(Thanh tra) - Công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực là những nội dung trọng tâm được chú trọng hoàn thiện tại dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi).
Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) được Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì soạn thảo và lấy ý kiến rộng rãi với nhiều định hướng nhằm thắt chặt công tác quản lý Nhà nước, tăng cường hiệu quả hoạt động thanh tra, kiểm tra và giải quyết khiếu nại.
Cùng với các biện pháp quyết liệt nhằm phòng, chống tiêu cực và tham nhũng, những quy định mới trong dự thảo hứa hẹn sẽ tạo ra một môi trường bưu chính minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ tối đa quyền lợi của người tiêu dùng cũng như góp phần giữ vững an ninh quốc gia.
Theo báo cáo tổng kết việc thi hành Luật Bưu chính năm 2010, công tác thanh tra, kiểm tra chuyên ngành trong thời gian qua đã được thực hiện nghiêm minh, công bằng, góp phần quan trọng giúp thị trường bưu chính phát triển ổn định.
Thống kê cho thấy, từ năm 2011 đến năm 2024 (trước thời điểm Thanh tra các Bộ được chuyển giao về Thanh tra Chính phủ), Thanh tra Bộ đã tiến hành tổng cộng 106 cuộc thanh tra, bao gồm thanh tra theo kế hoạch 54 cuộc, thanh tra đột xuất 32 cuộc, kiểm tra 20 cuộc.
Qua công tác này, cơ quan chức năng đã ban hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền hơn một tỷ đồng. Hoạt động kiểm tra chủ yếu tập trung vào việc giám sát chế độ báo cáo thống kê, thông báo giá cước, các chương trình khuyến mại và đặc biệt là công tác bảo đảm an toàn, an ninh đối với bưu gửi...
Đối với vấn đề khiếu nại và bồi thường thiệt hại, báo cáo ghi nhận số lượng khiếu nại phát sinh không nhiều và các tranh chấp chủ yếu được giải quyết thông qua hình thức thương lượng, hòa giải giữa khách hàng và doanh nghiệp.
Mặc dù vậy, trong quá trình góp ý dự thảo mới, để bắt kịp với tốc độ xử lý nhanh chóng của hệ thống bưu chính hiện đại và thương mại điện tử, nhiều ý kiến đề xuất cần tiếp tục nghiên cứu rút ngắn thời hiệu khiếu nại nhằm giảm tải áp lực lưu trữ dữ liệu cho doanh nghiệp và giải quyết dứt điểm các vướng mắc của người dân.
Trong định hướng xây dựng dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), vấn đề kiểm soát quyền lực và phòng chống tham nhũng, tiêu cực được các cơ quan quản lý Nhà nước đưa lên hàng đầu. Theo ý kiến các bộ, ngành, địa phương góp ý cho dự thảo, các cơ quan hữu quan đã nhấn mạnh yêu cầu ban soạn thảo phải rà soát thật kỹ lưỡng các quy định pháp luật để bảo đảm tuân thủ tuyệt đối các chủ trương của Đảng và Nhà nước về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, kiên quyết không để xảy ra tình trạng lợi ích nhóm hay lợi ích cục bộ trong lĩnh vực bưu chính.
Điểm cốt lõi trong công tác phòng, chống tiêu cực chính là việc triệt để cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, từ đó xóa bỏ cơ chế xin cho gây nhũng nhiễu.
Sự minh bạch hóa trong thủ tục không chỉ giúp đẩy mạnh phân cấp, phân quyền hiệu quả mà còn tạo lập một môi trường kinh doanh thông thoáng, cạnh tranh bình đẳng, bảo đảm hợp hiến, hợp pháp và thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành.
Nhằm hoàn thiện dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), Thanh tra Chính phủ đã đóng góp nhiều ý kiến quan trọng, tập trung vào việc minh bạch hóa thủ tục hành chính, siết chặt quản lý thị trường và ngăn chặn các lỗ hổng pháp lý.
Về mặt căn cứ lập pháp, Thanh tra Chính phủ đề nghị cơ quan soạn thảo lược bỏ một số nội dung về cơ sở chính trị, pháp lý (như các định hướng về viễn thông hay chuyển đổi số chung) do không liên quan trực tiếp đến lĩnh vực bưu chính để dự thảo đi thẳng vào trọng tâm điều chỉnh.
Đối với công tác quản lý Nhà nước, Thanh tra Chính phủ đề nghị bổ sung quy định cụ thể về quy trình, thủ tục cấp mới giấy phép bưu chính, bởi dự thảo hiện tại mới chỉ đề cập đến việc sửa đổi, bổ sung, cấp lại và thu hồi.
Về kỹ thuật văn bản, Thanh tra Chính phủ đề nghị định nghĩa rõ các từ viết tắt như mã OTP hay mã QR, đồng thời chuẩn hóa thể thức trình bày theo dạng các điểm, khoản thay vì sử dụng gạch đầu dòng nhằm nâng cao tính chặt chẽ của dự án luật.
Đặc biệt, trước sự bùng nổ của thương mại điện tử, Thanh tra Chính phủ yêu cầu xem xét bổ sung các quy định về hoạt động nhượng quyền thương mại và giao kết hợp đồng giữa sàn thương mại điện tử với doanh nghiệp bưu chính nhằm bảo đảm cạnh tranh lành mạnh.
Để phòng, chống buôn lậu và hàng cấm, Thanh tra Chính phủ đề nghị làm rõ yêu cầu về hóa đơn bán hàng đính kèm đối với hàng hóa giao hàng thu tiền hộ (COD). Song song đó, cần có quy định yêu cầu doanh nghiệp bưu chính đặt cọc tiền khi tham gia dịch vụ COD để ngăn ngừa các rủi ro chiếm dụng vốn khách hàng, sử dụng vốn sai mục đích hoặc vỡ nợ.
Đồng thời, Thanh tra Chính phủ nhấn mạnh sự cần thiết phải quy định rõ việc nhận diện phương tiện xe bưu chính, cơ chế lưu thông trong giờ cao điểm hoặc tuyến phố cấm và đặc biệt là phải có biện pháp thiết thực để ngăn ngừa tình trạng các doanh nghiệp vận tải kinh doanh giao nhận nhưng lại lợi dụng xin giấy phép bưu chính nhằm né tránh sự kiểm tra, kiểm soát của cơ quan Nhà nước.
Có thể thấy, việc hoàn thiện dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) theo hướng tăng cường thanh tra, kiểm tra, minh bạch hóa thủ tục và siết chặt kỷ cương quản lý không chỉ là yêu cầu tất yếu từ thực tiễn phát triển nhanh của lĩnh vực bưu chính mà còn là bước đi quan trọng nhằm phòng ngừa từ sớm, từ xa các hành vi tiêu cực, trục lợi.
Những đề xuất từ Thanh tra Chính phủ cùng các bộ, ngành, địa phương góp phần làm rõ hơn các “điểm nghẽn” cần tháo gỡ, đồng thời bổ sung các cơ chế kiểm soát hiệu quả, phù hợp với bối cảnh thương mại điện tử bùng nổ.
