Ngày 24/6, Bộ Tư pháp phối hợp với UBND TP Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo lấy ý kiến về dự án Luật Đô thị đặc biệt (dự thảo Luật), dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú.

Để đáp ứng yêu cầu về tiến độ và chất lượng, ngay từ đầu, Bộ Tư pháp và UBND TP Hồ Chí Minh đã chủ động phối hợp chặt chẽ trong quá trình xây dựng dự thảo Luật. Hai cơ quan đã tổ chức nhiều cuộc họp kỹ thuật, các hội thảo khoa học và các phiên làm việc chuyên sâu tại TP Hồ Chí Minh, Hà Nội nhằm trao đổi, thảo luận, rà soát nội dung qua nhiều vòng khác nhau.

Toàn cảnh hội thảo lấy ý kiến về dự án Luật Đô thị đặc biệt. Ảnh: Minh Nguyệt

Chưa khai thác hết tiềm năng, lợi thế vốn có

Theo Bộ Tư pháp - cơ quan chủ trì soạn thảo, trong nhiều nhiệm kỳ qua, Bộ Chính trị, Trung ương luôn dành sự quan tâm cho TP Hồ Chí Minh thông qua việc ban hành nhiều nghị quyết quan trọng.

Trên cơ sở đó, Quốc hội đã ban hành nhiều nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm thúc đẩy sự phát triển TP Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, cùng với kết quả đạt được, TP vẫn chưa khai thác hết tiềm năng, lợi thế vốn có, còn một số tồn tại.  

Cụ thể, chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế chưa đạt mục tiêu đề ra; chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc tế còn hạn chế; công tác quy hoạch còn chậm, thiếu đồng bộ.

Hội thảo thu hút sự tham gia của nhiều cơ quan, đơn vị, hiệp hội. Ảnh: Minh Nguyệt

Tính liên kết về kinh tế, bảo vệ môi trường, phát triển văn hóa, du lịch với các địa phương lân cận, các địa phương thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam chưa bảo đảm chặt chẽ, thống nhất, chưa huy động được nguồn lực, sức mạnh tổng thể tạo hiệu ứng, hiệu quả cao hơn trong phát triển kinh tế, văn hóa, du lịch và các vấn đề môi trường.

Mặt khác, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phát triển chưa đồng bộ, chuyển đổi số chưa đạt kỳ vọng; liên kết viện - trường - doanh nghiệp còn lỏng lẻo; thị trường khoa học - công nghệ chậm phát triển; năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi còn hạn chế.

Ngoài ra, phát triển văn hóa chưa tương xứng với vai trò nền tảng tinh thần; hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước ở một số lĩnh vực còn hạn chế; công tác phối hợp chưa đồng bộ; kỷ luật, kỷ cương hành chính có lúc chưa nghiêm; còn tình trạng né tránh, sợ trách nhiệm; công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo có nơi chưa kịp thời.

Yêu cầu cấp thiết xây dựng đạo luật mang tính đột phá, dài hạn

Theo dự thảo Tờ trình Luật, nguyên nhân dẫn đến tồn tại, hạn chế nêu trên một phần do chưa có cơ chế, chính sách về tài chính, ngân sách đủ mạnh để bảo đảm đáp ứng được yêu cầu về nguồn lực đầu tư, bảo đảm cho yêu cầu, khả năng tăng trưởng, tạo đột phá trong phát triển của TP.

TP chưa có quy hoạch mang tính tổng thể để phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế. Đồng thời, chưa có cơ chế đồng bộ, thống nhất để tổ chức liên kết, tổng hợp sức mạnh của các địa phương lân cận với nhau, của vùng đô thị đặc biệt; chưa có cơ chế ưu đãi, đột phá để khuyến khích, thúc đẩy sự phát triển của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phù hợp với tiềm năng và yêu cầu phát triển; chưa có cơ sở pháp lý hiệu lực thực thi cao để phát triển văn hóa, thể thao, du lịch, giáo dục đào tạo, y tế, an sinh xã hội; việc phân quyền, phân định thẩm quyền cho TP chưa bảo đảm triệt để, toàn diện, phù hợp với nhu cầu, yêu cầu và điều kiện thực tiễn…

Các đại biểu dự hội thảo. Ảnh: Minh Nguyệt

Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, những tồn tại, hạn chế nêu trên mang tính cấu trúc, tập trung vào các điểm nghẽn lớn về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức thực hiện, là rào cản chủ yếu đối với mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của TP trong thời gian qua.

