Dự thảo Thông tư sửa đổi Thông tư số 111/2021/TT-BQP bổ sung, hoàn thiện các quy định về kiểm tra trực tiếp, kiểm tra hồ sơ và tự kiểm tra nhằm nâng cao hiệu quả theo dõi thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính. Đồ họa: Dương Nguyễn

Bổ sung hình thức và cập nhật căn cứ pháp lý trong kiểm tra

Để tạo lập cơ sở pháp lý thống nhất, dự thảo Thông tư đã điều chỉnh lại các hình thức kiểm tra quy định tại Điều 10 Thông tư số 111/2021/TT-BQP. Cụ thể, việc kiểm tra sẽ được thực hiện qua các hình thức: kiểm tra trực tiếp (tiến hành tại cơ quan, đơn vị có thẩm quyền quản lý, xử lý vi phạm hành chính); kiểm tra hồ sơ; và cơ quan, đơn vị tự kiểm tra.

Nguyên tắc, cách thức kiểm tra, quyền hạn và trách nhiệm cũng được cập nhật áp dụng theo quy định mới nhất tại Nghị định số 19/2020/NĐ-CP của Chính phủ, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 93/2025/NĐ-CP.

Đặc biệt, về công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật phục vụ cho kiểm tra (Điều 9), kế hoạch và nội dung hoạt động sẽ được thực hiện căn cứ theo Nghị định số 80/2025/NĐ-CP của Chính phủ về tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật, thay thế cho các căn cứ cũ.

Trong quá trình soạn thảo, Bộ đội Biên phòng đã có công văn góp ý đề nghị thay đổi căn cứ từ Nghị định 59/2012/NĐ-CP sang Nghị định số 80/2025/NĐ-CP để đảm bảo tính thống nhất, chính xác và đã được Ban soạn thảo tiếp thu, chỉnh lý ngay vào dự thảo.

Đồ họa: Dương Nguyễn

Từ kiểm tra hồ sơ đến tăng cường minh bạch trong xử lý vi phạm hành chính

Quy định về kiểm tra hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính (Điều 11) được đánh giá là một khâu quan trọng giúp phát hiện thiếu sót. Dự thảo quy định chi tiết số lượng hồ sơ phải gửi về Bộ Quốc phòng để kiểm tra.

Theo quy định dự kiến, các cơ quan, đơn vị như Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng cấp tỉnh, các Hải đoàn Biên phòng, các Đoàn đặc nhiệm phòng, chống ma túy và tội phạm, Cục Phòng chống ma túy và tội phạm thuộc Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng; Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam, Ban Cơ yếu Chính phủ; Thanh tra quốc phòng các cấp; Tòa án quân sự các cấp; Thi hành án dân sự trong Quân đội các cấp… gửi hồ sơ kiểm tra theo quy định, trong đó có 3 hồ sơ xử phạt vi  phạm hành chính về Bộ Quốc phòng để kiểm tra. Trường hợp không đủ 3 hồ sơ thì phải gửi các hồ sơ xử phạt có trong kỳ kiểm tra và nêu rõ lý do.

Trong quá trình lấy ý kiến đối với dự thảo, đã có những quan điểm khác nhau về hình thức kiểm tra này. Tuy nhiên, Ban soạn thảo cho biết, theo Khoản 3 Điều 12 Thông tư số 79/2013/TT-BQP, nhiệm vụ tham mưu giúp Bộ trưởng kiểm tra tình hình thi hành pháp luật là bắt buộc. Việc kiểm tra, bao gồm cả kiểm tra trực tiếp và kiểm tra hồ sơ công tác xử lý vi phạm hành chính, là phương pháp cần thiết nhằm nhận xét, đánh giá và khắc phục hiệu quả những tồn tại, hạn chế trong quá trình thực thi. Việc bảo lưu quy định này cho thấy quan điểm đề cao tính minh bạch và giám sát chặt chẽ hồ sơ xử lý từ cơ sở.

Thẩm quyền và chế độ báo cáo của cơ quan thanh tra, kiểm tra

Cùng với việc kiện toàn các hình thức kiểm tra thực tế, dự thảo cũng quy định rõ thẩm quyền chuyên biệt và trách nhiệm báo cáo của cơ quan thanh tra. Theo quy định về phân cấp, Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòng có thẩm quyền quyết định phê duyệt các phương án xử lý đối với tài sản là tang vật, phương tiện vi phạm hành chính do người có thẩm quyền xử phạt thuộc cơ quan, đơn vị cấp mình quyết định tịch thu.

Về chế độ thông tin và giám sát kết quả, Thanh tra Bộ Quốc phòng có trách nhiệm chốt số liệu và gửi báo cáo định kỳ năm của ngành mình về Bộ Quốc phòng trước ngày 20/12 của năm báo cáo. Đồng thời, để minh bạch hóa kết quả sau các đợt thanh tra, kiểm tra, cơ quan chức năng phải lập báo cáo trung tâm về kết quả công tác thi hành pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong kỳ kiểm tra, với nội dung và hình thức tuân thủ chặt chẽ theo hướng dẫn tại Thông tư số 19/2025/TT-BTP của Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

Bên cạnh đó, dự thảo Thông tư còn hướng tới việc hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan tham mưu, cơ quan pháp chế và các đơn vị trực tiếp thực hiện nhiệm vụ xử lý vi phạm hành chính.

Theo đó, vai trò của tổ chức pháp chế các cấp được làm rõ hơn trong việc tham mưu, đề xuất và giúp chỉ huy đơn vị tổ chức thực hiện công tác kiểm tra, theo dõi tình hình thi hành pháp luật.

Các quy định mới cũng tạo cơ sở pháp lý để nâng cao chất lượng công tác tổng hợp, báo cáo, kiểm tra và đánh giá việc thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong toàn quân.

Từ thực tiễn triển khai giai đoạn 2021-2025, việc xây dựng dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 111/2021/TT-BQP được thực hiện trên cơ sở rà soát hệ thống văn bản hiện hành và tổng hợp ý kiến từ các cơ quan, đơn vị liên quan. Những nội dung sửa đổi tập trung vào hoàn thiện quy trình, trách nhiệm và cơ chế kiểm tra, theo dõi thi hành pháp luật, góp phần tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho công tác quản lý xử lý vi phạm hành chính trong Bộ Quốc phòng trong thời gian tới.