(Thanh tra) - Những ngày này, không ít phụ huynh có con học lớp 9 tại Hà Nội đang “đứng ngồi không yên”, bởi mô hình 12 khu vực tuyển sinh lớp 10 của Hà Nội có thể không còn giữ nguyên sau khi thành phố thực hiện sắp xếp, sáp nhập địa giới hành chính.
Trong khi phương án phân tuyến tuyển sinh lớp 10 vẫn chưa được công bố, thời điểm đăng ký nguyện vọng đang đến gần. Sự chờ đợi này khiến nhiều gia đình rơi vào tâm lý “thấp thỏm” lo lắng, không biết con mình sẽ được đăng ký vào những trường nào.
Phân tuyến tuyển sinh thế nào?
Tại Hà Nội, câu chuyện tuyển sinh lớp 10 công lập từ lâu đã được ví von là "căng thẳng hơn cả thi đại học". Với tỷ lệ điều tiết luồng học sinh sau THCS, hàng năm có khoảng 40% học sinh sẽ không có suất vào các trường công lập. Điều này tạo nên một tâm lý lo lắng thường trực của phụ huynh có con thi vào lớp 10.
Những năm trước, Hà Nội chia thành 12 khu vực tuyển sinh. 12 khu vực tuyển sinh được thiết kế dựa trên ranh giới quận, huyện. Thí sinh có hộ khẩu thường trú tại khu vực nào sẽ đăng ký nguyện vọng vào các trường thuộc khu vực đó.
Nếu đăng ký từ 2 đến 3 nguyện vọng, thí sinh bắt buộc phải tuân thủ giới hạn khu vực tuyển sinh; trường hợp chỉ đăng ký 1 nguyện vọng duy nhất thì không bị khống chế địa bàn.
Việc chia 12 khu vực tuyển sinh không chỉ là cách chia địa lý đơn thuần mà còn là công cụ điều tiết chỉ tiêu, hạn chế tình trạng dồn áp lực vào các trường khu vực trung tâm.
Tuy nhiên, với việc sắp xếp lại địa giới hành chính và bỏ cấp huyện, Hà Nội có thể không tiếp tục tuyển sinh lớp 10 theo 12 khu vực như trước. Hiện, thông tin cụ thể về phương án mới vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến trước khi thành phố phê duyệt.
Trao đổi với báo chí, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hà Nội cho biết, hiện chưa có hướng dẫn tuyển sinh cụ thể; mọi thông tin chính thức phải chờ sau khi UBND thành phố Hà Nội xem xét và phê duyệt.
Như vậy, đến thời điểm này, chưa có văn bản chính thức nào xác nhận việc thay thế 12 khu vực bằng phương án mới.
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập năm học 2026 - 2027 đang đến gần, với sức nóng của kỳ thi, phụ huynh có con thi vào lớp 10 năm nay đang “thấp thỏm” chờ đợi phương án phân tuyến tuyển sinh của Hà Nội.
Chị Thanh Hương (Cầu Giấy) có con học lớp 9 chia sẻ, con chị học lực khá nhưng gia đình vẫn mất ăn mất ngủ chờ phân tuyến tuyển sinh. Năm nay, số lượng học sinh tốt nghiệp THCS tăng, trong khi quỹ đất xây trường nội thành hạn hẹp. Chúng tôi “thấp thỏm” không biết con mình sẽ được phân vào khu vực tuyển sinh nào, liệu có phải đối đầu với những “tỉ lệ chọi” kỷ lục hay không?
Chung tâm trạng lo lắng, chị Nguyễn Thu Vân (Hà Đông) bày tỏ, Hà Nội đã chốt môn thi thứ 3 để học sinh tập trung ôn tập, đó là tin mừng. Nhưng việc phân tuyến tuyển sinh giống như “luật chơi” vậy. Nếu sát ngày thi mới công bố thì phụ huynh và học sinh trở tay không kịp. Hiện tại, gia đình tôi đành phải cho con thi thêm cả trường ngoài công lập như “mua bảo hiểm” để chắc chân vào lớp 10 cho con, dù biết là con sẽ áp lực và chi phí tốn kém hơn.
“Giữ chỗ” ngoài công lập đề phòng “rủi ro”
Khi phân tuyến tuyển sinh lớp 10 “đầu vào” công lập chưa được công bố cụ thể, lựa chọn ngoài công lập trở thành điểm tựa an toàn đối với không ít gia đình. Không chỉ chị Vân, tâm lý “giữ chỗ” cho con ở các trường THPT ngoài công lập cũng được nhiều phụ huynh lựa chọn như một giải pháp để đề phòng “rủi ro”.
Đêm 3/3, tại Trường THPT Phan Bội Châu (phường Hà Đông), hàng trăm phụ huynh đã xếp hàng từ sáng sớm để mua và nộp hồ sơ tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 - 2027.
Đại diện nhà trường cho biết, không yêu cầu phụ huynh xếp hàng, song do lo ngại mức độ cạnh tranh vào công lập, nhiều gia đình vẫn chủ động hoàn tất thủ tục sớm để “giữ chỗ” dự phòng.
Thực tế, vài năm gần đây, tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội không còn đơn thuần là “cuộc đua một cửa” chỉ dựa vào kết quả kỳ thi do Sở GD&ĐT tổ chức. Thay vì chỉ trông chờ vào một kỳ thi duy nhất, từ sớm, nhiều trường THPT đã chủ động công bố phương án tuyển sinh, mở rộng các hình thức xét tuyển ngay từ đầu năm học lớp 9.
Các trường áp dụng nhiều tiêu chí như xét học bạ, đánh giá năng lực học tập, phỏng vấn trực tiếp và tuyển thẳng, tạo thêm lựa chọn cho học sinh và phụ huynh trong hành trình vào lớp 10. Tuy nhiên, chi phí để học các trường ngoài công lập đắt đỏ, nên phương án học trường THPT công lập vẫn là lựa chọn số 1 của nhiều gia đình.
Với việc mỗi năm Hà Nội có hơn 100.000 thí sinh dự thi lớp 10, trong khi chỉ tiêu vào các trường THPT công lập chỉ đáp ứng khoảng trên 60% nhu cầu. Trước sức ép của kỳ thi, bất kỳ thay đổi nào cũng tạo ra sự quan tâm chú ý của dư luận. Do vậy, việc ban hành thông tin chính thức về phân tuyến tuyển sinh là vô cùng quan trọng để giúp phụ huynh, học sinh yên tâm ôn tập trong giai đoạn nước rút này.
Đầu năm học 2025-2026, nguyên Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội Trần Thế Cương từng thông tin, ngành Giáo dục Thủ đô đang tính toán ứng dụng Hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong tuyển sinh, dự kiến áp dụng từ năm học 2026-2027.
Nếu triển khai, học sinh sẽ được phân tuyến dựa trên vị trí cư trú thực tế và khoảng cách từ nhà đến trường, thay vì ranh giới hành chính “cứng” như trước. Nguyên tắc “học gần nhà” trước mắt áp dụng cho mầm non, lớp 1 và lớp 6.
Trước đó, Sở GD&ĐT Thành phố Hồ Chí Minh đã thí điểm tuyển sinh đầu cấp theo bản đồ số từ năm 2023. Riêng với lớp 10, học sinh chỉ cần tốt nghiệp THCS trên địa bàn thành phố là đủ điều kiện dự thi vào trường công lập.