Thực tiễn này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng một đạo luật có tính ổn định, lâu dài, đủ mạnh và mang tính đột phá để điều chỉnh toàn diện các vấn đề phát triển của đô thị đặc biệt trong tầm nhìn chiến lược dài hạn đến các mốc năm 2030, 2045 và 2075, thay thế cách tiếp cận thí điểm, cục bộ hiện nay.

Bảo đảm TP Hồ Chí Minh là đô thị tầm quốc tế, có năng lực cạnh tranh toàn cầu

Dự thảo Luật nhằm xây dựng hành lang pháp lý ổn định, đột phá, khả thi về vị trí, vai trò; cơ chế, chính sách; thẩm quyền, trách nhiệm xây dựng, quản lý phát triển và bảo vệ đô thị đặc biệt nói chung, TP Hồ Chí Minh nói riêng.

Trong đó, bảo đảm TP Hồ Chí Minh có vị trí là đô thị tầm quốc tế, có năng lực cạnh tranh toàn cầu theo mô hình đa cực, đa trung tâm, có kết cấu hạ tầng và quản trị thông minh, hiện đại; trung tâm điều phối mô hình quản trị, hạt nhân của vùng đô thị đặc biệt, cực đổi mới sáng tạo và hội nhập quan trọng của cả nước; có vai trò kiến tạo thể chế, chất lượng phát triển, chuẩn mực quản trị và mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh.

Hội thảo nhận được nhiều ý kiến đóng góp thiết thực của các đại biểu. Ảnh: Minh Nguyệt

Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt gồm 9 chương, 45 điều, tập trung thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước, đặc biệt là tinh thần tại Nghị quyết số 66, Nghị quyết số 09 Bộ Chính trị, nhất là liên quan đến phân quyền cho TP. Từ đó, tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền đô thị đặc biệt; tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và nâng cao trách nhiệm giải trình.

Phát biểu tại hội nghị, ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho rằng, về vấn đề an ninh lương thực, cần phân tích và có quan điểm chính thức.

“Đã giao cho địa phương nào là đất lúa, đất rừng thì phải có chính sách tương xứng với với việc này”, ông Phan Văn Mãi nhấn mạnh.

Theo ông Phan Văn Mãi, dự thảo Luật cần xã hội hóa các dịch vụ công, mở không gian để các thành phần xã hội tham gia giải quyết các vấn đề hệ thống hành chính, hệ thống chính quyền đang làm.

Ông Mãi nêu ví dụ, hiện nay đã có công chứng tư nhân. Vậy quyết toán thuế, nghiệm thu các công trình, đăng kiểm… xã hội có thể làm được không? Theo ông, cần phải mở rộng việc xã hội hóa dịch vụ công, để chính quyền tập trung vào những vấn đề cốt lõi và xã hội tham gia vào.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú (ảnh đứng) phát biểu kết luận hội thảo. Ảnh: Minh Nguyệt

Nhấn mạnh TP Hồ Chí Minh là “thủ phủ” của kinh tế tư nhân, ông Phan Văn Mãi cho rằng, cần rà soát, bổ sung chính sách để phát triển kinh tế tư nhân vì đây là động lực để phát triển kinh tế - xã hội của TP.

Như vậy, đô thị đặc biệt không phải là xin ngân sách từ trung ương, mà cần có những cơ chế chính sách để phát huy tiềm năng của mình. “Khi kinh tế tư nhân phát triển, sẽ đóng góp cho TP, TP sẽ đóng góp cho sự phát triển của đất nước”, ông Mãi nói.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú trân trọng cảm ơn ý kiến phát biểu sâu, sát thực tiễn của các đại biểu.

Thứ trưởng cho biết, dự thảo Luật được thực hiện theo quy trình rút gọn, nên thời gian xin ý kiến của các cơ quan, tổ chức liên quan không nhiều. Ông nhấn mạnh, Bộ Tư pháp sẽ tiếp thu ý kiến của các đại biểu, đồng thời đề nghị các đại biểu tiếp tục chia sẻ, hỗ trợ để Bộ Tư pháp hoàn thiện dự án Luật đúng theo tiến độ thời gian và bảo đảm chất lượng, khả thi.