Đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức là một trong những khâu quan trọng của công tác quản lý. Đây không chỉ là căn cứ để ghi nhận mức độ hoàn thành nhiệm vụ của viên chức mà còn tác động trực tiếp đến công tác sử dụng, đào tạo, quy hoạch, bổ nhiệm, khen thưởng và xử lý trách nhiệm. Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy việc đánh giá vẫn còn tình trạng nể nang, cảm tính, tỷ lệ “hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” ở nhiều đơn vị còn cao, trong khi khả năng phân loại, sàng lọc chưa thực sự rõ nét.

Nghị định số 233/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026 (Nghị định 233) đã mở ra khung tiêu chí đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức hoàn toàn mới: Đánh giá bằng tiêu chí, bằng điểm số và bằng kết quả đầu ra.

Quy định này nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức, tăng hiệu quả hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập thông qua cơ chế đánh giá thực chất, khách quan.

Ảnh: Bảo Anh

Khung tiêu chí đánh giá viên chức theo thang điểm 100

Một trong những điểm đáng chú ý là việc thiết kế khung tiêu chí đánh giá viên chức theo thang điểm 100, trong đó phân định rõ giữa tiêu chí chung và tiêu chí về kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Theo quy định của Nghị định 233, Khung tiêu chí chung được chấm tối đa là 30 điểm. Khung tiêu chí kết quả thực hiện nhiệm vụ của viên chức được chấm tối đa là 70 điểm, trong thang điểm 100.

Cách phân bổ này thể hiện rõ quan điểm của nhà làm chính sách: Phẩm chất, ý thức chấp hành, trách nhiệm là điều kiện cần, nhưng kết quả thực hiện nhiệm vụ mới là yếu tố quyết định chất lượng viên chức.

Đối với viên chức không giữ chức vụ quản lý, việc đánh giá tập trung vào ba nhóm tiêu chí gồm: Số lượng, chất lượng, tiến độ thực hiện nhiệm vụ.

Ở viên chức quản lý, ngoài các tiêu chí trên còn được đánh giá thêm về kết quả hoạt động của đơn vị, khả năng tổ chức triển khai nhiệm vụ và năng lực tập hợp, đoàn kết viên chức, người lao động thuộc phạm vi quản lý.

Nhiều chuyên gia cho rằng, việc lượng hóa thành các tiêu chí cụ thể giúp giảm đáng kể yếu tố cảm tính trong đánh giá. Đồng thời tạo điều kiện để mỗi đơn vị xây dựng quy chế chấm điểm phù hợp với đặc thù chuyên môn.

Ảnh: Bảo Anh

Viên chức không hoàn thành nhiệm vụ nếu đạt dưới 50 điểm

Trên cơ sở điểm đánh giá, Điều 12, Nghị định 233 quy định bốn mức xếp loại chất lượng viên chức.

Gồm: (1) Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ: đạt từ 90 điểm trở lên; (2) Hoàn thành tốt nhiệm vụ: đạt từ 70 điểm đến dưới 90 điểm; (3) Hoàn thành nhiệm vụ: đạt từ 50 điểm đến dưới 70 điểm; (4) Không hoàn thành nhiệm vụ: đạt dưới 50 điểm.

Đáng chú ý, theo khoản 4 Điều 12, viên chức còn được đánh giá “Không hoàn thành nhiệm vụ” trong trường hợp cấp có thẩm quyền kết luận có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; vi phạm những điều đảng viên không được làm; vi phạm trách nhiệm nêu gương, ảnh hưởng xấu đến uy tín của bản thân và cơ quan, đơn vị nơi công tác; hoặc có hành vi vi phạm liên quan đến thực hiện nhiệm vụ bị kỷ luật từ khiển trách trở lên trong năm đánh giá.

Riêng viên chức quản lý còn được đánh giá không hoàn thành nhiệm vụ nếu tổ chức, đơn vị thuộc phạm vi quản lý trực tiếp liên quan đến tham ô, tham nhũng, lãng phí và bị xử lý theo quy định của pháp luật .

Quy định này cho thấy việc xếp loại không chỉ phản ánh năng suất lao động mà còn gắn chặt với yêu cầu về kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm của người đứng đầu.

Song, Nghị định cũng mở ra cơ chế xem xét khách quan khi quy định trường hợp viên chức quản lý đã chủ động phát hiện, báo cáo, chỉ đạo xử lý kịp thời, khắc phục hậu quả đối với các vụ việc tham ô, tham nhũng, lãng phí xảy ra trong phạm vi quản lý thì cấp có thẩm quyền được xem xét toàn diện trước khi quyết định xếp loại.

Ảnh: Bảo Anh

Xếp loại chất lượng của người đứng đầu không cao hơn mức xếp loại của đơn vị

Một nội dung đáng chú ý khác là quy định giới hạn tỷ lệ viên chức được xếp loại ở mức cao nhất.

Khoản 6 Điều 12, Nghị định 233 quy định: “Tỷ lệ viên chức xếp loại “Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” không vượt quá 20% tổng số viên chức được xếp loại “Hoàn thành tốt nhiệm vụ” trở lên trong phạm vi cùng một cơ quan, đơn vị và trong từng nhóm viên chức có nhiệm vụ tương đồng.”

Đối với đơn vị sự nghiệp công lập có thành tích xuất sắc, nổi trội, tạo chuyển biến tích cực hoặc hoàn thành vượt kế hoạch, cấp có thẩm quyền có thể quyết định công nhận tỷ lệ cao hơn nhưng không vượt quá 25%.

Quy định này hướng tới khắc phục tình trạng “mưa danh hiệu”, khi phần lớn viên chức đều được đánh giá ở mức xuất sắc, dẫn đến giảm ý nghĩa của công tác phân loại và khó tạo động lực phấn đấu.

Bên cạnh đó, mức xếp loại chất lượng của người đứng đầu không cao hơn mức xếp loại chất lượng của đơn vị. Đây là cơ chế gắn trách nhiệm cá nhân của người quản lý với kết quả hoạt động của tập thể.

Đáng chú ý, Nghị định 233 không xem đánh giá, xếp loại chỉ là căn cứ phân loại cuối năm mà còn gắn kết quả đánh giá với toàn bộ quá trình quản lý, sử dụng viên chức, từ bố trí, đào tạo, quy hoạch, bổ nhiệm đến thi đua, khen thưởng và xác định thu nhập tăng thêm. Các quy định này góp phần đưa công tác đánh giá đi vào thực chất, giảm tính hình thức, đồng thời tạo động lực để viên chức nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ.

Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, các chuyên gia cũng khuyến nghị, mỗi cơ quan, đơn vị cần xây dựng quy chế đánh giá phù hợp với vị trí việc làm, bảo đảm tiêu chí rõ ràng, công khai, minh bạch và phản ánh đúng năng lực, kết quả công tác của từng viên chức.