(Thanh tra) - Dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí đề xuất nhiều chế tài mạnh nhằm tăng cường kỷ cương, siết chặt công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi tiêu cực, cản trở người thi hành công vụ, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực quốc gia.
Nhằm cụ thể hóa Luật Tiết kiệm, chống lãng phí và tăng cường kỷ cương trong thi hành pháp luật, dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí đã đề xuất nhiều chế tài nghiêm khắc đối với hành vi cản trở hoạt động kiểm tra.
Theo Điều 10 của dự thảo, các hành vi không cung cấp hoặc cung cấp không đầy đủ, không kịp thời, thiếu chính xác hồ sơ, tài liệu theo yêu cầu; thiếu trách nhiệm trong theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận kiểm tra sẽ bị đề xuất xử phạt từ 2 - 5 triệu đồng.
Đối với hành vi không chấp hành hoặc chấp hành không đầy đủ quyết định kiểm tra; trì hoãn, không bố trí người làm việc với cơ quan kiểm tra mà không có lý do chính đáng, dự thảo đề xuất mức phạt từ 10 - 20 triệu đồng.
Đáng chú ý, dự thảo quy định mức xử phạt cao nhất từ 20 - 30 triệu đồng đối với hành vi trực tiếp cản trở, gây khó khăn cho đoàn kiểm tra hoặc có lời nói, hành động đe dọa, lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của thành viên đoàn kiểm tra.
Bên cạnh hình thức xử phạt bằng tiền, dự thảo cũng đề xuất áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc cung cấp đầy đủ, chính xác hồ sơ, tài liệu theo yêu cầu và chấp hành các quyết định, kết luận của cơ quan kiểm tra có thẩm quyền.
Dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí đã đề xuất phân định cụ thể thẩm quyền xử phạt đối với từng chức danh thanh tra và lực lượng kiểm tra nhằm bảo đảm tính răn đe và hiệu quả thực thi pháp luật.
Theo Điều 14 của dự thảo, Thanh tra viên thuộc các bộ, cơ quan ngang bộ: Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được giao thẩm quyền phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền tối đa đến 10 triệu đồng đối với các hành vi vi phạm hành chính theo quy định.
Đối với chức danh Chánh Thanh tra các bộ, cơ quan ngang bộ nêu trên, dự thảo quy định thẩm quyền phạt cảnh cáo và phạt tiền tối đa đến 30 triệu đồng. Đồng thời, Chánh Thanh tra được áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả đối với tổ chức, cá nhân vi phạm theo quy định.
Bên cạnh lực lượng thanh tra, Điều 15 của dự thảo cũng quy định cụ thể thẩm quyền xử phạt của các chức danh thuộc đoàn kiểm tra. Theo đó, trưởng đoàn kiểm tra do Bộ trưởng Bộ Tài chính thành lập trong thời hạn kiểm tra được quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền tối đa đến 30 triệu đồng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
Thẩm quyền tương tự cũng được giao cho trưởng đoàn kiểm tra do bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ thành lập trong thời hạn kiểm tra. Ngoài ra, thủ trưởng các tổ chức thuộc bộ, cơ quan ngang bộ được giao chức năng kiểm tra trong phạm vi quản lý Nhà nước của cơ quan mình cũng có quyền áp dụng các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định của dự thảo nghị định.
Quá trình lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo Nghị định đã ghi nhận nhiều đóng góp liên quan đến cơ chế bảo vệ người tố cáo. Cụ thể, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát, làm rõ cơ chế xử lý đối với các hành vi cản trở, đe dọa, trù dập hoặc không thực hiện trách nhiệm bảo vệ người đấu tranh chống lãng phí và người thân.
Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhấn mạnh việc cần thiết phải nghiên cứu cụ thể hóa quy định nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện lãng phí, đảm bảo thống nhất với Luật Tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025.
Cùng chung sự quan tâm, Sở Tài chính Thành phố Đà Nẵng cũng đề nghị bổ sung hình thức xử phạt đối với hành vi vi phạm trong công tác bảo vệ người đấu tranh chống lãng phí và người thân. Phản hồi về các kiến nghị này, Bộ Tài chính giải trình rõ căn cứ theo khoản 3, Điều 8 của Luật Tiết kiệm, chống lãng phí, việc bảo vệ người tố cáo hoặc tố giác tội phạm gây lãng phí được thực hiện tương ứng theo quy định của pháp luật về tố cáo và tố tụng hình sự.
Do đó, bản chất của các hành vi vi phạm liên quan đến bảo vệ người đấu tranh chống lãng phí chính là vi phạm pháp luật về tố cáo, dân chủ cơ sở hoặc tố tụng hình sự. Bộ Tài chính khẳng định việc xử lý các hành vi đe dọa, trù dập này sẽ được thực hiện chuyên sâu theo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực khiếu nại, tố cáo do Thanh tra Chính phủ chủ trì soạn thảo và các văn bản pháp luật chuyên ngành tương ứng.
Vì vậy, dự thảo Nghị định không quy định lặp lại các chế tài này nhằm đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật và tránh tình trạng chồng chéo giữa các nghị định của Chính phủ.
