(Thanh tra) - Dự thảo Nghị định do Bộ Nội vụ chủ trì soạn thảo đang đề xuất điều chỉnh theo hướng làm rõ và bao quát hơn các hành vi bị xử lý kỷ luật. Theo đó, viên chức sẽ bị xem xét kỷ luật nếu ứng xử không đúng mực trong công sở và với Nhân dân; hoặc không chấp hành nội quy, quy chế của cơ quan, đơn vị.
Trong bối cảnh hệ thống pháp luật về viên chức đang được sửa đổi, bổ sung toàn diện, việc xây dựng và ban hành Nghị định mới về xử lý kỷ luật viên chức là đòi hỏi cấp thiết từ thực tiễn quản lý.
Dự thảo Nghị định quy định về xử lý kỷ luật viên chức do Bộ Nội vụ xây dựng nhằm thay thế các quy định tại Nghị định số 112/2020/NĐ-CP và Nghị định số 71/2023/NĐ-CP, hướng tới bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với Luật Viên chức năm 2025 và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
Theo cơ quan soạn thảo, việc ban hành Nghị định nhằm thể chế hóa đầy đủ các quan điểm, chủ trương của Đảng, quy định của Luật Viên chức năm 2025, Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Đồng thời, đây cũng là bước đi cần thiết để bảo đảm sự vận hành thông suốt của mô hình chính quyền địa phương hai cấp (cấp tỉnh, cấp xã), tránh phát sinh khoảng trống pháp lý trong tổ chức thực hiện.
Thực tiễn thời gian qua cho thấy, trong quá trình thực hiện các quy định về xử ký kỷ luật viên chức phát sinh một số vướng mắc cần sửa đổi để bảo đảm thống nhất như nguyên tắc xử lý, áp dụng hình thức kỷ luật, trình tự, thủ tục xử lý. Bên cạnh đó, một số quy định về xử lý kỷ luật viên chức còn chưa thống nhất với quy định của Đảng (như Quy định số 68-QĐ/TW, Quy định số 296-QĐ/TW…), chưa theo kịp yêu cầu phân cấp, phân quyền; một số tình huống phát sinh chưa có cơ sở pháp lý rõ ràng để xử lý.
Vì vậy, việc xây dựng Nghị định theo trình tự, thủ tục rút gọn được xác định là giải pháp phù hợp nhằm kịp thời đáp ứng yêu cầu quản lý Nhà nước, giải quyết khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong sử dụng và quản lý viên chức.
Dự thảo Nghị định được thiết kế gồm 5 chương, 27 điều, bao quát đầy đủ các nội dung từ nguyên tắc, hành vi vi phạm, hình thức kỷ luật đến thẩm quyền, trình tự, thủ tục và các quy định liên quan.
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là việc sửa đổi, bổ sung các nguyên tắc xử lý kỷ luật theo hướng gắn kết chặt chẽ giữa kỷ luật Đảng và kỷ luật hành chính. Theo đó, trường hợp đã bị xử lý kỷ luật về Đảng với hình thức cao nhất liên quan đến hoạt động công vụ, cơ quan tham mưu sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét áp dụng hình thức kỷ luật hành chính tương ứng ở mức cao nhất. Quy định này nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ trong xử lý vi phạm.
Dự thảo cũng điều chỉnh quy định về tái phạm theo hướng xác định rõ thời hạn 12 tháng kể từ ngày quyết định kỷ luật có hiệu lực, nếu tiếp tục vi phạm cùng hành vi thì bị coi là tái phạm, bảo đảm thống nhất với Quy định số 69-QĐ/TW, cũng như thống nhất với điều khoản khác của dự thảo.
Đáng chú ý, một số quy định được bãi bỏ nhằm khắc phục tình trạng bị lợi dụng để kéo dài việc xử lý kỷ luật. Cụ thể, dự thảo bỏ quy định chưa xem xét kỷ luật đối với viên chức đang trong thời gian nghỉ hàng năm, nghỉ theo chế độ hoặc nghỉ việc riêng có phép; viên chức là nam giới (trong trường hợp vợ chết hoặc vợ không thể nuôi con vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan) đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi (trừ trường hợp có văn bản đề nghị xem xét xử lý kỷ luật để xác định rõ tình huống theo quy định của Bộ luật Dân sự). Qua đó bảo đảm tính nghiêm minh và kịp thời của công tác kỷ luật.
Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung và làm rõ các trường hợp loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm kỷ luật, cũng như quy định về đình chỉ, hoãn hoặc hủy bỏ quyết định kỷ luật đối với trong những tình huống phát sinh liên quan đến tố tụng hình sự như: Đang thi hành quyết định kỷ luật mà có quyết định của cơ quan có thẩm quyền về tạm đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ vụ án, tạm hoãn phiên toà hoặc hoãn chấp hành án phạt tù; hoặc đã thi hành xong quyết định kỷ luật mà có quyết định về loại trừ, miễn trách nhiệm hình sự.
Theo cơ quan soạn thảo, việc bổ sung này nhằm thể chế hoá quan điểm, chủ trương của Đảng, đồng thời bảo đảm cơ sở pháp lý đồng bộ áp dụng chung cho tất cả các lĩnh vực.
Dự thảo đã điều chỉnh theo hướng làm rõ và bao quát hơn các hành vi bị xử lý kỷ luật. Theo đó, viên chức sẽ bị xem xét kỷ luật nếu vi phạm trong hoạt động nghề nghiệp; vi phạm nghĩa vụ của viên chức; thực hiện những việc bị pháp luật cấm; vi phạm chuẩn mực đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp; ứng xử không đúng mực trong công sở và với Nhân dân; hoặc không chấp hành nội quy, quy chế của cơ quan, đơn vị.
Bên cạnh đó, thẩm quyền và trình tự xử lý kỷ luật cũng được xác định rõ theo hướng gắn với cơ quan có thẩm quyền bổ nhiệm hoặc tuyển dụng, phù hợp với Luật Viên chức năm 2025.
Đáng chú ý, quy định về tổ chức họp kiểm điểm được bổ sung theo hướng bảo đảm khách quan: những người liên quan trong cùng vụ việc không được chủ trì cuộc họp; trường hợp cần thiết, cơ quan cấp trên trực tiếp sẽ đứng ra tổ chức. Đây là giải pháp được đưa ra nhằm tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn, bảo đảm khách quan.
Thành phần Hội đồng kỷ luật cũng được điều chỉnh còn 3 thành viên, để phù hợp với chủ trương không tổ chức công đoàn trong đơn vị sự nghiệp công lập, đồng thời bảo đảm tính linh hoạt, kịp thời trong xử lý.
Một điểm mới quan trọng khác là việc hoàn thiện quy định về xử lý kỷ luật đối với người đã thôi việc, nghỉ hưu. Dự thảo xác định rõ thẩm quyền, trình tự, thủ tục xử lý, đồng thời bổ sung quy định về kiểm điểm trước khi ra quyết định trong trường hợp chưa có kết luận của cấp có thẩm quyền.
Ngoài ra, dự thảo cũng làm rõ nguyên tắc áp dụng pháp luật theo hướng có lợi cho viên chức trong các trường hợp chuyển tiếp, bảo đảm thống nhất với cách thức xử lý đối với cán bộ, công chức.
Theo đánh giá của cơ quan soạn thảo, dự thảo Nghị định không phát sinh thủ tục hành chính mới, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền rõ ràng cho các bộ, ngành, địa phương, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý.
Theo Ths. Nguyễn Thị Hạnh, giảng viên Trường Cán bộ Thanh tra, dự thảo Nghị định đã tiếp cận đúng yêu cầu thực tiễn khi tập trung xử lý những “điểm nghẽn” trong công tác xử ký kỷ luật viên chức thời gian qua. Bà Hạnh đánh giá, việc sửa đổi, làm rõ thẩm quyền, trình tự, thủ tục xử lý kỷ luật là bước tiến quan trọng, góp phần nâng cao tính minh bạch, khả thi trong tổ chức thực hiện.
Bên cạnh đó, bà Hạnh nhận định, các quy định mới về xử lý kỷ luật đối với người đã thôi việc, nghỉ hưu và việc loại bỏ những “kẽ hở” có thể bị lợi dụng để trì hoãn việc xem xét xử lý kỷ luật cho thấy tư duy hoàn thiện thể chế theo hướng chặt chẽ, không có “vùng trống” trong quản lý.
Tuy nhiên, để bảo đảm các quy định được triển khai thống nhất, hiệu quả, bà Hạnh cho rằng cần tiếp tục cụ thể hóa một số nội dung trong các Thông tư hướng dẫn thi hành.
“Điều này tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, thuận lợi cho các cơ quan, đơn vị trong quá trình áp dụng và hạn chế cách hiểu khác nhau”, bà Hạnh nhấn mạnh.
