Bộ Quốc phòng đang xây dựng thông tư mới về tiếp công dân nhằm bảo đảm phù hợp với hệ thống pháp luật và tổ chức bộ máy sau sắp xếp. Đồ họa: Dương Nguyễn

Hoàn thiện hành lang pháp lý cho công tác tiếp công dân trong quân đội

Việc xây dựng thông tư mới của Bộ Quốc phòng được triển khai trên cơ sở quán triệt các chủ trương lớn của Đảng, đồng thời đáp ứng yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong bối cảnh mới.

Về cơ sở chính trị, việc xây dựng thông tư mới bám sát nhiều chủ trương, định hướng lớn của Đảng liên quan đến công tác tiếp công dân và tổ chức hệ thống thanh tra. Trong đó, Kết luận số 107-KL/TW ngày 24/12/2024 của Bộ Chính trị yêu cầu tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh. Tiếp đó, Kết luận số 134-KL/TW ngày 28/3/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra đã xác định tiếp tục duy trì tổ chức và hoạt động của Thanh tra Bộ Quốc phòng.

Đáng chú ý, Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã thống nhất chủ trương tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện từ ngày 1/7/2025, tạo ra những thay đổi lớn về tổ chức bộ máy và yêu cầu điều chỉnh các quy định liên quan.

Song song với đó, nhiều quy định pháp luật mới cũng được ban hành, tác động trực tiếp đến công tác tiếp công dân trong quân đội. Nổi bật là Luật Thanh tra số 84/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, với nhiều nội dung mới về tổ chức hệ thống cơ quan thanh tra và chức năng, nhiệm vụ của Thanh tra Bộ Quốc phòng.

Đáng chú ý, Luật số 136/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đã sửa đổi, bổ sung Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo theo hướng phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời bổ sung hình thức tiếp công dân trực tuyến.

Những thay đổi lớn cả về tổ chức bộ máy và hành lang pháp lý khiến nhiều nội dung của Thông tư số 166/2021/TT-BQP không còn phù hợp thực tiễn, đặt ra yêu cầu cần xây dựng một thông tư mới đồng bộ, hiện đại và đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới.

Đồ họa: Dương Nguyễn

Yêu cầu từ thực tiễn sắp xếp lại tổ chức, biên chế trong quân đội

Cùng với những thay đổi của hệ thống pháp luật, việc thay thế Thông tư số 166/2021/TT-BQP còn xuất phát từ yêu cầu sắp xếp, tinh gọn tổ chức quân sự theo Đề án số 839-ĐA/QUTW ngày 25/4/2025 của Quân ủy Trung ương, hướng tới xây dựng lực lượng quân sự địa phương “tinh, gọn, mạnh”, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Triển khai chủ trương này, trong năm 2025, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã ban hành nhiều quyết định quan trọng về tổ chức lại hệ thống cơ quan, đơn vị trong toàn quân. Theo đó, Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng cấp tỉnh được giải thể, thay bằng Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng trực thuộc Bộ chỉ huy Quân sự cấp tỉnh và Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh. Đồng thời, Ban chỉ huy Quân sự cấp huyện cũng chấm dứt hoạt động; thành lập Ban chỉ huy Phòng thủ khu vực, Ban chỉ huy Quân sự cấp xã, phường.

Nhiều cơ quan tham mưu chiến lược cũng được sắp xếp theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu quả hoạt động. Tiêu biểu là việc sáp nhập Tổng cục Hậu cần và Tổng cục Kỹ thuật thành Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật; hợp nhất Cục Chính sách với Bảo hiểm xã hội Bộ Quốc phòng thành Cục Chính sách - Xã hội.

Đáng chú ý, Quyết định số 4150/QĐ-BQP ngày 24/8/2025 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về tổ chức lại hệ thống cơ quan Thanh tra quốc phòng đã thu gọn hệ thống thanh tra quân đội còn 2 cấp, gồm Thanh tra Bộ Quốc phòng và thanh tra cấp trực thuộc bộ tại 7 quân khu cùng Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội.

Những thay đổi sâu rộng về tổ chức bộ máy khiến nhiều quy định của Thông tư số 166/2021/TT-BQP không còn phù hợp với thực tiễn hiện nay.

Xây dựng thông tư mới theo hướng đồng bộ, hiện đại và khả thi

Để triển khai nhiệm vụ xây dựng thông tư mới, Thanh tra Bộ Quốc phòng đã tổ chức khảo sát thực tiễn, rà soát toàn diện các quy định của Thông tư số 166/2021/TT-BQP, đồng thời xây dựng dự thảo văn bản thay thế trình cấp có thẩm quyền xem xét. Kết quả rà soát cho thấy số lượng điều khoản cần sửa đổi, bổ sung chiếm hơn một nửa tổng số điều của thông tư hiện hành. Theo quy định tại khoản 4, Điều 8 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15, trường hợp sửa đổi quá một nửa tổng số điều thì phải ban hành văn bản thay thế thay vì sửa đổi, bổ sung cục bộ.

Dự thảo thông tư mới gồm 5 chương, 24 điều, được xây dựng trên nguyên tắc bảo đảm thống nhất với các quy định pháp luật mới ban hành, đồng thời khắc phục những bất cập phát sinh từ thực tiễn. Trong đó, dự thảo kế thừa và thay thế 6 điều không thay đổi về bản chất so với Thông tư số 166/2021/TT-BQP; đồng thời lược bỏ 1 điều quy định về nguyên tắc tiếp công dân do nội dung này đã được quy định đầy đủ trong Luật Tiếp công dân và Luật số 136/2025/QH15.

Phần trọng tâm của dự thảo tập trung vào việc sửa đổi, hoàn thiện 15 điều nhằm bảo đảm phù hợp với chính sách mới và chuẩn hóa tiêu chuẩn đối với cán bộ làm công tác tiếp công dân. Theo đó, cán bộ tiếp công dân phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, nắm chắc chủ trương, chính sách, pháp luật và am hiểu thực tiễn công tác. Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung 2 điều hoàn toàn mới, quy định về tổ chức tiếp công dân trực tuyến và việc từ chối tiếp công dân.

Theo cơ quan soạn thảo, quá trình xây dựng dự thảo được thực hiện chặt chẽ, bảo đảm đầy đủ các bước lấy ý kiến cơ quan chức năng và thẩm định pháp chế, nhằm bảo đảm tính khả thi, đồng bộ và đáp ứng yêu cầu thực tiễn sau khi ban hành.

Bài 2 - Tiếp công dân trực tuyến và tái cấu trúc hệ thống tiếp công dân trong quân đội