(Thanh tra) - Hồ sơ chính sách Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi) đang được hoàn thiện theo hướng mở rộng có kiểm soát đối tượng áp dụng. Trong đó, đáng chú ý là đề xuất giữ cấp ký kết tới UBND xã biên giới trong một số lĩnh vực nhất định.
Chiều 18/3, Bộ Tư pháp họp Hội đồng thẩm định Hồ sơ chính sách Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi) dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh. Cùng dự có Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn.
Trình bày dự thảo Tờ trình, ông Lê Hải Triều, Phó Vụ trưởng Phó Vụ trưởng Vụ Luật pháp và Điều ước quốc tế, Bộ Ngoại giao - cơ quan chủ trì soạn thảo - cho biết, Bộ Ngoại giao đề xuất 3 chính sách lớn trong dự án Luật, gồm: (1) hoàn thiện quy định về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Luật; (2) đơn giản hóa quy trình, thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền, ứng dụng khoa học - công nghệ trong công tác ký kết, thực hiện thỏa thuận quốc tế; (3) nâng cao hiệu quả thực hiện thỏa thuận quốc tế và quản lý nhà nước, tăng cường bảo đảm nguồn lực cho công tác ký kết, thực hiện thỏa thuận quốc tế.
Đáng chú ý, tại chính sách 1, Bộ Ngoại giao đề xuất 2 giải pháp. Giải pháp 1, bổ sung các chủ thể ký kết thỏa thuận quốc tế gồm các ban quản lý khu kinh tế, ban quản lý khu công nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập, các trường, viện, học viện, các tổ chức chính trị (Đảng Cộng sản Việt Nam, cơ quan tham mưu, giúp việc, các đơn vị sự nghiệp của Trung ương Đảng, các tỉnh ủy, thành ủy, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam), UBND cấp xã.
Giải pháp 2, mở rộng có kiểm soát phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Luật. Theo đó, chỉ bổ sung các chủ thể ký kết bao gồm ban quản lý khu kinh tế, ban quản lý khu công nghiệp; UBND đặc khu; UBND xã biên giới ký kết thỏa thuận quốc tế trong một số lĩnh vực nhất định theo quy định của Luật.
Trong cả hai giải pháp, Bộ Ngoại giao kiến nghị ban hành Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi) thay thế Luật hiện hành và bỏ chủ thể ký kết thỏa thuận quốc tế là tổng cục và cấp huyện; đồng thời lựa chọn giải pháp 2.
Tại cuộc họp, các đại biểu đánh giá hồ sơ chính sách Luật tương đối đầy đủ, kỹ lưỡng và đã tiếp thu ý kiến ban đầu của các cơ quan trong bản giải trình tiếp thu.
Đại diện Văn phòng Chủ tịch nước đề nghị cập nhật thêm các chủ trương, chính sách của Đảng nêu tại Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, nhất là việc gắn với phân cấp, phân quyền.
Về chính sách số 1, đại diện Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quối hội (Ủy ban) nhất trí lựa chọn giải pháp 2 vì phù hợp với thực tiễn sắp xếp chính quyền địa phương 2 cấp cũng như thông lệ quốc tế. Đại diện cơ quan này cũng đề nghị tiếp tục làm rõ cơ chế phối hợp ký kết các thỏa thuận quốc tế, trong đó xác định rõ vai trò của Bộ Ngoại giao.
Đối với chính sách số 3, đại diện Ủy ban nhất trí lựa chọn giải pháp 1. Đồng thời đề nghị làm rõ thêm quy định cụ thể về cơ sở dữ liệu về thỏa thuận quốc tế; mối quan hệ giữa cơ sở dữ liệu về thỏa thuận quốc tế với điều ước quốc tế…
Đại diện Bộ Công an cho rằng, dự án Luật cần phải xác định rõ, đây là Luật thoả thuận quốc tế sửa đổi, bổ sung hay thay thế. Theo đại diện Bộ Công an, đây là Luật Thỏa thuận quốc tế thay thế và cần nghiên cứu, xem xét phạm vi điều chỉnh và đối tượng ký thỏa thuận quốc tế.
