Học sinh thi vào lớp 10 năm học 2025-2026. Ảnh: HH

Tỷ lệ chọi phân hoá ngày càng cao

Theo thống kê số nguyện vọng các trường THPT trên địa bàn thành phố Hà Nội do Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hà Nội công bố, các trường THPT như Yên Hòa, Lê Quý Đôn (Hà Đông), Kim Liên nhận được hàng nghìn hồ sơ đăng ký, đẩy tỷ lệ chọi vượt mức 1/2.5 đến 1/3.35.

Trong khi đó, ở các xã ngoại thành như: Ba Vì, Mỹ Đức, Phú Xuyên, Mê Linh… phụ huynh, học sinh được "thở phào" vì số lượng hồ sơ đăng ký nguyện vọng 1 chỉ xấp xỉ, thậm chí có nơi còn thấp hơn cả chỉ tiêu tuyển sinh.

Phân tích dữ liệu do Sở GD&ĐT Hà Nội công bố cho thấy một nghịch lý kéo dài nhiều năm nhưng đến 2026 lại càng lộ rõ.

3 trường có tỷ lệ chọi dưới 1 là THPT Minh Quang, THPT Đại Cường, THPT Lưu Hoàng, dao động quanh mức 1/0,9 - tức số thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 ít hơn số chỉ tiêu tuyển sinh mà trường được giao, áp lực cạnh tranh tại các trường này gần như không có.

Cũng theo thống kê, nhiều trường THPT khác tại các xã xa trung tâm cũng ghi nhận tỷ lệ chọi ở mức dưới 1/1,2.

Điển hình như tại các trường: THPT Minh Quang (Ba Vì), THPT Mỹ Đức C (Mỹ Đức) hay THPT Lưu Hoàng (Ứng Hòa), thí sinh gần như chỉ cần không bị điểm liệt và vượt qua mức điểm chuẩn thường ở mức rất khiêm tốn (khoảng 3,5-5 điểm/môn trong các năm trước) là đã chắc chắn có một “tấm vé” vào trường công lập.

Trong khi các trường tốp đầu có tỷ lệ chọi cao (trên 1/3), thì các trường ở khu vực ngoại thành lại gần như "trắng" cạnh tranh. Điều này phản ánh sự chênh lệch lớn giữa các trường THPT tại các khu vực ngay trong cùng một thành phố.

Thống kê số nguyện vọng các trường THPT trên địa bàn thành phố Hà Nội do Sở GD&ĐT Hà Nội công bố. Ảnh: HH

Nguyện vọng 2, 3 ở ngoại thành tăng… đột biến

Phân tích kỹ số liệu thống kê số nguyện vọng của các trường THPT trên địa bàn thành phố Hà Nội năm nay cho thấy một sự thay đổi đáng chú ý.

Có những trường ở khu vực ngoại thành có tổng số nguyện vọng đăng ký rất lớn (THPT Bắc Lương Sơn, THPT Tự Lập hay THPT Đại Mỗ), nhưng số thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 lại không cao; phần lớn hồ sơ tập trung ở nguyện vọng 2 và 3, khiến tỷ lệ chọi ở nguyện vọng 1 - yếu tố quyết định không căng thẳng như nhóm các trường tốp.

Cụ thể: Trường THPT Bắc Lương Sơn chỉ tiêu vào trường là 540, trong đó, số thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 chỉ 624, nhưng nguyện vọng 2 lên tới 2.058 và nguyện vọng 3 là 4.956.

Hay tại Trường THPT Tự Lập tổng chỉ tiêu vào trường là 540, thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 chỉ 684, nguyện vọng 2 lên tới 2.246 và nguyện vọng 3 là 4.604, nâng tổng số thí sinh đăng ký vào trường là 7.534.

Đặc biệt, Trường THPT Minh Châu - cơ sở mới tại xã đảo Minh Châu chỉ có 24 thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 trên 90 chỉ tiêu, tương ứng tỷ lệ chọi chỉ 0,27. Mặc dù vậy, tổng số lượt đăng ký (tính cả nguyện vọng 2 và 3) vào trường là 210.

Theo quy định, năm nay, Hà Nội bỏ chia 12 khu vực tuyển sinh, điều này cho phép học sinh và phụ huynh có thể tự do chọn bất kỳ trường nào theo đúng nguyện vọng của mình.

Tận dụng lợi thế này, nhiều gia đình ở khu vực Cầu Giấy, Hà Đông, Đống Đa, Hai Bà Trưng có con em học lực trung bình khá đã chấp nhận nộp hồ sơ vào các trường cách nhà 20-30km như THPT Bắc Lương Sơn, THPT Tự Lập, Thanh Oai… để tìm “nơi trú ẩn an toàn”.

Anh Trần Văn Tuấn (Hà Đông, Hà Nội) giãi bày: "Lực học của con tôi chỉ ở mức 5 - 6 điểm mỗi môn. Nếu thi những trường gần nhà ở Hà Đông hay Thanh Xuân thì nhiều khả năng là trượt.

“Gia đình không có điều kiện học trường tư, nên đành dùng chiến thuật đăng ký nguyện vọng 2 vào trường ở Thanh Oai. Dù nhà xa trường, đi xe buýt mất cả tiếng đồng hồ mỗi lần di chuyển, nhưng ít ra con vẫn có khả năng được học trường công, gia đình đỡ được một khoản chi phí lớn”, anh Tuấn tâm sự.

Sự chênh lệch tỷ lệ chọi giữa các nhóm trường trong tuyển sinh lớp 10 ở Hà Nội năm nay đã cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ nét. Đã đến lúc thành phố cần có những giải pháp mang tính gốc rễ hơn để giảm áp lực thi cử, đồng thời đảm bảo quyền lợi học tập cho tất cả học sinh.

Bài 3: “Giải mã” sự phân hoá và "bài toán" quy hoạch mạng lưới giáo dục