Ủy viên Thường trực Ủy ban Quốc phòng và An ninh Nguyễn Mai Bộ. Ảnh: TN

Thu hẹp chỉ bảo vệ người tố cáo

Luật Tố cáo hiện hành quy định, người tố cáo và người thân thích của người tố cáo đều thuộc diện được bảo vệ. Để bảo đảm tính khả thi, dự thảo Luật Tố cáo (sửa đổi) thu hẹp đối tượng bảo vệ chỉ là người tố cáo.

Phạm vi bảo vệ gồm: Bí mật thông tin; vị trí công tác, việc làm và các quyền công dân tại nơi cư trú. Theo đó, khi người tố cáo đã bị xâm hại hoặc có sự đe dọa xâm hại ở mức độ nguy hiểm thì sẽ được bảo vệ. Thời gian áp dụng các biện pháp bảo vệ không bị giới hạn (trong quá trình tiếp nhận, xác minh, giải quyết tố cáo hoặc khi quyết định xử lý tố cáo đã có hiệu lực pháp luật).

Dự thảo luật cũng quy định rõ, cơ quan có thẩm quyền giải quyết tố cáo có trách nhiệm bảo vệ bí mật thông tin, vị trí công tác, việc làm. Cơ quan tiếp nhận, xác minh nội dung tố cáo có trách nhiệm bảo vệ bí mật thông tin.

UBND cấp xã có trách nhiệm bảo vệ các quyền công dân tại nơi cư trú. Cơ quan nội vụ, cơ quan quản lý nhà nước về lao động, Công đoàn lao động Việt Nam có trách nhiệm phối hợp với cơ quan có thẩm quyền trong việc bảo vệ vị trí công tác, việc làm của người tố cáo được bảo vệ.

Còn người tố giác tội phạm, người làm chứng, người thân thích của người tố cáo; việc bảo vệ danh dự nhân phẩm, tính mạng, tài sản của người tố cáo thuộc trách nhiệm của cơ quan công an và được thực hiện theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự.

Đa số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật của Quốc hội tán thành với quy định về đối tượng và phạm vi bảo vệ. “Quy định như vậy sẽ khả thi hơn, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội ở nước ta, tránh chồng chéo, trùng lặp với quy định của pháp luật về dân sự, hình sự, hành chính”, Ủy ban Pháp luật đề nghị, tiếp tục tổng kết thêm việc thực hiện các quy định về bảo vệ người tố cáo để đề xuất bổ sung các nội dung cụ thể, có tính khả thi hơn vào dự thảo luật.

Cũng theo Ủy ban Pháp luật, dự thảo luật cần xác định rõ tùy theo từng trường hợp cụ thể cơ quan nào là cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm chính thực hiện các biện pháp bảo vệ người tố cáo, cơ quan nào là cơ quan chịu trách nhiệm phối hợp để thuận lợi cho quá trình triển khai thực hiện, bảo đảm tính khả thi.

Đằng sau việc tố cáo là những rủi ro khó có thể đong đếm

Trao đổi về vấn đề này, Ủy viên Thường trực Ủy ban Quốc phòng và An ninh Nguyễn Mai Bộ lưu ý, đằng sau việc tố cáo là những rủi ro khó có thể đong đếm một cách chính xác đối với chính người tố cáo. Do vậy, cần có một cơ chế pháp lý đủ mạnh để bảo vệ người tố cáo.

“Thực tế cho thấy, sau khi tố cáo, người tố cáo đã bị trả thù, trù dập. Có những hình thức trả thù người tố cáo đạt đến độ tinh vi, mà sự trả thù này thường nhằm vào quyền lợi chính trị, thậm chí, có trường hợp lợi dụng việc thuyên chuyển công tác, cử đi học để trả thù nhằm tước đi cơ hội mà lẽ ra người tố cáo có thể được hưởng nếu như họ không phải chuyển công tác”, ông Bộ nói.

Theo Ủy viên Thường trực Ủy ban Quốc phòng và An ninh, dự thảo luật nên bổ sung thêm quy định bảo vệ quyền lợi chính trị cho người tố cáo để họ thấy yên tâm, tránh tình trạng tố cáo xong rồi lại bị mất việc hoặc rơi vào trạng thái “ngồi chơi, xơi nước” một cách bất đắc dĩ.

“Đây là vấn đề khó, nhưng khó không có nghĩa là không quy định. Bởi nếu không quy định thì vô hình chung chúng ta đã bỏ lọt quyền được bảo vệ của người tố cáo”, ông Bộ đề xuất, nên chăng quy định, khi người bị tố cáo còn tại chức thì không được điều chuyển người tố cáo đi nơi khác, trừ trường hợp đi để phát triển ở vị trí cao hơn hoặc do vi phạm kỷ luật.

Liên quan đến đối tượng được bảo vệ chỉ có người tố cáo, bày tỏ băn khoăn “chưa đủ”, theo ông Nguyễn Mai Bộ, đã xảy ra trường hợp thân nhân của người tố cáo phải gánh chịu hậu quả từ việc có thành viên trong gia đình đứng lên tố cáo hành vi vi phạm của cá nhân hay tổ chức nào đó.

“Để bảo đảm được quyền lợi của người tố cáo, tôi cho rằng dự thảo luật cần nghiên cứu mở rộng phạm vi đối tượng bảo vệ đối với thân nhân của người tố cáo. Đó có thể là bố, mẹ, vợ, chồng, đặc biệt là con chưa thành niên của người tố cáo”, Ủy viên Thường trực Ủy ban Quốc phòng và An ninh nêu.

Thảo Nguyên