Đại diện Bộ Quốc phòng cơ bản đồng ý với việc lựa chọn vẫn giữ cấp ký thỏa thuận quốc tế tới cấp xã biên giới. Tuy nhiên, thực tiễn ký thỏa thuận quốc tế tại Bộ Quốc phòng cho thấy, nhu cầu ký kết thỏa thuận quốc tế của các cơ quan, đơn vị tới tận cấp đồn biên phòng và cấp học viện, nhà trường, bệnh viện, doanh nghiệp quân đội.
“Nhiều bên ký kết nước ngoài không đồng ý ký kết nếu như không phải thỏa thuận quốc tế theo quy định của pháp luật”, đại diện Bộ Quốc phòng nêu.
Hơn nữa, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, có những cơ quan, đơn vị trước kia vẫn ký kết thỏa thuận quốc tế nhưng nay lại không thuộc đối tượng dự kiến được ký.
Do đó, Bộ Quốc phòng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, xây dựng Luật mới xác định chủ thể ký kết phù hợp với nhu cầu ký kết thỏa thuận quốc tế của cơ quan, tổ chức. Đặc biệt, đề nghị kế thừa các nội dung phù hợp với Luật năm 2020 như quy định tới cấp xã biên giới và tương đương; giao Bộ Quốc phòng ban hành quy định về xây dựng, ký kết thỏa thuận quốc tế trong Bộ Quốc phòng.
Đại diện Bộ Tài chính đề nghị Bộ Ngoại giao nghiên cứu cho áp dụng song song ký thỏa thuận quốc tế bằng hình thức điện tử và ký trực tiếp trong trường hợp ký điện tử không đảm bảo. Về quy định chuyển tiếp, Luật cần bổ sung quyền, nghĩa vụ của các cơ quan trong tổ chức thực hiện sau sáp nhập.
Dưới góc độ địa phương, đại diện UBND thành phố Hà Nội đề nghị xem xét đối tượng là UBND cấp xã. Thực tế cấp huyện nước ngoài họ yêu cầu, đề nghị ký thỏa thuận quốc tế với cấp tương đồng của họ.
Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn đánh giá cao các ý kiến xuất phát từ thực tiễn của các bộ, ngành, địa phương nhằm nâng cao hiệu quả việc ký kết, thực hiện thỏa thuận quốc tế.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao khẳng định sẽ tiếp tục rà soát các văn kiện của Đảng tại Đại hội XIV, đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp; tiếp thu, giải trình ý kiến của các thành viên Hội đồng thẩm định.
Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh nhấn mạnh việc sửa đổi Luật là cần thiết nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng, đặc biệt là Chỉ thị 56-CT/TW, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi các cam kết quốc tế.
Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ phạm vi điều chỉnh, bảo đảm không bỏ sót các chủ thể đang tham gia ký kết trên thực tế như trường, viện, học viện, tổ chức chính trị; phân loại thỏa thuận quốc tế theo chủ thể để quản lý phù hợp.
Cùng với đó, thiết kế cơ chế phân cấp, phân quyền hợp lý, gắn với trách nhiệm của bộ, ngành quản lý trực tiếp, bảo đảm tính khả thi. Việc đơn giản hóa thủ tục phải đi đôi với kiểm soát, tránh chồng chéo, thiếu thống nhất nhưng vẫn giữ được tính linh hoạt theo đặc thù từng lĩnh vực.
Cơ bản thống nhất với định hướng đơn giản hóa quy trình, tăng cường phân cấp, phân quyền, Thứ trưởng đề nghị rà soát kỹ các quy định thuộc thẩm quyền của Chính phủ. Mặt khác, nghiên cứu nâng cấp, mở rộng cơ sở dữ liệu về điều ước và thỏa thuận quốc tế, chỉnh lý tên gọi và cấu trúc các chính sách bảo đảm tính logic.
Ngoài ra, đánh giá đầy đủ tác động về nguồn lực, nhân sự, tài chính, nhất là khi mở rộng chủ thể và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia; bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh và tính thống nhất với hệ thống pháp luật…
