạch xuất khẩu khoảng 1,1 tỷ USD.

Quy mô sản xuất lớn khiến yêu cầu về quản lý vùng trồng, kiểm soát chất lượng và tổ chức chuỗi ngày càng cấp thiết. Trước khi Nghị quyết 36 được ban hành, đây cũng là những vấn đề khiến địa phương lo ngại khi bước vào vụ thu hoạch mới.

Kịp thời tháo gỡ những vướng mắc từ thực tế

Bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk chia sẻ, việc Chính phủ ban hành Nghị quyết 36 trong thời gian ngắn là một nỗ lực đáng ghi nhận, bởi nghị quyết đã kịp thời xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện Nghị định 38.

Theo bà Thủy, điều đáng chú ý là chính sách mới không chỉ tác động đến riêng Đắk Lắk mà ảnh hưởng đến người sản xuất trên cả nước. Địa phương vì vậy xác định trách nhiệm lớn nhất hiện nay là nhanh chóng đưa Nghị quyết 36 vào thực tiễn.

Ngay sau khi nghị quyết được ban hành, Đắk Lắk đã tổ chức tập huấn cho các xã, phường; đồng thời xây dựng kế hoạch triển khai, trong đó dự kiến thực hiện “chiến dịch 30 ngày đêm” nhằm tập trung chuẩn hóa, hoàn thiện mã số vùng trồng sầu riêng.

Bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk chia sẻ về sầu riêng. Ảnh: N.Giàu

Theo bà Đặng Thị Thủy, đây không đơn thuần là câu chuyện giải quyết thủ tục hành chính. Khi mã số vùng trồng được chuẩn hóa, quy trình sản xuất cũng phải được chuẩn hóa, từ đó hình thành chuỗi sản xuất minh bạch và nâng cao trách nhiệm của từng chủ thể.

Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng với Đắk Lắk khi diện tích sầu riêng lớn, địa bàn rộng, trong khi lực lượng cán bộ chuyên ngành còn hạn chế. Việc phân cấp, số hóa và đơn giản hóa thủ tục theo Nghị quyết 36 được kỳ vọng giúp giảm áp lực cho cơ quan quản lý, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.

“Chính phủ hành động”, rút ngắn quy trình

Từ góc độ khuyến nông, ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho rằng, những bất cập trong quá trình thực hiện Nghị định 38 đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường kịp thời nhận diện và phối hợp với các địa phương xử lý.

Theo ông Thanh, việc Chính phủ nhanh chóng ban hành Nghị quyết 36 cho thấy tinh thần “Chính phủ hành động”, rút ngắn quy trình để trực tiếp giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Ngay sau khi nghị quyết được ban hành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức tập huấn, hướng dẫn các địa phương triển khai.

Tuy nhiên, ông Thanh lưu ý, cấp mã số vùng trồng chỉ là bước đầu. Điều quan trọng hơn là phải duy trì được quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng và có lực lượng đồng hành thường xuyên với nông dân.

“Mã số vùng trồng phải có quy trình kỹ thuật, phải có người đồng hành cùng người sản xuất”, ông Thanh nhấn mạnh.

Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia chia sẻ về Nghị quyết số 36 của Chính phủ. Ảnh: N.Giàu

Theo ông Lê Quốc Thanh, lực lượng khuyến nông cấp xã cần trở thành lực lượng nòng cốt trong quá trình này. Không chỉ hỗ trợ người dân hoàn thiện thủ tục đăng ký mã số trên môi trường điện tử, cán bộ khuyến nông còn phải nắm chắc các yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn của từng thị trường để hướng dẫn nông dân sản xuất phù hợp.

Bởi nếu người dân muốn xuất khẩu sầu riêng sang một thị trường cụ thể, mã số vùng trồng mới chỉ là một điều kiện. Sau đó còn phải đáp ứng quy trình canh tác, kiểm soát dư lượng, truy xuất nguồn gốc, tổ chức liên kết sản xuất và kết nối với doanh nghiệp.

“Có mã số vùng trồng chỉ là một điều kiện. Sau đó phải áp dụng quy trình như thế nào, tổ chức liên kết ra sao, tham gia vào chuỗi thế nào, tìm kiếm doanh nghiệp như thế nào”, ông Thanh phân tích.

Từ “có mã số” đến tổ chức lại ngành hàng

Thực tế cho thấy, áp lực đối với sầu riêng Đắk Lắk trước vụ thu hoạch 2026 là rất lớn. Trước thời điểm Nghị quyết 36 được ban hành, toàn tỉnh có 280 mã số vùng trồng với khoảng 7.500 ha và 42 cơ sở đóng gói được phía Trung Quốc phê duyệt; thêm 165 mã số vùng trồng và 66 cơ sở đóng gói đã hoàn thiện hồ sơ nhưng chờ phía Trung Quốc xem xét.

Với khoảng 30.000 ha sầu riêng cho thu hoạch và sản lượng dự kiến gần 500.000 tấn, khoảng cách giữa diện tích, sản lượng thực tế với năng lực đáp ứng các điều kiện xuất khẩu chính ngạch từng tạo áp lực lớn cho địa phương.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 36 được xem là bước tháo gỡ quan trọng. Không chỉ đơn giản hóa thủ tục, nghị quyết còn bỏ yêu cầu diện tích tối thiểu 10 ha và không hạn chế cấp mã số đối với khu vực trồng xen, qua đó phù hợp hơn với thực tế sản xuất cây lâu năm tại nhiều địa phương.

Tuy nhiên, chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi được triển khai đồng bộ từ cơ sở. Đó cũng là lý do Trung tâm Khuyến nông Quốc gia xác định sẽ tăng cường tập huấn, xây dựng tài liệu hướng dẫn và nâng cao năng lực cho đội ngũ khuyến nông cấp xã.

Mục tiêu là để cán bộ cơ sở có thể “cầm tay chỉ việc” cho nông dân, từ thủ tục trên Cổng Dịch vụ công quốc gia đến quy trình sản xuất và các yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường thăm quan, hướng dẫn nông dân trồng sầu riêng ở xã Ea Ktur về mã số vùng trồng. Ảnh: N.Giàu